Ocena brak

Obraz fotograficzny jako przedmiot interpretacji

Autor /cezary Dodano /12.04.2011

Przy zastosowaniu fotografii jako uzupełnienia standar­dowych metod socjologii przyjmujemy założenie leżące u podstaw każdej z nich, mianowicie realistyczny pogląd 0 obiektywnym istnieniu zjawisk i zdarzeń społecznych i ich mniej lub bardziej wiernym odzwierciedleniu w po­znaniu socjologicznym. Fotografia ma poszerzyć nasze okno na świat społeczny. Ale jak zauważył John Szarkow-ski, kurator galerii fotografii w Museum of Modern Art w Nowym Jorku, fotografia to okno, ale także i lustro (po­daję za: Magala 2000: 35). Lustro, w którym przegląda się fotografujący, sytuacja, w której fotografuje, jego kultura, jego epoka, jego predylekcje, jego intencje i motywacje. Jak żartobliwie stwierdza Sławomir Magala (zob. 2000: 9), fotografujemy w istocie nie przez obiektyw (kiedy to sama nazwa sugeruje obiektywność obrazu), lecz przez „subiektyw" aparatu fotograficznego (a więc przez pry­zmat indywidualnych i społecznych uwikłań fotografa).

Realistyczne podejście do obrazu fotograficznego nie wy­starczy. Konieczne jest także podejście krytyczne, to znaczy wniknięcie w złożone i wielowarstwowe znaczenia, które zostały zakodowane w zdjęciu, poza odwzorowa­niem zewnętrznej rzeczywistości. Aby wydobyć całe bo­gactwo informacji socjologicznych, jakie niesie zdjęcie fo­tograficzne, nie wystarczy przyjrzeć się jego powierzchni, lecz trzeba wniknąć w głąb jego ukrytych wymiarów. „Jako rodzaj danych fotografie nie potrafią mówić same za siebie, informacje należy z nich wydobyć, zinterpretować, odkodować, trzeba rozpakować treść zawartą w wizual­nym przedstawieniu zjawisk" (Bali 1998: 137).

To właśnie druga, krytyczna strona stanowiska realizmu krytycznego, które przyjęliśmy w tej książce. Takie krytyczne zadanie sta­wia przed sobą hermeneutyczna, semiologiczna, struktura-listyczna i dyskursywna analiza obrazu fotograficznego. Pogłębiona interpretacja fotografii może przynieść socjolo­gii dodatkowe korzyści, zrealizować nowe funkcje poza tymi, jakie przedstawiliśmy w poprzednim rozdziale. Obraz fotograficzny jest wytworem aktywności człowieka, wykonawcy zdjęcia. Co więcej, wszystko, co pojawia się na fotografii tego rodzaju, jaki zajmuje nas w tej książce - fo­tografii wykonywanej przez socjologów lub fotografii istotnej socjologicznie - to albo aktywność człowieka, albo produkty czy efekty tej aktywności.

Wreszcie zdjęcie fotograficzne jest skierowane do jakichś ludzi - odbior­ców, audytorium - którzy je oglądają, kontemplują, prze­żywają. Fotografia sama jest zatem elementem rzeczywi­stości społecznej i to w trojakim sensie: jest tworzona przez ludzi, przedstawia życie społeczne i jest przedmio­tem odbioru społecznego. Mając przed sobą jakiekolwiek zdjęcie fotograficzne, musimy zatem równocześnie pa­miętać, że zostało ono przez kogoś zrobione, że coś przed­stawia i że do kogoś jest adresowane. Żaden z tych trzech aspektów zdjęcia: autora, obrazu i audytorium nie jest całkowicie przejrzysty czy oczywisty. Każdy kryje w sobie jakąś zagadkę.

Podobne prace

Do góry