Ocena brak

Objawy związane z uszkodzeniem szpiku kostnego

Autor /kokoszka Dodano /29.05.2014

Typowymi objawami niepożądanymi leczenia systemowego są: granulocy-topenia i małopłytkowość. Uszkadzające działanie na szpik kostny większości leków cytostatycznych jest najbardziej zaznaczone między 6 a 14 dniem od ich podania. Jest to tak zwany nadir.

Konsekwencją obniżenia liczby granulocytów we krwi jest zwiększenie podatności na zakażenia. Źródłem infekcji może być zarówno flora egzogenna, jaki endogenna. Patogenami są bakterie i grzyby. Najczęstszymi postaciami infekcji u chorych z granulocytopenią są zapalenia płuc, infekcje gardła, układu moczowo-płciowego, infekcje okołoodbytnicze i zmiany zapalne skóry.

U chorych, u których liczba granulocytów obniży się poniżej 1000 (ul (1 komórka/jol), konieczne jest monitorowanie chorego pod kątem występowania zakażeń. Mogą one objawić się jako gorączka, choć nie jest to objaw zawsze występujący. Ze względu na obniżoną liczbę białych krwinek, objawy infekcji mogą być bardzo słabo nasilone. Konieczne jest zwrócenie uwagi na występowanie bólu, duszności, zmian dysurycznych, zmian skóry, zmian w okolicy odbytu. U chorych, u których liczba granu-locytów obojętnochłonnych obniży się do 500 ,ul lub wystąpi tzw. agranu-locytoza (< 100 pi), konieczne jest wdrożenie odpowiedniego leczenia. Polega ono na podaniu doustnie antybiotyków oraz środków przeciwgrzy-biczych w celu wyjałowienia przewodu pokarmowego.

Zaleca się ograniczenie kontaktu chorych z innymi osobami, które mogą stanowić źródło zakażenia. Chory powinien unikać kontaktu ze zwierzętami, niejednorazowym sprzętem medycznym, z kurzem. Należy zwrócić uwagę na nawilżacze, klimatyzację, pojemniki z wodą stojącą. Chory nie powinien jeść nieprzegotowanych warzyw ani surowych owoców. Powinien unikać spożywania serów' pleśniowych. Nie powinien dostawać ciętych kwiatów. Chory musi przestrzegać higieny osobistej. Wskazane jest mycie całego ciała płynami dezynfekującymi. Szczególnie ważne jest częste mycie rąk. Wskazane jest mycie zębów i płukanie jamy ustnej po każdym posiłku i przed snem płynami dezynfekującymi. Konieczne jest utrzymywanie higieny narządów płciowych. Chory powinien unikać stosowania dezodorantów. Wreszcie, powinien unikać podrażnień jamy ustnej i okolicy odbytu.

Personel medyczny powinien przede wszystkim ograniczyć kontakt chorego z potencjalnymi źródłami infekcji. Konieczne jest przestrzeganie mycia rąk przed każdym kontaktem z chorym. Wskazane jest używanie jednorazowego sprzętu. Pielęgniarki powinny czuwać nad zachowaniem higieny osobistej chorego. Powinny codziennie oglądać skórę chorego w celu wykrycia wczesnych objawów infekcji. Konieczna jest regularna kontrola i zabiegi pielęgnacyjne w miejscach wkłucia dożylnego. Zaleca się unikanie zakładania cewników na stałe. Konieczne jest przestrzeganie właściwego dawkowania antybiotyków oraz podawania ich we właściwym czasie. Wskazane jest mierzenie temperatury ciała co najmniej dwa razy dziennie. Występowanie gorączki u chorych należy odnotowywać w raportach pielęgniarskich i poinformować o niej lekarza prowadzącego. Konieczne jest zapobieganie powstawaniu odleżyn.

U chorych, u których liczba białych krwinek obniży się poniżej 500 pi, wskazana jest izolacja. Chory powinien przebywać na sali jedno- lub dwuosobowej, nie powinien mieć kontaktu z chorymi zainfekowanymi. Wskazane jest ograniczenie odwiedzin. Obecnie u chorych, którzy są obarczeni wysokim ryzykiem wystąpienia granulocytopenii w czasie prowadzenia chemioterapii podaje się zapobiegawczo rekombinowane czynniki wzrostu.

Małopłytkowość może stanowić zagrożenie dla chorego wówczas, gdy liczba płytek we krwi obniży'się poniżej 50 000 pi. Wykonywanie w takich przypadkach inwazyjnych procedur może doprowadzić do trudnego do zahamowania krwawienia. Samoistne krwawienia mogą wystąpić wtedy, gdy liczba płytek obniży się do 20 000 pi.

Bardzo ważne jest przygotowanie chorego na możliwość wystąpienia krwawień, poinstruowanie go, jak unikać potencjalnych zagrożeń, co powinien robić, gdy krwawienie wystąpi, oraz uczulenie go na konieczność zgłaszania lekarzowi niepokojących objawów.

Chory oraz personel medyczny muszą zwrócić uwagę na występowanie wybroczyn, sińców, krwawień z dziąseł. Należy zwrócić uwagę na występowanie przedłużonego krwawienia w miejscu wkłucia dożylnego oraz z ewentualnych skaleczeń. Konieczne jest zwrócenie uwagi na występowanie krwawień z nosa, jamy ustnej, odbytu, pochwy czy cewki moczowej.

Chory powinien unikać aktywności, która może doprowadzić do urazów. Nie powinien uprawiać sportu, nie powinien golić się brzytwą lub żyletką. Do czasu zwiększenia liczby płytek chory powinien zaprzestać obcinania paznokci. Do mycia zębów powinien używać delikatnych szczoteczek, a cały zabieg również przeprowadzać delikatnie. Chory nie powinien używać nici dentystycznych. Chorego należy poinstruować, by unikał, jeżeli to możliwe, kichania i mocnego wydmuchiwania przez nos. Chory powinien unikać pokarmów powodujących zaparcia. Chory musi zwracać uwagę na to, czy w moczu, stolcu lub wymiocinach nie ma domieszki krwi. Jeżeli taka wystąpi, powinien poinformować o tym pielęgniarkę lub lekarza. Chory musi zwracać uwagę na pojawiające się sińce i wybroczyny. Powinien zwracać uwagę na występowanie bólów głowy, szczególnie w okolicy czołowej.

Powinno się unikać drażnienia błony śluzowej pochwy, odbytnicy i skóry okolicy odbytu lewatywami, czopkami lub wkładaniem termometru. Osoby zajmujące się leczeniem i pielęgnacją powinny dbać, by u chorego nie wystąpiły zaparcia, przez odpowiednie nawodnienie chorego, jego uruchamianie oraz podawanie środków rozluźniających masy kałowe. Przed stosunkiem płciowym zaleca się choremu zastosowanie środków nawilżających. Nie powinno się stosować wstrzyknięć domięśniowych. U chorych z małopłytkowością nie powinno się stosować leków hamujących proces krzepnięcia'oraz upośledzających czynność płytek. Po wykonaniu nakłucia, wstrzyknięcia, miejsce wykonania zabiegu powinno się uciskać przez około 10 minut. Jeżeli u chorego z małopłytkowością występują objawy skazy krwotocznej, powinno się przetoczyć koncentrat krwinek czerwonych.

U niektórych chorych występuje również niedokrwistość. Zaczyna się ona ujawniać klinicznie ograniczoną tolerancją wysiłku, gdy wartość hemato-krytu obniży się poniżej 30%. Chorzy skarżą się na zmęczenie, zawroty głowy (szczególnie po szybkim wstaniu z łóżka), skrócenie oddechu, przyspieszoną akcję serca, bóle głowy. Choremu powinno się zalecić częstszy odpoczynek, właściwe odżywianie. Należy pouczyć chorego, by unikał nagłego wstawania: powinien najpierw' usiąść, chwilę poczekać i dopiero po chwili wstać. W przypadku nasilonych bólów głowy należy choremu zalecić środki przeciwbólowe. W przypadku duszności podać tlen. Obecnie stosuje się preparaty przyspieszające odbudowę puli erytrocytów, W przypadkach koniecznych stosuje się przetoczenia koncentratu krwinek czerwonych.

 

Podobne prace

Do góry