Ocena brak

Objawy niepożądane leczenia przeciwnowotworowego u dzieci

Autor /kokoszka Dodano /29.05.2014

Objawy ostre

Ostre objawy niepożądane leczenia są bardzo podobne do występujących u dorosłych. Dzieci znoszą te objawy zazwyczaj bardzo dobrze. Warto jednak zaznaczyć, że objawy bólowe i zmiany neurologiczne występujące u dzieci mogą być słabo nasilone. Z tego względu bardzo dużą rolę odgrywa uważna obserwacja przez rodziców zmian zachowania dzieci. Dotyczy to przede wszystkim dzieci małych. Należy pamiętać, że nudności, wymioty i biegunki u dzieci prowadzą szybciej do groźnego w skutkach odwodnienia niż u dorosłych. U nastolatków bardzo dużą rolę odgrywa ich' wygląd zewnętrzny. Dlatego konieczne jest ich przygotowanie do zmian, jakie mogą zajść w ich wyglądzie, na przykład przygotowanie ich na możliwość okresowej utraty włosów.

Objawy odległe

Najpoważniejszym objawem późnym leczenia przeciwnowotworowego jest rozwój wtórnego nowotworu. Ryzyko zachorowania na nowotwór wśród osób, które w wieku dziecięcym przebyły chorobę nowotworową, jest od. 10 do 20 razy wyższe niż u rówieśników w populacji. Zazwyczaj nowotwory wyindukowane przez chemioterapię rozwijają się szybciej niż nowotwory wyindukowane przez radioterapię. Średni czas, jaki upływa od leczenia promieniami do rozpoznania wtórnego nowotworu, wynosi 15 łat. Nie można jednakże zapominać, że na rozwój drugiego nowotworu mogą mieć wpływ predyspozycje genetyczne, które mogły leżeć u podstaw rozwoju pierwszego nowotworu. Najczęściej spotykanymi nowotworami wtórnymi po stosowaniu' radioterapii są nowotwory kości, mózgu, czerniaki, raki tarczycy, raki piersi, raki płuc i okrężnicy. Do najczęstszych nowotworów wtórnych po stosowaniu chemioterapii należą białaczki i chłoniaki nieziarnicze. Oprócz indukcji nowotworów wtórnych, skutkiem przeprowadzonego leczenia przeciwnowotworowego mogą być liczne objawy późne. Uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego ujawnia się w postaci zmian encefalopatycznych i deficytów inteligencji. Uszkodzenia w obrębie głowy i szyi obejmują: wystąpienie zaćmy i uszkodzenia pozostałych części gałki ocznej, przewlekłe zapalenie narządu słuchu, utratę słuchu, suchość w jamie ustnej, zaburzenia wzrostu i rozwoju zębów, zaburzenia rozwoju części twarzowej czaszki. Dodatkowo mogą wystąpić zaburzenia endokrynologiczne w postaci niedoborów: hormonu wzrostu, ACTH, hormonów tarczycy, gonaclotropin. Może rozwinąć się hiperprolaktynemia. Konsekwencją zaburzeń hormonalnych mogą być zaburzenia dojrzewania płciowego. Uszkodzenie obwodowego układu nerwowego objawia się w postaci neuropatii obwodowej. Może dojść do zwłóknienia płuc. Uszkodzenia układu sercowo-naczyniowego prowadzą do rozwoju kardiomiopa-tii, choroby niedokrwiennej serca. Może dojść do trwałych uszkodzeń zastawek serca oraz do uszkodzenia osierdzia. W obrębie układu pokarmowego mogą rozwinąć się zaburzenia czynności wątroby i jelit. Może dojść do zwłóknień w obrębie narządów rodnych, zaburzeń czynności gruczołu krokowego, pęcherza, zmian w cewce moczowej i moczowodach. Konsekwencją przebytego leczenia może być trwała bezpłodność. Może dojść do zaburzeń rozwoju gruczołów piersiowych.

Leczenie dzieci chorych na nowotwór może prowadzić do zaburzeń rozwoju kośćca. Przyczyną jest przede wszystkim uszkodzenie chrząstek wzrostowych. Zahamowanie wzrostu kości, na przykład w obrębie klatki piersiowej, prowadzi do powstania poważnych zaburzeń oddechowych, gdyż płuca nie mają gdzie się rozrastać. W wyniku przebytego leczenia może również dojść do skrzywień kręgosłupa i patologicznych złamań kośćca, W wyniku leczenia mogą także rozwinąć się trwałe zmiany w obrębie powłok w postaci przebarwień, teleangiektazji, wyłysienia.

Przyczyną, dla której tak wiele odległych skutków przebytego leczenia przeciwnowotworowego zostało wymienionych, jest konieczność prowadzenia częstych i regularnych badań kontrolnych osób, które w dzieciństwie przebyły chorobę nowotworową. Badania te powinno prowadzić się początkowo co 3-6 miesięcy, a następnie raz do roku. W czasie tych badań konieczne jest sprawdzenie, czy nie występują któreś z wymienionych objawów lub chorób. Konieczne jest zwrócenie uwagi, że u osób, które przebyły leczenie nowotworowe, niektóre choroby, takie jak choroba niedokrwienna serca, mogą rozwijać się dużo wcześniej, niż obserwuje się to w populacji ogólnej. Trzeba o tym pamiętać, gdy młody 30-łetni mężczyzna, który w dzieciństwie przebył radioterapię, zgłasza bóle zamostkowe. Konieczne jest regularne wykonywanie odpowiednich badań laboratoryjnych. Ich dobór zależy od rodzaju przebytego przez chorego leczenia. Konieczne jest pamiętanie, że w tkankach poddanych radioterapii upośledzone są procesy gojenia. Poważnym skutkiem odległym przebycia w dzieciństwie choroby nowotworowej są problemy psychiczne i emocjonalne. U większości osób przez wiele lat utrzymuje się strach przed nawrotem nowotworu.

Rolą pielęgniarki jest edukacja dzieci i rodziców, na występowanie jakich objawów powinni zwrócić uwagę, oraz udział w prowadzeniu badań kontrolnych.

Ważne jest prowadzenie edukacji i doradztwa wśród osób, które przebyły chorobę nowotworową. Na przykład kobietom, które miesiączkują regularnie, a które w dzieciństwie lub w wieku młodzieńczym były poddane chemioterapii, powinno się doradzić, żeby nie odkładały w czasie decyzji

o zajściu w ciążę. Osobom, którym podawano chemioterapię działającą toksycznie na płuca lub poddanym radioterapii na klatkę piersiową, powinno się odradzać palenie tytoniu. Konieczne jest poinformowanie takich osób, że jeśli w przyszłości będą musieli być poddani zabiegom chirurgicznym, powinni zgłosić anestezjologom fakt przebycia toksycznego leczenia. Kobiety poddane w dzieciństwie radioterapii w obrębie klatki piersiowej powinno się poinformować o konieczności prowadzenia regularnych badań kontrolnych piersi. Należy uczulić osoby poddane w przeszłości zabiegom chirurgicznym, chemioterapii lub radioterapii, że przed rozpoczęciem treningów sportowych powinni zostać zbadani przez lekarza pod kątem możliwości uprawiania wybranej dziedziny sportu.

 

Podobne prace

Do góry