Ocena brak

O znaczeniu konsumpcji, czyli konsumpcja i jej funkcje - Funkcja kulturowa

Autor /ludwi123 Dodano /04.08.2011

Deklaracja Praw Człowieka tak wysoko ceni sobie „uczestnictwo w kulturze” jako element rozwoju człowieka, iż nawet w preambule mówi o strategiach osiągania wartości  w „drodze nauczania i wychowania” oraz uczestniczeniu jej w postępie „każdej osoby”.  Tymczasem nie jest odkrywcze stwierdzenie, że zarówno dla samej kultury jak i dla polityki kulturalnej ostatnich lat trudno byłoby zarezerwować termin „złotej ery”. Powszechne są głosy o zaniku potrzeby udziału w wydarzeniach kulturalnych, o zubożeniu czy wręcz braku umiejętności odpowiedniego odbioru wytworów kulturowych, o ekspansji masowej kultury charakteryzującej się dość wątpliwej jakości formie, o treści lepiej w ogóle nie wspominając.

Pojawiające się raporty badań niosą ze sobą mało optymistyczne wnioski: Polacy nie tylko  w kulturze nie uczestniczą, ale nawet nie zauważają problemu i nie widzą w tej sytuacji nic złego39. Przyjmowane wskaźniki – kino, teatr, książka – obrazujące „wychodzenie” ku publicznym instytucjom kultury, nie znajdują w społeczeństwie należytego popytu.  Rodzi się wątpliwość, czy w/w wytyczne są wystarczające do zmierzenia poziomu udziału w kulturze. Klasyczne ujęcie terminu „uczestnictwo w kulturze” jest zdolnością do formułowania, odbierania i interpretowania  symbolicznych przekazów, a więc dotyczy zarówno uwarunkowań obiektywnych, jak i potrzeby kontaktów  z przekazami, postawy recepcyjne  i ekspresyjne.

A zatem nie tylko ilość przeczytanych książek automatycznie wyznacza nasze miejsce (lub jego brak) w ogólnie pojmowanej kulturze. Wskaźnikiem takiego udziału może być również konsumpcja. Zestawienie tych dwóch pojęć: konsumpcja i kultura, może wywołać zdziwienie, zważywszy na fakt, że bardzo często konsumpcja traktowana jest jako zaprzeczenie kultury, a rozkwitowi pierwszej towarzyszy upadek tej drugiej.  Tymczasem okazuje się, że konsumpcja z kulturą nie tylko mogą iść w jednej parze, ale wręcz istnienie konsumpcji przyczynia się do rozwoju kultury! Na czym polega ta rola  i w jaki sposób przyczynia się do poprawy ogólnej kondycji kulturalnej człowieka?  

„We współczesnych  świecie to właśnie konsumpcja przejmuje funkcje podstawowego instrumentu kreowania i wyrażania ludzkiej osobowości”.   

Wyjścia poza elementarne ramy konsumpcji spowodowało zwiększenie jej aktywności na innych płaszczyznach  życia społecznego. Rozwój kin, teatrów, współistnienie na jednej powierzchni środków pierwszej potrzeby i księgarni to tylko niektóre przykłady tego, w jaki sposób konsumpcja może przyczyniać się do wzrostu zainteresowania sferą kulturową.

Inną formą zwrócenia uwagi na znaczenie kultury w konsumpcji może być aspekt konieczności powiększania zasobów wiedzy i kwalifikacji potrzebnych do korzystania z określonych dóbr materialnych. Wymagane umiejętności przyczyniają się do kształtowania systemu wartości  i osobowości człowieka, przyczyniając się tym samym do pogłębiania się jego otwartości na zdobycze kulturowe. Kolejny aspekt kulturowej funkcji konsumpcji zauważyć można w jego nacisku na mechanizmy kształtowania  świąt i tradycji polskich, w  których to zawarte są podstawowe kody każdej kultury i specyfika narodu. Konsumpcja, poprzez swoje działania, nie tylko umacnia już istniejące obyczaje i obrzędy, ale także systematycznie wzbogaca pewnymi elementami kulturę dnia codziennego, zaczynając od sfery kultury materialnej.  

Wszystkie te czynności składające się na kulturową funkcję konsumpcji nie wynikają z troski ich producentów o stan teraźniejszej hierarchii wartości, lecz mają na uwadze zwiększenie wpływów i stworzenie sobie nowych dróg zachęcenia do kupna produktów przez konsumenta. Kulturowy wymiar konsumpcji nie jest więc działalnością nastawioną na uświadamianie ludziom konieczności użytkowania kultury, lecz jest pochodną marketingowych założeń. Nie znaczy to jednak,  że pozytywów działania konsumpcji nie mamy dostrzegać. Przeciwnie. Należy się cieszyć, iż zapakowana w ozdobny papier  i oferowana w przyjemnej formie kultura dotrze również do tych, dla których tradycyjna otoczka dóbr kulturowych jest nie do przyjęcia.

Do góry