Ocena brak

O NAUCE, METODZIE I JĘZYKU - O metodzie

Autor /Mirek Dodano /15.06.2011

Idea „kryzysu podstaw wiedzy”: uprawianiem nauki rządzą konwencje w postaci reguł metodologicznych, które - szczególnie ostatnio - są tak liczne, że budzą zwątpienie w możliwość istnienia uniwersalnego wzorca nauki, a dokładniej – metody naukowej (zwłaszcza we współczesnych naukach społecznych).

Jak dotąd nie udało się ustalić jednoznacznych kryteriów naukowości o charakterze powszechnym, wszelako można wskazać mocno utrwalony zespół poglądów dotyczących celów i metod działalności naukowej (ale nie jedyny). Owe poglądy składają się na pewien ideał, pożądany wzorzec nauki: celem dla działalności naukowej powinno być dążenie do osiągania wiedzy sprzęgającej poznanieepisteme, z użytecznością praktyczną – techne; nauka ma być narzędziem służącym do racjonalizacji życia (warstwa praktyczna) + ma konstruować metodę umożliwiającą dochodzenie do prawdy, która stanowi nieodzowny warunek urzeczywistnienia celów praktycznych (warstwa intelektualna).

Nauka nie jest celem samym w sobie, ale ma też wartość praktyczną; jest również środkiem do realizacji ludzkich potrzeb, a podstawową potrzebą ludzką jest uzyskanie możliwie wszechstronnych informacji o otoczeniu przyrodniczym i społecznym. Celem nauki jest nie tylko dążenie do prawdy, do zdania sprawy jak jest, ale też do odpowiedzi na pytanie dlaczego tak jest.

- pytanie „dlaczego” = pytanie teoretyczne, nie o fakty, ale o relacje między faktami, o mechanizm zachodzenia zjawisk,

- odpowiedź z nim związana = formułowana w postaci hipotez i teorii, które mają wartość wyjaśniającą a zarazem zawierają informację o potencjalnej wartości użytkowej,

Dzięki regułom metodologicznym możliwa jest w środowiskach akademickich komunikacja, porozumienie, konstruktywna krytyka i naukowy postęp, gdyż akceptacja konwencji ustalającej „kryteria naukowości” czyni spory wewnątrz nauki rozstrzygalnymi + naukowość to cecha, która możne w sposób gradacyjny przysługiwać różnym systemom wiedzy w zależności od stopnia doskonałości reguł metodologicznych.

Analityczno-empiryczny wzorzec nauki: cel w postaci wiedzy możliwie prawdziwej; zadaniem nauki jest obiektywna obserwacja, opis obserwacji, wyjaśnienie zaobserwowanych faktów i przewidywanie ich zajścia w przyszłości + zastosowanie owej wiedzy w praktyce. Naukowe rozumienie świata musi być sensowne, tj. logiczne oraz zgodne z obserwacją.→ Szczególna koncepcja przedmiotu badania oraz metody umożliwiającej jego naukowe poznanie.

Dyscypliny społeczne muszą dążyć do osiągnięcia celu nie tylko w postaci prawdziwego opisu, ale przede wszystkim prawdziwego wyjaśnienia, które pozwalałoby na przynajmniej ograniczone przewidywania. Jest tak, gdyż oczekuje się od nich wiedzy pozwalającej na kontrolę i sterowanie zjawiskami społecznymi. Takie podejście wymaga akceptacji specyficznych poglądów na temat „natury” tego świata: ujęcie społeczeństwa w kategorii przedmiotu zewnętrznego w stosunku do badacza (założenia ontologiczne) + założenia epistemologiczne (metody) umożliwiające możliwie prawdziwy opis i wyjaśnienie.

Podobne prace

Do góry