Ocena brak

Nurogęś

Autor /Benon Dodano /26.01.2012

Wygląd: Największy z traczy: długość ciała ok. 144 cm, rozpiętość skrzydeł ponad 1 m. U obu płci czerwony, pinceto-waty dziób z mocnym hakiem na końcu. Głowa kaczora w szacie godowej czarna z silnym zielonym połyskiem. Czub na karku u samca w szacie godowej „uczesany", u samicy i kaczora w szacie spoczynkowej - „rozczochrany". W locie cała postać wydaje się biała i bardzo wyciągnięta. U samca w szacie spoczynkowej i u samicy czerwonobrązowa głowa ostro odcina się od szarobiałego upierzenia tułowia. Raki chętnie odpoczywają na brzegu, a w okresie lęgów siedzą na drzewach. Pływają głęboko zanurzone w wodzie, często zanurzają głowę, aby rozejrzeć się za zdobyczą.  

Środowisko: W okresie lęgowym czyste, obfite w ryby rzeki i jeziora z zadrzewionymi brzegami. Zimą - sztuczne zbiorniki, zapory, jeziora i częściowo także zatoki morskie. W Europie Środkowej niewielka liczba tych ptaków gnieździ się na jeziorach przedgórza Alp i nieco większa na wybrzeżach Bałtyku i na pobliskich jeziorach. Na Pojezierzu Mazurskim i Pojezierzu Pomorskim dość częsty ptak lęgowy, w innych częściach niżu polskiego nieliczny.

Lęgi: Od lutego samce tokują intensywnie, podobnie jak kaczory innych gatunków - popisując się efektownymi pozami, na przykład podnosząc dziób lub pływając szybko zygzakiem. Już w marcu można ujrzeć samicę szukającą miejsca na gniazdo. Nurogęś jest dziu-plakiem - wykorzystuje dziuple i jamy wszelkiego rodzaju i dosyć zręcznie porusza się wśród gałęzi drzew. Najchętniej gnieździ się w dziuplach możliwie wysoko; prócz tego w norach, szczelinach skalnych, wśród ruin, w stodołach, spichrzach - możliwie blisko wody; czasami także w pobliżu ludzkich siedzib.

Ponieważ na ogół brakuje takich odpowiednich miejsc, samice zmuszone są do zajmowania dziupli oddalonych ponad 1 km od wody, lisich nor, ciemnych wykrotów wśród korzeni drzew lub gęstych zarośli. Przeciętnie w zniesieniu 9 jaj: samica może wysiedzieć nawet 16, co czyni ją rekordzistką wśród kaczkowatych. Dzieje się to wtedy, gdy dwie samice składają jaja do jednego gniazda. Podobno zdarzyło się, że samica nurogęsia, która straciła swoje jaja, spędziła inną kaczkę z gniazda i wysiedziała zamiast niej. Początek składania jaj zbiega się z topnieniem śniegu; dziennie składane jest 1 jajo. Jeszcze przed złożeniem ostatniego samica zaczyna wysiadywać; czas wysiadywania bardzo długi - ok. 32 dni.

Zaraz po wykluciu młode potrafią się dobrze wspinać za pomocą dzioba, pazurów oraz skrzydeł i wdrapują się do otworu wyjściowego znajdującego się często na wysokości wielu metrów w spróchniałych, dziup-lastych drzewach. Odważnie skaczą z tej wysokości, nie wyrządzając sobie żadnej krzywdy przy upadku; rzucają się nawet z pionowych ścian skalnych. Wiadomo również, że niektóre samice sfruwają z dziupli z pisklętami na grzbiecie. Po dotarciu do wody cała rodzina płynie w dół rzeki. Część podróży pisklęta odbywają na grzbiecie matki; przez pierwsze dwa tygodnie młode śpią pod jej skrzydłami Pożywienie zdobywają początkowo podczas pływania, wkrótce także nurkując - są to głównie owady wodne.

Niektóre rodziny docierają, płynąc w dół rzeki, do jeziora. Jeżeli są tam kąpieliska, te zazwyczaj nieufne ptaki przyzwyczajają się do gwaru wczasowiczów i wkrótce stadka młodych nurogęsi pozwalają się karmić. Zimą na niektórych jeziorach nurogęsie dołączają do oczekującego na pokarm na brzegu stadka kaczek. Kaczory odchodzą od samic jeszcze w okresie wysiadywania, czasami już w kwietniu, a w czerwcu pierzą się w szatę spoczynkową. W tym czasie przejściowo są niezdolne do lotu. Samice pierzą się w sierpniu, gdy młode już się usamodzielniły. W sierpniu zaczyna się także drugie pierzenie, w czasie którego są wymieniane tylko pióra okrywowe.

Pożywienie: Głównie małe rybki (długości palca), rzadko większe, ćwierćkilowe; wiosną także żaby. W płytkiej wodzie nurogęsie naganiają ryby do małych zatok pływając po powierzchni i bijąc skrzydłami, następnie nurkują i chwytają ryby ostrymi jak pinceta dziobami.

Podobne prace

Do góry