Ocena brak

NOWAK-DŁUŻEWSKI JULIUSZ, pseud. Aleksander Gostecki, Aleksander Krasieniecki, St. Więcławski i in.

Autor /agf Dodano /09.03.2012

NOWAK-DŁUŻEWSKI JULIUSZ, pseud. Aleksander Gostecki, Aleksander Krasieniecki, St. Więcławski i in., ur. 31 III 1893 w Goszczy (Miechowskie), zm. 19IV 1972 w Warszawie, historyk literatury. Studiował filologię pol. (1913-17) na UJ pod kier. I. Chrzanowskiego. Nauczyciel gimn. w Kielcach (1918-20) i Warszawie (1920-39). W czasie okupacji niem. uczył polskiego na tajnych kompletach, nast. był 1943 organizatorem polonistyki w Kielcach (filia tajnego UZZ). Po wyzwoleniu 1945 ratował podworskie dobra kult., które stały się fundamentem kieleckiego Muzeum Świętokrzyskiego i Woj. Biblioteki Publ. (był dyr. obu instytucji). W 1947 wrócił do Warszawy; pracował w „Słowie Powsz.", „Dziś i jutro", 1950-52 był dyr. Liceum św. Augustyna, 1951 habilitował się w UMK; 1953-56 wykładał literaturę staropol. na KUL; od 1956 prof. UW. Laureat nagrody im. W. Pietrzaka (1964, 1967 -zespołowa).

Za swym mistrzem, I. Chrzanowskim, uważał literaturę za „zwierciadło życia narodu". Toteż interesowały go teksty literatury okolicznościowej, będące świadectwem wydarzeń kształtujących oblicze dawnej Polski. Od debiutu książkowego w 1933 (Satyra polityczna Sejmu Czteroletniego) konsekwentnie budował nauk. obraz tej literatury; opracowywał edycje tekstów: Poezja powstania kościuszkowskiego (1946), Poezja Związku Święconego i rokoszu Lubomirskiego (1953), Pisma wybrane (t. 1-2 1955) i Listy (1962) S. Konarskiego; był autorem rozpraw zebranych nast. w tomach: Z historii polskiej literatury i kultury (1967), Studia i szkice (1973); pionierski charakter ma 6-tomowa synteza Okolicznościowa poezja polityczna w Polsce, od Średniowiecza (1963) po Dwóch królów rodaków (1980); szkice monogr. poświęcił pisarzom (S. Orzechowski, I. Krasicki, S. Konarski), utworom (Żywoty świętych Skargi) i gatunkom (poemat satyrowy).

Żywe związki emocjonalne z Kielecczyzną ujawniły się w rozlicznych działaniach N.-D.; był red. rocznika Pamiętnika Koła Kielczan (1937-38) i „Pamiętnika Kieleckiego" (1947-48), inicjatorem Bibl. Muzeum Świętokrzyskiego (tu ogłosił Udział regionu kieleckiego w kulturze narodu 1947); pisał o twórcach z regionu: M. Reju, W. Kochowskim, A. Dygasińskim, S. Żeromskim. N.-D. był inspiratorem edycji staropol. liryki pieśniowej (ukazały się Kolędy polskie. Średniowiecze, wiek XVI 1966 i Polskie pieśni pasyjne 1977). Wychował grono badaczy staropojszczyzny; jubileusz 75-lecia urodzin N.-D. uczczono księgą Kultura i literatura dawnej Polski (1968).

PSB 23 (S. Nieznanowski); bibliografia prac N.-D. 1927-67 w: Kultura i literatura dawnej Polski (zbiór.), W. 1968; za i. 1967-72 w Studia i szkice, W. 1973; Z. LIBERA J.N.-D., Roczn. Tow. Lit. im. A. Mickiewicza 6 (1971); W.J. PODGÓRSKI J.N.-D.,Polonistyka" 1972 z. 6; S. NIEZNANOWSKI J.N.-D., „Pam. Lit." 1973 z. 1.

Stefan Nieznanowski

Podobne prace

Do góry