Ocena brak

Nowa teoria handlu

Autor /alexis Dodano /25.03.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie pdf Nowa teoria handlu

Transkrypt

2009-10-30

Wykład 4
Nowa teoria handlu
Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze, CE UW
dr Leszek Wincenciak

Problemy z teorią H-O
Paradoks Leontieffa
Próby rozwiązania paradoksu
Rozszerzenia modelu H-O
Podstawowe załoŜenia modelu nie są w
rzeczywistości spełnione (identyczne
technologie, doskonała konkurencja, wyrównywanie
się cen czynników produkcji)
W rezultacie powstaje zjawisko brakującego handlu
(D. Trefler) – strumienie handlu przewidywane przez
model H-O są mniejsze niŜ obserwowane
w rzeczywistości

1

2009-10-30

Wykład 4
Handel między- a wewnątrzgałęziowy
Pomiar handlu wewnątrzgałęziowego
Wyjaśniania powstawania handlu
wewnątrzgałęziowego
Zewnętrzne i wewnętrzne korzyści skali produkcji
Niedoskonała konkurencja
Model handlu z korzyściami skali produkcji
i niedoskonałą konkurencja

Wprowadzenie
Modele tradycyjne zakładają, Ŝe technologie
produkcji charakteryzują się stałymi przychodami
skali produkcji
Tymczasem w praktyce często mamy do czynienia
z rosnącymi przychodami skali produkcji
(korzyściami skali produkcji):
Podwojenie nakładów skutkuje większym niŜ dwukrotnym
wzrostem produkcji
Zwiększanie produkcji powoduje spadek kosztu
jednostkowego (kosztu przeciętnego) produkcji

2

2009-10-30

Wprowadzenie
Modele tradycyjne przewidują przede wszystkim
powstawanie wymiany międzygałęziowej miedzy
krajami róŜniącymi się między sobą (posiadaną
technologią czy wyposaŜeniem w czynniki produkcji)
Tymczasem w praktyce większość handlu odbywa
się między krajami dość podobnymi do siebie
(≈ kraje OECD) i co więcej polega na wymienianiu
się podobnymi dobrami
handel
wewnątrzgałęziowy

Wprowadzenie
Nowa teoria handlu
Próba wyjaśnienia powstawania handlu
wewnątrzgałęziowego
Uwzględniają istnienie IRS oraz niedoskonałej
konkurencji
Biorą takŜe pod uwagę w większym stopniu stronę
popytową (w zasadzie ignorowaną w modelach
tradycyjnych)

3

2009-10-30

Handel międzygałęziowy
W świecie bez
korzyści skali
produkcji
występuje
prosta
wymiana
ubrań za
Ŝywność

Kraj
obficie wyposaŜony w
kapitał

Zagranica
obficie wyposaŜona w
pracę

Jeśli Kraj jest względnie obficie wyposaŜony
w kapitał, specjalizuje się w produkcji dobra
kapitałointensywnego (ubrań) i eksportuje je do Zagranicy
Jeśli Zagranica jest względnie obficie wyposaŜona
w pracę, specjalizuje się w produkcji dobra
pracointensywnego (Ŝywności) i eksportuje je do Kraju

Handel wewnątrzgałęziowy
Kraj
obficie wyposaŜony w
kapitał

Zagranica
obficie wyposaŜona w
pracę

Jeśli ubrania wytwarzane są w warunkach konkurencji
monopolistycznej, oba kraje będą wytwarzać
zróŜnicowane dobro: Kraj będzie eksporterem netto
ubrań, a Zagranica importerem netto

ZałóŜmy, Ŝe w produkcji ubrań mamy konkurencję monopolistyczną (róŜne
odmiany) + IRS
PoniewaŜ duŜe rynki są teraz poŜądane: Kraj eksportuje ubrania i Zagranica
eksportuje ubrania: powstaje handel wewnątrzgałęziowy
Jeśli Kraj jest obficie wyposaŜony w kapitał, ma przewagę komparatywną
w produkcji ubrań. Będzie zatem eksportował ubrań więcej niŜ wyniesie jego
import

4

2009-10-30

Handel wewnątrzgałęziowy
Handel wewnątrzgałęziowy to jednoczesny eksport i
import produktów naleŜących do tej samej gałęzi, np.
Niemcy eksportują do Francji Volkswageny a
importują z Francji Renaulty
Jak mierzyć handel wewnątrzgałęziowy?
Indeks Grubela-Lloyda (GL)

Indeks Grubela-Lloyda

xi – eksport towarów wytwarzanych w gałęzi i
mi – import towarów wytwarzanych w gałęzi i
Przyjmuje wartości z przedziału [0, 1]
GL = 0, gdy w danej gałęzi występuje tylko eksport albo
tylko import
GL = 1, gdy w danej gałęzi wartość eksportu równa się
wartości importu
Pokazuje jaki procent handlu ma charakter
wewnątrzgałęziowy

5

2009-10-30

Indeks GL: problem agregacji danych
Gałąź produkcji import
pomidory
550
ogórki
100
jabłka
300
śliwki
200
pszenica
500
Mercedesy
0
Fiaty
250
SUMA
Indeks GL

eksport
50
250
350
150
800
100
0

|eksport-import| (import+eksport)
500
600
150
350
50
650
50
350
300
1300
100
100
250
250
1400
3600
0.61

Gałąź produkcji import
warzywa
650
owoce
500
zboŜe
500
samochody
250
SUMA
Indeks GL

eksport
300
500
800
100

|eksport-import| (import+eksport)
350
950
0
1000
300
1300
150
350
800
3600
0.78

ZróŜnicowanie wskaźnika GL
Table 10.2 Intra-industry trade, GL-index manufacturing sector 1995 (3-digit level, %)
Country

World

OECD 22

NAFTA

East Asia Dev.

Latin America

Australia

36.6

17.5

16.0

39.2

41.6

Bangladesh

10.0

3.5

1.7

3.4

8.0

Chile

25.7

10.1

11.5

3.6

47.8

France

83.5

86.7

62.7

38.7

22.9

Germany

75.3

80.1

61.2

36.2

22.8

Japan

42.3

47.6

45.7

36.1

7.0

Malaysia

60.4

48.5

57.9

75.0

10.4

Hong Kong

28.4

20.2

25.2

19.9

13.6

UK

85.4

84.0

72.5

46.6

38.6

USA

71.7

74.0

73.5

41.4

66.0

Source: NAPES website, http://napes.anu.edu.au/

6

2009-10-30

Handel wewnątrzgałęziowy Polski
Indeks Grubela-Lloyda
handlu wewnątrzgałęziowego Polski
0.700
0.650
0.600
0.550

CEEC
OECD
UE15
GER
WORLD

0.500
0.450
0.400
0.350
0.300
1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Uwaga: Indeks Grubela-Lloyda policzono dla 173 grup produktowych w klasyfikacji HS na poziomie 3 cyfrowym

Przyczyny powstawania handlu
wewnątrzgałęziowego: wnioski z modeli
Konkurencja monopolistyczna (wiele odmian tego
samego dobra)
Korzyści skali produkcji (większy rynek zbytu
niŜsze koszty przeciętne)
Najnowsze badania (Melitz, 2003) akcentują rolę
produktywności
Upodobania konsumentów (liczba odmian ma
znaczenie):
Zamiłowanie do róŜnorodności (koncepcja Dixita-Stiglitza)
Idealny produkt (koncepcja Lancastera)

7

2009-10-30

Korzyści skali produkcji
Korzyści skali oznaczają, Ŝe większe firmy lub
większe gałęzie przemysłu (grupujące większą liczbę
firm) są bardziej wydajne
Zewnętrzne efekty skali produkcji: koszt na
jednostkę produktu zaleŜy od wielkości gałęzi
Wewnętrzne efekty skali produkcji: koszt na
jednostkę produktu zaleŜy od wielkości firmy
rola
kosztów stałych

Zewnętrzne korzyści skali produkcji
Korzyści skali oznaczają, Ŝe kraj, który dysponuje
większym przemysłem wytwarzającym dane
dobro, będzie wytwarzał to dobro (czy usługę) przy
niŜszym koszcie
Zewnętrzne korzyści skali powstają z kilu powodów:
Wyspecjalizowany sprzęt czy usługi, który jest potrzebny
w danej gałęzi dostarczany jest tylko, jeśli przemysł jest
duŜy i skoncentrowany
Przykład: Dolina Krzemowa w Kalifornii: firmy wytwarzające
chipy komputerowe są obsługiwane przez inne firmy, które
produkują maszyny do produkcji chipów komputerowych
Maszyny są tańsze i bardziej dostępne w Dolnie Krzemowej niŜ
w innych miejscach

8

2009-10-30

Zewnętrzne korzyści skali produkcji
Koncentracja siły roboczej: duŜy i skoncentrowany
przemysł moŜe przyciągać określone grupy
pracowników, obniŜając koszty ich rekrutacji
i zatrudnienia
Dyfuzja technologii: pracownicy róŜnych firm mogą
łatwiej dzielić się pomysłami i generować korzyści
dla wszystkich firm w danym sektorze (pozytywne
efekty zewnętrzne)

Zewnętrzne korzyści skali produkcji
Zewnętrzne korzyści skali produkcji mogą zaleŜeć
takŜe od skumulowanej wielkości produkcji w czasie
Dynamiczne zewnętrzne korzyści skali produkcji
istnieją wtedy, gdy koszt przeciętny spada wraz
z zwiększaniem się produktu skumulowanego
w czasie
Dynamiczne przychody skali produkcji mogą się
pojawić wtedy, gdy koszty produkcji zaleŜą od
akumulacji wiedzy i doświadczenia, które z kolei
zaleŜą od rozwoju procesu produkcji (learning by
doing)

9

2009-10-30

Konkurencja monopolistyczna
Konkurencja monopolistyczna to model konkurencji
niedoskonałej, gdzie:
Firma wytwarza swój produkt, odróŜnialny od produktów
innych producentów
Firm jest na tyle duŜo, iŜ kaŜda moŜe ignorować
wpływ, jaki wywrze zmiana ceny jej produktu na ceny
produktów konkurentów; w obrębie rynku swojej odmiany
firma moŜe zachowywać się jak monopolista
MoŜna się zatem spodziewać, Ŝe w konkurencji
monopolistycznej:
Firma sprzedaje tym więcej, im większa jest całkowita sprzedaŜ
danej gałęzi rynku i im wyŜszej ceny zaŜądają konkurenci,
Firma sprzedaje mniej, im więcej firm działa na rynku i im
wyŜsza jest cena jej odmiany produktu

Model konkurencji monopolistycznej
ZałoŜenia:
Obserwujemy pewną gałąź przemysłu, gdzie istnieje
konkurencja monopolistyczna
Występuje n firm: kaŜda produkuje swoją odmianę dobra
Firmy konkurują ze sobą cenowo, kaŜda ustala swoją
cenę, biorąc ceny konkurentów za dane
Wszystkie firmy są identyczne pod względem kosztów
Występują korzyści skali produkcji
Mamy do czynienia z funkcją uŜyteczności
charakteryzującą się zamiłowaniem do róŜnorodności

10

2009-10-30

Strona popytowa modelu: popyt na odmianę
konkretnej firmy
Q = S[1/n – b(P – P’ )]
Q to wielkość sprzedaŜy danej firmy (czyli to informacja, ile
konsumenci chcą kupić odmiany dobra danej firmy)
S to pojemność rynku (informacja, jaką ilość dóbr w ogóle
chcą kupić konsumenci, zakładamy, Ŝe jest stała)
n to liczba firm działających na danym rynku
b to jest parametr, pokazujący wraŜliwość popytu na daną
odmianę względem ceny ustalonej przez daną firmę
P to cena jakiej Ŝąda badana firma
P’ to średnia cena Ŝądna przez konkurencję

Kiedy wszystkie firmy są identyczne, to P = P’, a zatem
Q = S/n

Strona podaŜowa: koszty produkcji
Zakładamy, Ŝe funkcja kosztu całkowitego ma
postać: TC = F + cQ
A zatem koszt przeciętny wygląda tak:
AC =

TC F
nF
= +c =
+c
Q Q
S

Krzywa CC

Związek między n a AC:
Im więcej firm, tym wyŜsze AC, poniewaŜ udziały kaŜdej z
firm w rynku są mniejsze

Związek między S a AC:
Im większy rynek (S), tym niŜsze AC z powodu wzrostu
sprzedaŜy kaŜdej z firm

11

2009-10-30

Równowaga w modelu
Co wiemy?
Jaki jest koszt stały (F) i zmienny (c)
Jaka jest pojemność rynku (S)
Jaka jest wraŜliwość popytu na daną odmianę na jej cenę
(b)

Czego nie wiemy?
Ile firm (odmian) działa na rynku
Po jakiej cenie będą sprzedawać swoje odmiany

Dwa warunki równowagi:
Warunek równowagi firmy:
maksymalizacja zysku (MR = MC)
Warunek swobody wejścia i wyjścia z gałęzi:
warunek zerowego zysku: AC = P

Równowaga firmy
Maksymalizacja zysku:
Zapiszmy funkcję zysku:

Π ( P ) = PQ − TC

Π ( P ) = PS [ 1 − b( P − P' )] − F − cS[ 1 − b( P − P ' )]
n
n
Π ( P ) = −bS ( P 2 ) + P ( S + bSP '+ cSb ) − ( F + cS + cSbP ' )
n
n

12

2009-10-30

Własności paraboli – przypomnienie
y = ax 2 + bx + c
Π (P)

ymax dla x = − 2ba

Π = a1 P 2 + a2 P + a3

Π max

Π max dla P = −

P*

a2
2a1

P

Równowaga firmy
Zysk firmy jest zatem największy, gdy firma ustali
cenę:

P=

S
n

+ bSP '+ cSb 1 1
= 2 ( nb + P '+ c )
2bS

W równowadze wszystkie firmy ustalają takie same
ceny, zatem P = P’

P=

1
+c
nb

13

2009-10-30

Równowaga firmy
P=

1
+c
nb

Krzywa PP

Im więcej firm działa w gałęzi, tym niŜsza jest
cena, której Ŝąda kaŜda z firm, poniewaŜ
silniejsza jest konkurencja między nimi

Równowaga w gałęzi
Równowaga w gałęzi w długim okresie osiągana jest
wtedy, gdy nadzwyczajne zyski spadają do zera –
gdyby zyski były dodatnie, zachęcałoby to nowe
firmy do wchodzenia na rynek, gdyby występowały
straty, wówczas firmy wychodziłyby z rynku
W równowadze zatem zyski są zerowe, co
oznacza, Ŝe cena (P) jest na poziomie kosztu
przeciętnego (AC)
Graficznie: punkt równowagi to przecięcie linii CC z
linią PP

14

2009-10-30

Równowaga
CC

AC =

nF
+c
S

P=

1
+c
nb

p1
AC3
E
p*=AC*
AC1
p3

PP

C

n1

n*

n3

n

Handel w modelu konkurencji
monopolistycznej
Wyobraźmy sobie, Ŝe istnieją obok siebie dwa
kraje, w których konsumenci kupują róŜne odmiany
pewnego dobra
W obu krajach działają opisane w modelu
mechanizmy
Początkowo rynki są rozdzielone
Dopuszczamy moŜliwość wymiany
W języku tego modelu oznacza to zwiększenie się
pojemności rynku: zamiast dwóch rynków, gdzie
pojemność rynku wynosiła odpowiednio S1
i S2, mamy jeden wspólny rynek, gdzie S = S1 + S2

15

2009-10-30

Skutki handlu
Handel zwiększa rozmiary rynku, a zatem powoduje
spadek kosztów przeciętnych
SprzedaŜ w gałęzi rośnie, co zmniejsza koszty przeciętne:
AC = F(n/S) + c

Zmniejszenie się kosztów przeciętnych powoduje, Ŝe
równieŜ cena konsumowanych dóbr maleje
Handel jednocześnie zwiększa róŜnorodność dóbr
dostępnych dla konsumentów
efekt zamiłowania do
róŜnorodności (love for variety)

Skutki otwarcia na handel dla równowagi
CC1

CC2
E1
p1
p2

E2

PP

C

n1 n2

n

16

2009-10-30

Analityczne rozwiązanie modelu
Krzywa CC: AC = (nF/S) + c
Krzywa PP: P = c + (1/nb)
A zatem równanie, którego rozwiązanie pozwala
ustalić n oraz P:

S
Fb

n =
Q =

S
n

p = c +

1
nb

Model konkurencji monopolistycznej:
przykład
Hipotetyczny przykład korzyści z handlu w gałęzi, gdzie
mamy do czynienia z konkurencją monopolistyczną
Rynek krajowy
przed
otwarciem na
handel

Rynek
krajowy po
otwarciu na
handel

900 000

1 600 000

2 500 000

6

8

10

150 000

200 000

250 000

Przeciętny koszt

10 000

8 750

8 000

Cena

10 000

8 750

8 000

Pojemność rynku
Liczba firm
SprzedaŜ firmy

Rynek
zintegrowany
po otwarciu na
handel

17

2009-10-30

Podsumowanie
Korzyści skali produkcji, to sytuacji, w której
wzrostowi produkcji towarzyszy spadek kosztu
przeciętnego produkcji
Zewnętrzne korzyści skali odnoszą się do wielkości
produkcji całego przemysłu, zaś wewnętrzne korzyści
skali do wielkości produkcji pojedynczej firmy

W sytuacji konkurencji monopolistycznej, kaŜda
firma ma pewną siłę monopolistyczną (z uwagi na
zróŜnicowanie produktu), ale musi konkurować
z innymi firmami, których ceny postrzega jako nie
ulegające zmianom na skutej jej działań

Podsumowanie
Konkurencja monopolistyczna pozwala na
odniesienie korzyści z handlu na skutek niŜszych
cen i kosztów, a takŜe na skutek większego wyboru
konsumenta
W modelu konkurencji monopolistycznej moŜemy
wyjaśnić powstawanie handlu wewnątrzgałęziowego
Lokalizacja firm w warunkach handlu jest trudna do
określenia, ale kraje z podobnym wyposaŜeniem
w czynniki produkcji podejmą wymianę
wewnątrzgałęziową

18

Podobne prace

Do góry