Ocena brak

Notacja chorału gregoriańskiego

Autor /DariuszZeSpychowa Dodano /05.04.2013

Wprowadzone w chorale pismo nutowe nie było jednolite. Odrónia sie co najmniej piecpodstawowych form zapisu: inaczej pisano nuty w Metz, inaczej w Sankt Gallen, inaczejjeszcze na terenie Mozarabów w Hiszpanii. Pierwsze przykłady nutowe choraługregorianskiego zachowały sie w rekopisach, zapisane w neumach.

Pochodzż one dopiero zVIII i IX wieku. {Neuma - znaczy po grecku ruch albo znak.) Jest ich około 30. Wiekszosc znich wywodzi sie bezposrednio z ruchu reki muzyka prowadzacego chór i wskazuje tylkokierunek melodii, jej wznoszenie sie i opadanie, natomiast nie mówi dokładnie o proporcjachrytmicznych i nie oznacza dokładnej wysokosci dzwieków czy interwałów. Tradycja ustnazagineła ok. XIII wieku i odtad rytm chorału gregorianskiego stanowi dla badaczy jednawielka niewiadoma.

Istnieja dwie spierajace sie z soba szkoły praktycznej interpretacji rytmikichorału gregorianskiego: ekwa-lisci (np. benedyktyni z Solesmes) zestawiaja melodie w grupydwu- lub trzydzwieko-we, nie akcentujac adnej nuty i pozostawiajac na koncu frazymoliwosc dłuszego zatrzymania wartosci, oraz menzuralisci, którzy za podstawe czasowejinterpretacji przyjmuja dwie wartosci, długa i krótka, uzaleniajac własciwa interpretacjerytmu od rozumienia znaków Reumatycznych. Neumy przejeła muzyka koscielna zeWschodu, lecz nadała im odmienna postac, zachowujac jedynie ich rozmieszczenie nadsłowami tekstu bez pomocy linii.

Mimo rónic w zapisie neumatycznym powszechnie przyjetebyły dwa główne znaki: punctum (kropka) i virga (kreska); kropka oznacza tu nute krótka(brevis), kreska - nute długa {longa). Z kombinacji tych dwóch zasadniczych nut wytworzyłsie system kilkudziesieciu znaków neumatycznych, które pózniej otrzymały graficzna postackwadratów i rombów. Do podstawowych neumów nalea obok punctum i virga: podafus albopes (dwa wznoszace sie tony), clivis (dwa opadajace tony), scandicus (trzy tony wznoszacesie) i climacus (trzy tony opadajace).

W obszarze niemieckim posługiwano sie nutamichorałowymi w kształcie gwozdzi i podków (Nagel- wid Hufeisenschrift). Szczególny rozwójneum pojawił sie w Bizancjum, gdzie przez wieki odróniano róne formy neumatycznejnotacji muzycznej. W tabelach neumatycznych z XII wieku istnieje około 90 nazw. Znakineumatyczne zalene były od prowincji, w których były stosowane i rozwijane. W ten sposóbmona odrónic neumy m. in. włoskie, północnotrancuskie, bretonskie, lotarynskie,akwitanskie, mo-zarabskie, irlandzko- anglosaskie, niemieckie i neumy z Metzu. Wane dlarozwoju neum było wprowadzenie systemu linii, dzieki któremu po raz pierwszy mona byłoustalic wysokosci dzwieków bez uciekania sie do liter.

Ujednolicenie znaków neumatycznychdoprowadziło do notacji modalnej i menzuralnej, a ostatecznie - do naszego współczesnegopisma muzycznego. Wana role w zakresie notacji odegrał system solmizacyjny Guidona zArezzo, mnicha z zakonu benedyktynów. Dla scisłego ustalenia dzwieków wprowadził ondwie linie, na których lub miedzy którymi umieszczano neumy: linia czerwona oznaczaładzwiek.z, ółta - dzwiek c. W wieku XII wprowadzono dla notacji chorału czlery linie.Notacje liniowa nazwano notacja diastematy-czna (diustema - znaczy po grecku odległosc).

Podobne prace

Do góry