Ocena brak

Nosorożce afrykańskie - Nosorożec biały i nosorożec czarny

Autor /Danysz Dodano /31.01.2012

Dwa gatunki nosorożców z Afryki - nosorożec biały i nosorożec czarny - należą do najbardziej zagrożonych wyginięciem zwierząt świata. Są one obiektem bezlitosnych polowań, mających na celu przede wszystkim zdobycie cennych rogów, z których w wielu krajach świata wytwarza się ozdobne przedmioty i preparuje pry­mitywne medykamenty.
Zasięg występowania nosorożców afrykań­skich znacznie się skurczył. Nosorożec czar­ny zamieszkiwał dawniej całą Afrykę na południe od Sahary. Od początku lat sześćdziesią­tych jego liczebność zaczęła spadać. W 1970 roku populację nosorożca czarnego szacowano na 65000 osobników, a obecnie liczebność tego gatunku spa­dła do około 3000 sztuk.
Nosorożec biały jest, obok słonia, największym ssakiem lądowym. Pierwotnie występował on na dwóch oddzielonych od siebie obszarach. Jedna populacja zamieszkiwała północno-zachodnią Afrykę, a druga Afrykę Południową, tj. tereny na południe od rzeki Zambezi. Na początku XX wieku nosorożca białego uważano za gatunek całkowicie wymarły, jednak w Afryce Południowej odkryto małą populację tych ssaków. W 1920 roku gatu­nek objęto ochroną. Wskutek realizacji programów związanych z rozrodem nosorożców białych, całko­wita liczebność populacji tego gatunku wzrosła obecnie do około 4000 osobników.
Nosorożce są zabijane z różnych powodów od dziesiątków lat, jednak wydaje się, że najważniej­szym motywem polowań jest zdobycie długich rogów, które osiągają zawrotną cenę na czarnym rynku. Obydwa gatunki posiadają po dwa rogi, z których jeden jest dłuższy i większy. U nosoroż­ca czarnego może on mieć długość 135 cm, a u no­sorożca białego może dorastać do 166 cm, jest jed­nak zwykle mniej masywny i cieńszy.

Wartość rogów
Handlarze w Jemenie płacą olbrzymie sumy za rogi nosorożców, które są surowcem do wyrobu oz­dobnych, rzeźbionych rękojeści rytualnych noży zwanych jambias. W Indiach i Chinach, rogom nosorożców przypisuje się właściwości lecznicze i afrodyzyjne. Z tych względów rogi nosorożca mają tam wielką wartość.
Nosorożce nie mają naturalnych wrogów. Eko­lodzy roztaczają tymi zwierzętami opiekę i podej­mują rozmaite przedsięwzięcia mające na celu ich ochronę, takie jak na przykładOperacja Noso­rożec". Jej celem było chwytanie nosorożców bia­łych po to, aby odbudować ich populację na ob­szarach dawnego zasięgu. Mimo tych wysiłków i wielkiej akcji propagandowej nadal dochodzi do przypadków kłusownictwa. W wielu rejonach Afryki strażnicy mogą bez ostrzeżenia strzelać do kłusowników, a dookoła kilku rezerwatów wybu­dowano ogrodzenia, przez które przepływa prąd o wysokim napięciu. Mają one zatrzymać w rezer­wacie nosorożce i trzymać z dala od nich kłusow­ników. W niektórych miejscach jedynym sposobem skutecznej ochrony nosorożców jest obcinanie im rogów. Czyni się tak po to, aby zwierzęta nie przed­stawiały żadnej wartości dla kłusowników. Odcięte rogi później powoli odrastają.
Dwa afrykańskie nosorożce są dalekimi krew­nymi trzech innych współcześnie żyjących na świe­cie gatunków nosorożców. Jeden z nich żyje w Indiach, a dwa pozostałe w południowo-wschod­niej Azji. Afrykańskie gatunki różnią się barwą i wielkością ciała. Nosorożec czarny jest właściwie szary. Nosorożec biały jest większy, cięższy i ma większą głowę. Istotną różnicą jest kształt pyska -szczególnie górnej wargi. U nosorożca czarnego ma on kształt trójkątny, a środkowa część górnej wargi tworzy mały szpic. U nosorożca białego gór­na warga jest bardziej kwadratowa i tępo zakończo­na. Z kształtem pyska związana jest też nazwa tego gatunku. W języku afrikaans nosorożec biały jest nazywany wyd rhino (wyd - szeroki). Nazwa ta została błędnie przetłumaczona na język angielski, to jest white rhino - nosorożec biały i w tej posta­ci się utrwaliła.

Zwyczaje pokarmowe
Różnice w zwyczajach pokarmowych pomiędzy dwoma gatunkami nosorożców są podyktowane głównie odmiennymi warunkami, w których żyją te ssaki. Obydwa gatunki są roślinożercami, jed­nak nosorożec czarny żywi się głównie młodymi gałązkami i pędami krzewów oraz niewielkich drzew. Zjada także korę, pędy i liście, a charakte­rystycznie ukształtowana górna warga pomaga mu w zrywaniu pokarmu. Nosorożec czarny żyje w środowiskach położonych na granicy obszarów leśnych i sawanny, gdzie oprócz traw rosną aka­cje. Nosorożec biały żywi się prawie wyłącznie trawą, do zrywania której idealnie nadaje się jego szeroki pysk. Ssak ten występuje na otwartych tere­nach trawiastych i w rzadkich lasach, gdzie spoty­ka się porośnięte trawą polany.
Obydwa nosorożce piją kilka razy w ciągu dnia, chociaż potrafią obejść się bez wody nawet do czte­rech dni. Żerują wczesnym rankiem lub wieczorem, a śpią w nocy lub w południe w czasie największej spiekoty. Nosorożce, tak jak inne pozbawione wło­sów ssaki, lubią tarzać się w błocie. Często też w błocie ucinają sobie drzemkę. Kąpiele błotne chronią je przed przegrzaniem ciała i przed mucha­mi. Nosorożec biały jest zwierzęciem łagodniej­szym i mniej agresywnym od nosorożca czarnego. Obserwacje dowodzą, że nosorożec czarny nie jest aż tak wielkim samotnikiem, jak dawniej sądzono i nie zawsze jest agresywny w stosunku do przed­stawicieli własnego gatunku.

Gody i rozmnażanie się
Dorosłe samce - byki - nosorożca czarnego i bia­łego są samotnikami i mają własne terytoria. Gdy samice są w okresie płodnym, samce starają się je przywabić i zatrzymać w obrębie posiadanych tery­toriów. Samice i ich potomstwo oraz młode osob­niki żyją w małych grupach rodzinnych liczących do 14 zwierząt. Częściej jednak widuje się mniej­sze stada złożone przeciętnie z kilku sztuk.
Samice nosorożców białych zaczynają rozmna­żać się w siódmym roku życia. Nosorożce czarne dojrzewają płciowo wcześniej, jednak często przy­stępują do rozrodu mniej więcej w tym samym wieku, co ich więksi krewniacy. Obydwa gatunki mogą rozmnażać się w ciągu całego roku, jednak na niektórych obszarach obserwuje się okresy nasi­lenia rozrodu, co jest w dużym stopniu zależne od warunków lokalnych. Dorosłe samce zatrzymują samice na swych terytoriach przez kilka dni. Po kopulacji para osobników przebywa jeszcze razem kilka dni, a potem samica odchodzi.
Po około 16-tygodniowej ciąży samica rodzi w zacisznym gąszczu roślin jedno młode. Nowo­rodek nosorożca czarnego waży około 40 kg, a no­sorożca białego 65 kg. Wkrótce po przyjściu na świat cielę staje na nogi, jednak zaczyna pewnie chodzić dopiero po dwóch, trzech dniach.
Niedługo potem samica powraca z potomkiem u boku do rodzinnej grupy. U nosorożca białego matka karmi mlekiem swe młode przez rok, a u no­sorożca czarnego przez dwa lata. Młode pozostają pod opieką matek aż do czasu, kiedy samice przy­stąpią do kolejnego rozrodu. Nastąpi to za dwa -cztery lata.

Nosorożec biały (Ceratotherium simum) i nosorożec czarny (Diceros bicornis) należą do rodziny Rhinocerotidae i rzędu Perissodactyla.

Nosorożec biały
Długość głowy i tułowia: do 420 cm
Wysokość w kłębie: do 185 cm
Masa: do 2300 kg
Występowanie: południowy Sudan i południowa Afryka

Nosorożec czarny
Długość głowy i tułowia: do 375 cm
Wysokość w kłębie: do 140 cm
Masa: do 1400 kg
Występowanie: miejscami we Wschodniej Afryce, po Afrykę Południową

Podobne prace

Do góry