Ocena brak

NORMA

Autor /aleKac Dodano /09.11.2012

 

NORMA (łc. = węgielnica (wy­znaczająca kąt prosty), linia postępowa­nia, prawidło) ang. norm, standard; fr. nor­me; nm. Norm

1. et. Niekiedy używa się tego terminu na oznaczenie wszelkich zasad moralnych, w tym także —> ocen (lAa), czyli zdań wartościujących. Norma w szerszym zna­czeniu to nie tylko -^ nakaz lub -> zakaz czy reguła postępowania, ale także to, co ten nakaz, zakaz czy regułę uzasadnia. Przykładem takiej normy może być sfor­mułowana przez K. Wojtyłę norma personalistyczna (stanowiąca natu­ralną treść ewangelicznego przykazania miłości, a zarazem nawiązująca do sfor­mułowania -> imperatywu kategoryczne­go); „osoba nie może być nigdy dla drugiej osoby środkiem do celu".

W znaczeniu ściślejszym termin „norma" odnosi się do sądów i zdań imperatywnych, które nie orzekają o dobru czy złu postępo­wania ludzkiego, ale wyrażają nakaz czy też zakaz określonego zachowania.

Rozróżnia się:

a) normy aksjologiczne—opie­rające się na pewnym wartościowaniu; sprowadzalne do ocen, np. właśnie moral­nych lub estetycznych;

b) normy tetyczne — opierające się na stanowieniu czy rozkazie; niesprowadzalne do ocen;

c) normy teleologiczne — oparte na stosunku tego, co się normuje, do jakie­goś celu; na ogół sprowadzalne do ocen.

W etyce heteronomicznej nakazy i zaka­zy są nałożone „z góry" (np. przez Boga) lub wynikają z natury ludzkiej, i podmiot winien je poznawać i respektować; w ety­ce autonomicznej podmiot nie rozpoznaje norm, lecz sam je tworzy — bądź indywi­dualnie (np. monarcha lub każdy czło­wiek dla siebie), bądź zbiorowo (np. społeczeństwo lub klasa społeczna). W założe­niach etyki autonomicznej mechanizmy tworzenia się prawa moralnego różnie są wyjaśniane odpowiednio do ogólnych za­łożeń filozoficznych danego kierunku.

  1. W prakseologii: obowiązująca wypo­wiedź, która ustala, jak działać (norma czynnościowa), by osiągnąć określony cel, jak długo działać (norma czasowa), jakie ma być zużycie energii (norma energety­czna), jaki ma być wytwór (norma przed­miotowa), itp.

  2. psych. Poziom jakościowy i ilościowy różnych cech psychicznych, np. inteligen­cji, emocjonalności, aktywności, który: a) mieści się w granicach wokół stanu naj­częściej występującego w danej populacji (uwarunkowanie czynnikami kulturowo-społecznymi), b) pozytywnie służy roz­wojowi danej jednostki w jej twórczym przystosowywaniu się do środowiska.

Podobne prace

Do góry