Ocena brak

NOMINALIZM

Autor /aleKac Dodano /09.11.2012

 

NOMINALIZM (nłc. nominalis = doty­czący imienia, nazwy) ang. nominalism; fr. nominalisme; nm. Nominalismus


1. Jedno z głównych stanowisk w spo­rze o uniwersalia (-^ powszechniki /1 /), wiązane zazwyczaj ze skrajnym —> empiryzmem (la) i przeciwstawne -> reali­zmowi (3) pojęciowemu, utrzymujące, że nazwy ogólne są jedynie skrótami szeregu nazw jednostkowych i nie oznaczają niczego ogólnego; nominalizm odrzuca więc istnienie zarówno pojęć ogólnych, jak i rze­czy ogólnych. Przedstawicielami nominalizmu byli J. Roscelin, P. Abelard, nastę­pnie W. Ockham, Mikołaj z Autrecourt, Mi­kołaj z Oresme i in. Odmianami średnio­wiecznego nominalizmu są —> sermonizm i -> terminizm (niekiedy jako jego umiar­kowaną postać traktuje się również —> kon­ceptualizm Ul).

 

Rozróżnia się:

  1. nominalizm radykalny: pojęcia spro­wadzają się do wyobrażeń. W filozofii no­wożytnej stanowisko to podzielali m. in. D. Hume, E. de Condillac (nominalizm psy­chologiczny; -> sensualizm /1 /);

  2. nominalizm umiarkowany: pojęcia posiadają treść myślową niesprowadzalną do wyobrażeń, ale też nie powstałą w do­świadczeniu (m. in. W. Ockham, w filozo­fii nowożytnej: G. Berkeley, R. Descartes, I. Kant).

 

  1. Nominalizm naukowy — stanowisko, według którego takie czyrmości, jak opis faktów, praw, ujmowanie ich w teorie są jedynie konstrukcjami umysłu, pewnymi —> konwencjami, zabiegami upraszcza­jącymi itp. (—> redukcjonizm); nazwa „nominalizm" w tym znaczeniu odnoszona bywa do doktryny E. Le Roy.

  2. metod. Stanowisko, według którego nauka zajmuje się nie rzeczami, zjawiska­mi, lecz twierdzeniami o nich, czyli wyrażeniami, tworząc wyspecjalizowane języki nauk ogólnych i szczegółowych (—> empiryzm /4/ logiczny).

Nominalizm logiczny — trakto­wanie logiki nie jako nauki o przedmiotach ogólnych i związkach między nimi, lecz ja­ko nauki o znakach: nazwach, zdaniach itp.

Nominalizm reistyczny (—>re-izm 121) — zakłada, że nazwami rzetel­nymi są tylko nazwy rzeczy, wobec czego postuluje używanie w wypowiedziach ty­lko takich właśnie nazw, w przypadku zaś posługiwania się —> onomatoidami wy­maga umiejętności przetłumaczenia ich na nazwy rzetelne (T. Kotarbiński).

Podobne prace

Do góry