Ocena brak

Niezbędność instrukcji w badaniach sondażowych

Autor /jolka Dodano /26.05.2014

Niebagatelnym wymaganiem stawianym badaniom sondażowym jest należyte stosowanie w nich instrukcji, czyli odpowiednich wskazań i pouczeń związanych z zadawanymi badanym pytaniami (por. H.D. Mummendey, 1987, s. 68-71). Mówi się, że nawet drobna korekta instrukcji może wpłynąć na jakość odpowiedzi badanych na zadane im pytania. Prawidłowość tę potwierdzają dokonywane zmiany w instrukcji nie tyko w przypadku badań sondażowych.

W instrukcji poprzedzającej zadawanie pytań staramy się poinformować osoby badane o tym szczególnie:

—    kto jest inicjatorem badań i ponosi za nie odpowiedzialność oraz kto je przeprowadza,

—jaki przyświeca im cel,

—jak należy odpowiadać na postawione pytania,

—    w jakim stopniu zapewnia się badanym anonimowość i dyskrecję ich wypowiedzi.

Osoby badane mają prawo wiedzieć, kto jest głównym inicjatorem i pomysłodawcą przeprowadzanych badań sondażowych, jak również, kto je obecnie przeprowadza. Oczywiście nie ma takiej konieczności, gdy np. przeprowadza je osoba dobrze znana badanym. Zawsze jednak istnieje obowiązek poinformowania z czyjej inicjatywy się je przeprowadza. Niedopowiedzenia w tym zakresie mogą wzbudzić u badanych bezpodstawne domysły czy nawet podejrzenia, co może niejednokrotnie wpłynąć na mniej szczere ich wypowiedzi lub wręcz spowodować odmowę przez nich w tego rodzaju badaniach.

Niemałe znaczenie ma wyjaśnienie w instrukcji celu podejmowanych badań sondażowych. Może być nim cel poznawczy, służący zaspokojeniu ciekawości badacza; wychowawczy (praktyczny) równoznaczny z pragnieniem unowocześnienia pracy z uczniami (wychowankami); naukowy nastawiony na lepsze rozumienie i rozwiązanie badanego problemu. Nie ma jednak potrzeby wprowadzania osób badanych w złożoną problematykę przeprowadzanych badań. Na ogół wystarcza zwięzła informacja o tym, jakiemu celowi mają one służyć, np. bliższemu poznaniu opinii osób badanych w interesującej badacza sprawie. Dobrze jest niekiedy nadmienić, że wyniki badań będą rozpatrywane z punktu widzenia ogółu osób badanych, a nie każdego z nich z osobna.

Wyjaśnienia wymaga —jak wiemy — także sposób, w jaki mają badani odpowiadać na zadane im pytania. Prosi się w szczególności o to, aby zechciały odpowiedzieć na możliwie każde z postawionych pytań. Zaznacza się również, że nie ma odpowiedzi złej, o ile wypowiedziana lub napisana została szczerze, czyli zgodnie z własnym punktem widzenia, jaki ma w danej sprawie osoba badana. To znaczy, nie oczekuje się od niej ostatecznych rozstrzygnięć badanego problemu, lecz jedynie jej własne o nim zdanie. Zwykle zaznacza się też, aby respondenci odpowiadali na pytania bez dłuższego i głębszego zastanawiania się nad poprawnością swych wypowiedzi.

Nie bez znaczenia jest również zapewnienie badanych o całkowitej anonimowości i dyskrecji składanych przez nich wypowiedzi. Jest to szczególnie ważne wtedy, gdy osoba przeprowadzająca badania sondażowe zna bliżej osoby badane. Tak np. jeśli jest nią nauczyciel, uczniowie poddani sondażowi mogą bać się wykorzystania przez niego ich wypowiedzi w celach pozanaukowych. Bywa tak zwłaszcza wtedy, gdy wypowiedzi uczniów nie pokrywają się — ich zdaniem

— z oczekiwaniami nauczyciela. Dlatego też badania sondażowe mogą wiele zyskać, gdy przeprowadza je osoba budząca respekt u osób badanych, cieszy się ich zaufaniem i jest przez nich łubiana.

Ponadto postuluje się, by instrukcja nie była zbyt obszerna czy rozwlekła. Wówczas zachodzi bowiem niebezpieczeństwo pewnego „zagubienia” i znużenia badanych, a także związana z tym trudność zapamiętania wszystkich zawartych w niej wskazań i pouczeń.

W badaniach sondażowych typu ankietowego, przeprowadzonych z udziałem młodzieży i przy użyciu wyłącznie pytań otwartych, może mieć ona np. następujące brzmienie:

Badania, w których uczestniczyć macie, są inicjowane i podejmowane przez

.......Każda odpowiedź na postawione pytania jest poprawna, jeśli tylko bywa

szczera i podana bez dłuższego zastanowienia się nad nią. Chodzi bowiem głównie o Wasze własne opinie w sprawach, których dotyczą poszczególne pytania. Pragnę również zapewnić Was o pełnej anonimowości i dyskrecji Waszych odpowiedzi, które wykorzystane będą wyłącznie w celach naukowych.

 

Podobne prace

Do góry