Ocena brak

Niezastąpiona Europa

Autor /Titussss Dodano /02.05.2013

Temat Europy zajmuje centralne miejsce w myślach papieża-Polaka. Niezliczonewystąpienia, przemówienia, listy, wszelkiego rodzaju dokumenty dedykowane są Europie, jejkoniecznej jedności, jej przeszłości i przyszłości. Niezwykle interesujące są przemówieniaadresowane do ambasadorów akredytowanych w Stolicy Apostolskiej, wygłaszane wmomencie prezentacji listów uwierzytelniających, przesłania kierowane do biskupów wtrakcie wizyt ad limina, różne wystąpienia podczas podróży apostolskich po Europie. Teteksty tworzą olbrzymie corpus: tylko dla okresu od grudnia 1978 do sierpnia 1991 r. MarioSpezzibottiani zebrał 285 dokumentów2; nowe wydanie z 1999 r. odnotowuje 669 takichwystąpień.Jan Paweł II, teolog i filozof, miał również wielką wizję geopolityczną. Już jako ksiądz ibiskup podróżował po bardzo wielu krajach europejskich, nie kryjąc swojej ciekawości.

Dzięki temu posiadł głęboką kulturę europejską - i językową - która w przyszłości będzie mubardzo przydatna jako zwierzchnikowi Kościoła4. Karol Wojtyła nie był podobny do innychpolskich biskupów. Był człowiekiem z Europy Wschodniej znanym ze swych licznychkontaktów ze światem zachodnim, pomimo ograniczeń narzucanych przez komunistycznyreżim w Polsce. Już jako młody ksiądz studiował w Rzymie, w Angelicum, od 1946 do 1948r., i skorzystał z tego pobytu, żeby „nauczyć się" Rzymu i Europy. Sam wspominał podróż doHolandii, Belgii i Francji w czasie letnich wakacji w 1947 r.:Tak więc z różnych stron odsłaniała mi się coraz bardziej Europa Zachodnia, Europapowojenna, Europa wspaniałych gotyckich katedr, a równocześnie Europa zagrożonaprocesem sekularyzacji. Dostrzegałem wyzwanie, jakie ta sytuacja stanowiła dlaKościoła, a także potrzebę wyjścia na spotkanie tego zagrożenia przez odpowiednieformy duszpasterstwa, otwarte na większą obecność świeckich.

Człowiek ze Wschodu, nigdy nie zamknął się na tym obszarze; jak napisał AndreaRiccardi: „Wielu podkreślało idee kardynała Wojtyły, jego przygotowanie teologiczne i jegokulturę filozoficzną; ale nie należy lekceważyć jego przygotowania «historycznogeograficznego»". Kardynał Paul Poupard, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Kultury,zauważył niedawno:Jan Paweł II od początku swojego pontyfikatu niezliczoną ilość razy wypowiadał się natemat integracji europejskiej i czynił to w sposób nowy, jako chrześcijanin zeuropejskiego Wschodu, wyrażający tęsknotę za Europą zjednoczoną, która nie wykluczykrajów Wschodu, należących do bloku komunistycznego, ale będzie potrafiła skuteczniewłączyć je w dynamikę poszerzonej wspólnoty, rozciągającej się od Atlantyku po Ural,zgodnie ze słynnym wyrażeniem de Gaullea, tak często powtarzanym przezJana Pawła II7.Papież Benedykt XV w 1916 r., w liście do kardynała Basilia Pompilego, nazwał Europę„ogrodem świata".

Dla wszystkich papieży w XX w.9 Europa, pomimo swoich słabości orazswoich szaleństw, pomimo swoich zbrodni i oderwania się od religii, pozostała tym ogrodemalbo - jak zauważył Marco Impagliazzo - Europa reprezentowała „siłę Kościoła w skaliglobalnej", miejsce, gdzie znajdują się rezerwy, ludzie, zasoby ekonomiczne: „Watykangeograficznie leży w Europie, a sam papież rezyduje na Starym Kontynencie i odniepamiętnych czasów jest Europejczykiem"10.Andrea Riccardi w swojej biografii Jana Pawła II przywołuje pewną rozmowę pomiędzypapieżem a biskupem Piętro Rossanem, w której Karol Wojtyła stwierdza, że „nie maprzyszłości dla chrześcijaństwa na Południu, jeśli Kościół straci Europę".

W ostatnim ćwierćwieczu XX w., które zbiegło się z pontyfikatem Jana Pawła II, światstawał się coraz mniej eurocentryczny. Znaczenie Europy zostało poważnie przewartościowanew rzeczywistości kościelnej, ale dla Kościoła katolickiego Stary Kontynent zawszepozostaje podstawą jego działań, niemal fundamentem. Nie zgadzam się z opinią SilviaFerrariego, gdy mówi: „globalizacja katolicyzmu zmniejszyła znaczenie Europy wgeopolityce watykańskiej, czyniąc z niej jeden z regionów - ale nie jedyny i być może nawetnie najważniejszy - w których rozgrywają się losy religii katolickiej". Papież to Rzymianin ijest papieżem tylko dlatego, że jest biskupem Rzymu. To prymat Italii, a „Rzym to miejscecentralne w geografii papieża".

Z Janem Pawłem II, „biskupem Rzymu, Polakiem z urodzenia" - jak sam się określił na początku swojego pontyfikatu - Italia zachowałamiejsce prominentne, centralne, w Europie i w Kościele katolickim, ponieważ:Naród włoski jest adresatem i uprzywilejowanym stróżem spuścizny apostołów Piotra i Pawła: spuścizny subtelnie duchowej, można powiedzieć, kulturalnej, moralnej ijednocześnie religijnej; spuścizny żywej, jak wykazuje nie tylko wiekowe, nieprzerwaneświadectwo świętości, miłości, promocji ludzkiej, lecz także twórcze włączeniespołeczności wiernych w dzisiejszą rzeczywistość społeczną; spuścizny wreszcie, któradaje jakby szczególną konotację uznanemu wkładowi Italii na rzecz zrozumienia,braterstwa i pokoju między narodami świata15.Działalność Jana Pawła II jako biskupa Rzymu była niestrudzona, jak żadnego z jegowłoskich poprzedników. Bez wytchnienia przemierzał diecezję, poznając wszystkie aspektymiasta, od parafii do więzienia, od szpitali do instytucji społecznych. 31października 2002 r.otrzymał honorowe obywatelstwo Rzymu, stając się w ten sposób prawdziwym Civisromanus.Dziś Europa wciąż ma kluczowe znaczenie dla papiestwa. Dla katolicyzmu nie jestmożliwe, ani wyobrażalne, utracenie Europy.

Można to dostrzec w tak wielu publicznychwystąpieniach Jana Pawła II, które zdumiewają obserwatorów ze względu na swą siłę ideterminację papieża w takiej kwestii. W czasie gdy przygotowywano tzw. europejski traktatkonstytucyjny, podczas gdy rozwijała się dyskusja na temat umieszczenia w preambuleodwołania do chrześcijańskich korzeni Europy, papież interesował się Europą w sposób niemal obsesyjny. Nie przestał też zajmować się europejskimi instytucjamieklezjastycznymi, śledząc z bliska działania Rady Konferencji EpiskopatówEuropy (CCEE), powołanej w 1971 r., i Komisji Episkopatów Wspólnoty Europejskiej(COMECE), stworzonej w 1980 r.16Również jego podróże świadczą o szczególnym zainteresowaniu kontynentem europejskim.Karol Wojtyła jako papież odbył 54 pielgrzymki do krajów europejskich spośródwszystkich 104 pielgrzymek poza granicami Italii.

Odwiedził wszystkie kraje Europy zwyjątkiem Rosji, Białorusi, Mołdawii i Macedonii, niektóre więcej niż jeden raz, wśród nichpaństwa najbardziej „problematyczne", jeśli chodzi o sekularyzację i kontakty pomiędzypaństwem a Kościołem, jak np. Francję - gdzie był siedmiokrotnie, co poza Polską, czyni jąkrajem najczęściej odwiedzanym przez Jana Pawła II - Republikę Czeską (3 razy), Niemcy(3 razy), Hiszpanię (5 razy), Szwajcarię (4 razy). Same dane statystyczne17ukazująpriorytetowe znaczenie, jakie Jan Paweł II nadawał problemom europejskim. On samwyjaśnił to zainteresowanie w posynodalnej adhortacji apostolskiej Ecclesia in Europa z 28czerwca 2003 r.:

Zainteresowanie, jakim Kościół darzy Europę, rodzi się z samej jego natury iposłannictwa. W ciągu wieków bowiem Kościół związał się bardzo ściśle z naszymkontynentem, a duchowe oblicze Europy kształtowało się dzięki wysiłkowi wielkich misjonarzy, świadectwu świętych i męczenników oraz wytrwałej pracy mnichów,zakonników i duszpasterzy. Z biblijnej koncepcji człowieka Europa wzięła to, conajlepsze w jej humanistycznej kulturze, czerpała inspirację dla swej twórczościintelektualnej i artystycznej, wypracowała normy prawne, ucząc zwłaszcza szacunku dlagodności osoby ludzkiej, która jest źródłem niezbywalnych praw. W ten sposób Kościół,jako depozytariusz Ewangelii, przyczynił się do rozpowszechnienia i umocnienia tychwartości, które nadały europejskiej kulturze walor uniwersalny.

Podobne prace

Do góry