Ocena brak

Nierówność a nierówność społeczna

Autor /John Dodano /29.07.2011

To, że indywidualni, konkretni ludzie są innym ludziom nierówni, to jest spostrzeżenie banalne. Już omawiając problematykę grup społecznych, przytaczaliśmy myśl Clyde'a Kluckhohna, że ludzie są pod pewnymi względami podobni do wszystkich innych ludzi, pod pewnymi względami do niektórych innych ludzi, a pod pewnymi względami niepodobni do nikogo innego, wyjątkowi i niepowtarzalni. Każdy z nas ma wiele cech tego trzeciego rodzaju. Są ludzie wyżsi i niżsi, chudzi i grubi, mądrzejsi i głupsi, zdolni i tępi, starsi i młodsi. Każdy ma niepowtarzalny układ genów, niepowtarzalną biografię i niepowtarzalną osobowość.

To jest oczywiste, ale nie o takie nierówności chodzi, gdy mówimy o nierównościach społecznych. Nie takich nierówności dotyczą te powszechne społeczne odczucia, przekonania czy doktryny, o których pisaliśmy wyżej. Nie z takimi nierównościami walczą ruchy społeczne i rewolucje. Chodzi tam tylko o nierówności społeczne, a więc nierówności pod względem cech społecznych, a nie indywidualnych. A najważniejsze cechy społeczne człowieka to charakter grup, do których należy, i charakter pozycji, jakie zajmuje (ról, jakie spełnia).

Nierówności społeczne dotyczą więc nie cech indywidualnych, lecz tego innego rodzaju cech, tych cech pośrednich, które upodabniają do siebie pewne tylko zbiorowości - grupy społeczne, albo pewne tylko lokalizacje w społecznej strukturze - pozycje społeczne (statusy). Inaczej, nierówności społeczne dotyczą sytuacji, gdy ludzie są nierówni sobie nie z racji jakichkolwiek cech cielesnych czy psychicznych, lecz z powodu ich przynależności do różnych grup albo zajmowania różnych pozycji społecznych.

Nie każda jednak różnica tego rodzaju musi oznaczać nierówność. To, że pewne grupy są odmienne od innych, trzeba odróżnić od tego, że są nierówne. I to, że pewne pozycje (statusy) są odmienne od innych, trzeba też odróżnić od tego, że są nierówne. Wielość grup i pozycji społecznych, jakie spotykamy w społeczeństwie, oznacza przede wszystkim różnicę. Grupa studencka różni się od drużyny sportowej, brygada robocza od oddziału wojskowego, rodzina od grupy przyjaciół. Podobnie status studenta jest inny niż status rolnika, pozycja lekarza różni się od pozycji nauczyciela, pozycja pilota od pozycji marynarza.

Żeby móc mówić o nierówności, wystąpić musi coś więcej niż tylko różnica. Z członkostwem w pewnej grupie lub z zajmowaniem pewnej pozycji wiązać się musi mianowicie nierówny - łatwiejszy lub trudniejszy - dostęp lub przynajmniej nierówna - mniejsza lub większa - szansa dostępu do pewnych cenionych społecznie dóbr.

Podobne prace

Do góry