Ocena brak

Niepełny wymiar czasu pracy

Autor /Encyklopedia Zarządzania Dodano /20.07.2011

Charakterystyka

Praca w niepełnym wymiarze czasu pracy oznacza regularną, dobrowolną, bezterminową pracę świadczoną w czasie krótszym niż normalny, wynikający z ogólnych przepisów prawnych, branżowych umów zbiorowych, czy przyjętych w danym przedsiębiorstwie norm czasu pracy. Niepełny wymiar czasu pracy stwarza bardzo duże możliwości uelastycznienia, ponieważ pozwala on na uniknięcie przekraczania dziennej normy czasu pracy, co jest podstawowym problemem zastosowania elastycznych form czasu pracy przy pełnym wymiarze czasu pracy. Z tego powodu jest on szczególnie często łączony z innymi elastycznymi koncepcjami czasu pracy, np. z ruchomym czasem pracy, systemem modułowym, rocznym czasem pracy, skomprymowanym tygodniem czy też koncepcją podziału miejsca pracy.


Charakterystycznymi cechami tej formy organizacji czasu pracy są między innymi:

  • wykonywanie pracy przez pracownika w wymiarze czasu mniejszym niż wynosi określony przepisami jej dzienny lub tygodniowy wymiar. Wynagrodzenie w tym systemie jest proporcjonalne do ilości przepracowanego czasu,
  • ustanowienie dłuższych niż powszechnie stosowano przerw w pracy,
  • w praktyce często występują dwie formy wspomnianej pracy, a mianowicie praca w niepełnym dziennym wymiarze czasu pracy i niepełnym wymiarze tygodniowym (np. dwa lub trzy dni w tygodniu),
  • praca w niepełnym wymiarze jest dla osoby podejmującej ją jedyną pracą zarobkową w odróżnieniu od pracy wykonywanej dodatkowo, która również może być wykonywana w niepełnym wymiarze czasu.

Wśród pracujących w niepełnym wymiarze czasu można wyróżnić następujące formy zatrudnienia:

  • podział miejsca pracy (patrz: sharing),
  • tymczasową redukcję godzin pracy w trudnych dla przedsiębiorstwa czasach np. przestoje, kryzys (work-sharing),
  • fazę przechodzenia na emeryturę- pracownicy, którzy zbliżają się do granicy wieku emerytalnego zatrudnieni są w niepełnym wymiarze czasu pracy przy niezmienionym wynagrodzeniu.
  • pracę zmianową w niepełnym wymiarze,

Zastosowania


System work-sharing polega na takim rozdziale funduszu czasu pracy, by starczyło go niemal dla każdego, kto chce pracować. W systemie tym podejmowane są działania zmierzające do ograniczenia pracy w godzinach nadliczbowych oraz dodatkowych prac zarobkowych, skraca się granice wieku emerytalnego, wydłuża urlopy wypoczynkowe oraz zwiększa liczbę dni wolnych od pracy i - jeśli jest to możliwe- uruchamia dodatkowe środki. System ten został stworzony dla różnych przyczyn:

  • jako alternatywa dla zwolnienia z pracy,
  • aby zaoszczędzić koszty pracy,
  • w celu dostosowania podaży pracy z popytem,
  • w celu przyśpieszenia pozytywnych działań celowych,
  • aby wpływać na stan zasobów ludzkich poprzez przyciąganie i zatrzymanie zatrudnionych.

Systemy stopniowego przechodzenia na emeryturę odnoszą się jedynie do pracowników w okresie trzech lat poprzedzających normalny wiek emerytalny. Systemy te często zakładają stopniowe ograniczenie pełnego wymiaru czasu pracy np. 80% w pierwszych dwóch latach, 60% w trzecim roku.


Osoby podejmujące pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy można podzielić na te, które nie mogą pracować w pełnym wymiarze( emeryci, renciści, studenci) i te, które świadomie dokonały tego wyboru( kobiety mające małe dzieci lub osoby mające znaczne pozapłacowe dochody).


Zalety i wady

Potencjalne korzyści pracy w niepełnym wymiarze czasowym obejmują:

  • ściślejsze dostosowanie ilości personelu i godzin pracy do potrzeb działania zakładu,
  • zatrudnieni w niepełnym wymiarze są bardziej elastyczni w ustalaniu czasu pracy,
  • większy zakres wyboru długości czasu pracy, szczególnie dla pracowników o obowiązkach rodzinnych , dla osób w wieku przedemerytalnym, dla pracowników niepełnosprawnych i studentów,
  • wszystko to powoduje zwiększenie satysfakcji i motywacji pracowników i wpływa na wydajność, absencje, jakość, rekrutowanie i utrzymywanie personelu.

Utrudnienia wynikające z niepełnego wymiaru czasu pracy obejmują:

  • większe koszty administracyjne i koszty kształcenia,
  • zwiększone koszty wyposażenia pracownika w narzędzia pracy, odzież ochronną i roboczą,
  • koszty ubezpieczeń społecznych proporcjonalnie wyższe niż pracowników pełnozatrudnionych,
  • narzucony krótszy czas pracy dla pracowników, którzy preferują pracę w pełnym wymiarze czasowym,
  • większa intensywność prac i stres,
  • problemy komunikacji w zakładzie i mniejsza integracja społeczna pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze,
  • koncentracja pracowników niepełnozatrudnionych na zajęciach o niskich wynagrodzeniach i wymagających niskich kwalifikacji,
  • słabsza ochrona pracowników niepełnozatrudnionych niż pełnozatrudnionych, włączając w to mniejsze bezpieczeństwo zatrudnienia i ograniczone perspektywy kariery zawodowej oraz możliwości doskonalenia zawodowego.

  • Autor: Barbara Bylica
    Źródło: Encyklopedia Zarządzania
    Treść udostępniana na licencji GNU licencja wolnej dokumentacji 1.3 lub nowsza.

Podobne prace

Do góry