Ocena brak

Niemieckie zakony rycerskie nad Bałtykiem

Autor /Hygin696 Dodano /02.05.2012

 

  • Ekspansja miast hanzeatyckich i ideologia wypraw krzyżowych stały u kolebki wypraw niemieckich na pogańskie wówczas kraje bałtyckie. Zachęcona sukcesami miast włoskich w wyprawach krzyżowych, Lubeka stała się rzecznikiem krucjat przeciwko poganom bałtyckim, popierając na tym polu działalność:

  • duńskiego króla Waldemara II, który opanował znaczną część Estonii

  • kleru północnoniemieckiego, który powziął plan założenia u ujścia Dźwiny państwa teokratycznego podległego papieżowi.

  • Ludy bałtyjskie:

  • Prusowie

  • Litwini

  • Łotysze

  • Jaćwingowie

i ludy fińskie:

  • Finowie

  • Estowie

  • Liwowie

znajdowały się w stadium rozbicia na drobne plemiona, których starszyzna wyrywała sobie władzę, w walkach wewnętrznych chętnie szukając pomocy sąsiadów.

  • Tak w Inflantach pojawili się Rusini, którzy założyli tam kilka miast, tak Polacy opanowali południowo- zachodnie krańce ziem Prusów. Polska i Ruś narzucały poszczególnym plemionom zależność trybutarną, ale do trwałego uzależnienia, czy też nawet rozszerzenia chrześcijaństwa, mimo misji podejmowanych od X w., nie doszło.

  • Na początku XIII w. Prusowie, Jaćwingowie i Litwini przeszli do ofensywy i zaczęli pustoszyć dotkliwie sąsiednie tereny polskie i ruskie. Najazdy te ułatwiło zresztą rozbicie polityczne sąsiadów.

Zakon Rycerski Kawalerów Mieczowych

  • W 1198 r. bp inflanckim został mianowany Albert, kanonik z Bremy. Korzystając z poparcia Innocentego III, zaczął on realizować plan utworzenia państwa kościelnego nad Dźwiną. W 1201 r. wraz z lubeczanami dał początek Rydze, a w 1202 r. założył na wzór zakonów palestyńskich Zakon Rycerski Kawalerów Mieczowych, który miał stanowić zbrojne ramię kościoła w podboju Inflant.

  • Zakon jednak, rekrutujący się ze zubożałego rycerstwa niemieckiego i mający własne ambicje państwowe, zaczął umacniać się na zajmowanych terytoriach, intrygując tymczasem przeciwko Albertowi w Rzymie.

  • W 1207 r. Albert poddał Inflanty królowi niemieckiemu Filipowi Szwabskiemu, a w roku 1224 uzyskał potwierdzenie swej władzy od cesarza Fryderyka II.

  • Mimo tej rywalizacji podbój Inflant postępował naprzód:

  • 1208- ujarzmienie Liwów

  • 1228- opanowanie przez rycerstwo niemieckie i duńskie Estonii, która pozostała przy królu Waldemarze II

  • Jednocześnie na południu trwał podbój Kurlandii, a na wschodzie rozpoczęła się walka z książętami ruskimi, wspierającymi opór Łotyszów i Estów.

  • Coraz śmielsi Kawalerowie uderzyli również na Litwę, ponieśli tam jednak w 1236 r. wielką klęskę pod Szawlami. Prawie wszyscy rycerze zakonni wraz z Wielkim Mistrzem polegli. Po tej katastrofie niedobitki Kawalerów Mieczowych postanowiły połączyć się z innym, silniejszym niemieckim zakonem- Krzyżakami, którym przekazali swoje posiadłości w Inflantach.

 

Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie

  • Zakon krzyżacki został założony w 1190 r. w Palestynie, brał udział w walkach Królestwa Jerozolimy z następcami Saladyna.

  • Do wielkiego znaczenia doprowadził Zakon 4 z kolei mistrz, Herman von Salza (1209- 1239), który był bliskim doradcą Fryderyka II i często pośredniczył między nim a papiestwem. Współpraca z wielki Hohenstaufem przyniosła Krzyżakom bogate nadania na Sycylii i we Włoszech i poparcie cesarza w ich planach politycznych, ale była to także dla nich szkoła nowoczesnej organizacji administracji i finansów państwa.

  • Herman von Salza, nie ufając przyszłości Królestwa Jerozolimy, postanowił potęgę swojego zakonu zbudować w Europie.

  • W 1211 r. król węgierski Andrzej II sprowadził Krzyżaków do Siedmiogrodu, gdzie nadał im ziemię Burza z obowiązkiem osłaniania Węgier przed najazdami Połowców. Z tego nadania postanowili Krzyżacy stworzyć własne państwo.

  • Syn Andrzeja II, Bela IV zorientował się w niebezpieczeństwie, jakim groziła Węgrom rozbudowa tego państwa i w 1225 r., pomimo protestów papieża, który wziął Zakon w opiekę, usunął Krzyżaków z Siedmiogrodu.

  • W 1226 r. Krzyżacy weszli w układy z polskim księciem mazowieckim Konradem I, wnukiem Bolesława Krzywoustego. Konrad przy pomocy Zakonu chciał nie tylko osłonić swój kraj przed najazdami Prusów i Jaćwingów, ale także opanować same Prusy.

  • W 1226 r. Konrad nadał Krzyżakom ziemię chełmińską jako bazę wypadową do Prus, a jednocześnie źródło zaopatrzenia. Herman von Salza postarał się jednak o nadanie Prus z rąk cesarza, roszczącego sobie prawa do ziemi pogan jako niczyjej.

  • W 1230 r. papież potwierdził krzyżakom darowiznę Konrada i własność wszelkich zdobyczy, jakie osiągną w Prusach.

  • Lawirując między cesarzem a papieżem, uznając to jednego, to drugiego za swego suzerena w Prusach, korzystając z pomocy polskich książąt, Krzyżacy pewnie umocnili się nad Wisłą, Rozpoczęli od razu akcję osadniczą, budując liczne zamki i miasta. Umiejętna propaganda w Niemczech ściągała co roku posiłki krzyżowców.

  • Od 1230 r. Krzyżacy rozpoczęli podbój Prus, wspierani przez polskich książąt. Akcja zdobywcza szła wzdłuż:

  • Wisły

  • brzegów Zalewu Wiślanego.

Po opanowaniu terenów nadmorskich wyprawy skierowano w głąb lądu. Wszędzie powstawały zamki krzyżackie, często przeradzające się w miasta: Kwidzyń, Elbląg, Frombork i in.

  • W 1249 r. podbici Prusowie zawarli z Krzyżakami pokój w Christburgu, w którym zgodzili się na chrzest i uznanie władzy Krzyżaków, zobowiązując się do dostarczania danin i posiłków.

Układ w Christburgu umożliwił Krzyżakom najazdy na dalsze ziemie: Sambię i Sudowię (ziemia Jaćwingów).

  • Nowe możliwości ekspansji stworzyła zawarta w 1237 r. unia z Zakonem Kawalerów. Rycerze inflanccy zostali wcieleni do zakonu, który odziedziczył po nich pretensje terytorialne w samych Inflantach , a także projekty podboju Litwy, a co najmniej Żmudzi, przedzielającej posiadłości krzyżackie. Snuto marzenia o podboju bogatych ośrodków handlowych Rusi- Pskowa i Wielkiego Nowogrodu.

Podobne prace

Do góry