Ocena brak

Niekonwencjonalne formy uczestnictwa w polityce Polaków i Europejczyków - Prawidłowości

Autor /tolek555 Dodano /18.07.2011

  • im większa ilość swobód obywatelskich, tym większa chęć do przystępowania do niekonwencjonalnych form uczestnictwa. Najwyższy odsetek deklaracji o możliwości przystąpienia do nich obserwuje się zwłaszcza w krajach skandynawskich, mieszczących się na ogół na szczycie skali swobód obywatelskich.

  • ludzi zachęca do wykorzystywania niekonwencjonalnej aktywności istnienie gwarancji wolności politycznej.

  • Ewolucja gotowości do protestu w latach 1990-1999 przebiegała odmiennie w każdej z części Europy. W krajach Europy Zachodniej odsetek respondentów deklarujących gotowość do przystąpienia do różnych form protestu systematycznie rósł, w Europie Wsch zaś – malał.

  • w Europie Zachodniej niekonwencjonalne formy uczestnictwa stanowią zwyczajowy instrument zachowania politycznego, są działaniami usankcjonowanymi, wykorzystywanymi głównie przez sympatyków lewicy, te formy to jeden z podstawowych elementów demokracji, po to wywalczyli sobie demokrację by móc z niej ( a więc też z tych form) skorzystać, nie są one związane z niezadowoleniem z demokracji, tylko z rządzących.

  • w Europie Środkowo – Wschodniej wykorzystywanie ich spada wraz z konsolidacją demokracji, bo w tych krajach ludziom kojarzą się z obaleniem systemu, jeśli akceptujemy demokrację to nie wykorzystujemy ich, bo ich użycie kojarzymy z niezadowoleniem z demokracji, a nie tak jak w E. Zach z rządzących. Gotowość do protestu zależy od rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, im więcej demokracji w krajach E.Ś-Wsch. tym mniej tego typu działań. W badanych krajach WNP większość respondentów w zasadzie odrzuca możliwość uczestniczenia w proteście, różnica między mieszkańcami płn Europy a mieszkańcami południowej nie zaznacza się tak wyraźnie w stosunku do akcji protestacyjnych, jak w zainteresowaniu polityką.

  • im wyższy poziom rozwoju społeczno – ekonomicznego (wraz z zakresem wolności obywatelskich) w danym kraju, tym mniejsze są obawy jego mieszkańców przed podejmowaniem akcji protestacyjnych. Oba te czynniki osiągają najwyższe wartości w krajach skandynawskich, gdzie jedynie strajk okupacyjny spotyka się z odrzuceniem. Na drugim biegunie znajduje się Białoruś, gdzie podpisanie zwykłej petycji wyklucza ponad 63% obywateli. Na początku lat 90. lepiej można było przewidzieć gotowość do podejmowania niekonwencjonalnych działań na podstawie ogólnego poziomu wolności w danym kraju, natomiast w 1999 r. bardziej na podstawie ogólnego poziomu społeczno – ekonomicznego.

  • Deklaracje gotowości do udziału w działaniach protestacyjnych są związane z rozwojem społeczeństwa obywatelskiego. Można wskazać na 3 modele wiążące dwa pojęcia: buntu, legitymizacji i kompetencji obywatelskiej:

  1. w pierwszym modelu deklaracje oznaczają faktyczną gotowość do podjęcia działań protestacyjnych i są silnie skorelowane z istnieniem społecznych przesłanek do takich działań. Może to być niezadowolenie społeczne, choć w młodych demokracjach może ono wyrażać gotowość do czynnej obrony świeżo zdobytych praw.

  2. w drugim modelu deklaracje gotowości są raczej wskaźnikiem legitymizacji systemu. Działania takie są w społecznej świadomości postrzegane jako wyraz niezadowolenia, a rezygnacja z nich jest wyrazem akceptacji systemu. Jest to hipoteza wcześniej przyjęta dla wyjaśnienia zmniejszenia się poziomu deklaracji gotowości do protestu w krajach E. Wsch. po 1990 r.

  3. w trzecim modelu akty protestu są uznanymi i dopuszczalnymi formami walki o swoje racje wewnątrz demokratycznego systemu władzy. Postrzegane są one przede wszystkim instrumentalnie. Zanika związek między niezadowoleniem z demokracji i gotowością do podejmowania działań protestacyjnych. W zamian wśród determinant gotowości do protestu pojawiają się czynniki: duże zainteresowanie polityką, sympatia dla ruchów politycznych stosujące te formy w walce o swoje cele lub popieranie celów, o które te ruchy walczą.

  • Te hipotezy można zweryfikować przez porównanie znaczenia poszczególnych determinant gotowości do działań protestacyjnych w różnych grupach krajów Europy. Zaproponowany zestaw zmiennych wyjaśniających ma na celu ujawnienie różnic w znaczeniu następujących czynników: a) legitymizacji instytucji politycznych (zaufanie do parlamentu) b) stosunku do symbolicznych wartości politycznych, na które wskazuje usytuowanie się przez respondenta na skali lewica-prawica, stosunek do państwa opiekuńczego i ocena konkurencji ekonomicznej c)permisywności obyczajowej d) stopnia alienacji e) poczucia kontroli nad własnym życiem.

  • Na Zachodzie ważnymi czynnikami sprzyjającymi takiej gotowości jest syndrom cech wskazujących na zwolennika współczesnej lewicy politycznej: odrzucanie wartości konkurencji ekonomicznej, poparcie dla państwa opiekuńczego i wyższa permisywność obyczajowa. Związek gotowości do protestu z zaufaniem do parlamentu, wskazywałby, że jest to protest wewnątrzsystemowy, nie związany z niską legitymizacją systemu politycznego.

  • Na Wschodzie deklaracje gotowości do uczestnictwa w proteście są raczej związane z opcją prawicową, z wiarą w konkurencję i nieufnością do obecnych elit politycznych. Natomiast podobny do występującego w E. Zach. jest związek gotowości do protestu z oczekiwaniami opiekuńczości państwa i większą permisywnością obyczajową. Dla deklaracji gotowości do protestu w E. Wsch. o wiele większe znaczenie niż na Zachodzie ma wskaźnik podmiotowości: przekonanie, że własną aktywnością można coś zmienić. Niektóre elementy syndromu sprzyjającego gotowości do protestu w E. Wsch. mogą wydawać się niespójne np. prawicowość i poparcie dla p. opiekuńczego. Jednak opcje symboliczne w tej części Europy mogą wyrażać swoiste treści, które są uwarunkowane stosunkiem do przeszłości i wyrażają wiarę w zmiany, więc poziom akceptacji na poziomie symboli i oczekiwania w sferze pragmatycznej mogą się różnić.

  • W każdej z dwóch części Europy nieco odmienny charakter mają relacje między niezadowoleniem a protestem. W części wschodniej kontynentu występuje związek między deklarowanym pozytywnym samopoczuciem a gotowością do protestu. Do aktywnych działań obronnych są skłonne osoby należące do zadowolonych w innym wymiarze, a ci wszyscy dla których zmiany okazały się mniej korzystne, wycofują się w bierność. W E. Zach. gotowość do protestu jest związana z niezadowoleniem społecznym, a przegrywający lub zagrożeni szukają obrony w proteście.

Do góry