Ocena brak

Neuropatia nerwu piszczelowego (Zespół kanału stępu)

Autor /gregory Dodano /03.12.2013

Mianem Zespołu kanału stępu określa się ciasnotę kanału powodującą neu-ropatię nerwu piszczelowego lub jego rozgałęzień.

Neuropatia nerwu piszczelowego tylnego jest częstą przyczyną dolegliwości ze strony stopy i występuje częściej niż się wydaje (np. w złamaniach kości podudzia i stopy). Choroba jest zbyt rzadko rozpoznawana, przeto zazwyczaj niewłaściwie leczona.

Kanał stępu stanowi przestrzeń ograniczoną od strony zewnętrznej przez tro-czek zginaczy, zaś od strony wewnętrznej przez kość piętową, skokową oraz kostkę przyśrodkową i dalszą nasadę piszczeli. Powstały przedział jest podzielony przez przegrody włókniste na 4 oddzielne kanały zawierające: 1 - ścięgno m. piszczelowego tylnego, 2 - ścięgno m. zginacza długiego palców, 3 - nerw piszczelowy, tętnica i towarzyszące jej żyły, 4 - ścięgno m. zginacza długiego palucha. Każde z wymienionych 3 ścięgien zawiera własną pochewkę wysłaną błoną maziową. Z obwodowej krawędzi troczka wychodzi m. przywodziciel palucha, powyżej którego naczynia i nerwy podeszwowe wnikają w głąb stopy.

Z powodów anatomicznych, poniżej kostki przyśrodkowej, nerwy i towarzyszące im naczynia krwionośne zaopatrujące tyłostopie i część podeszwową stopy przebiegają w wąskim kostno-włóknistym kanale, w którym łatwo o ich usidlenie. W przeciwieństwie do zespołu kanału nadgarstka (do którego niektórzy przyrównują zespół kanału stępu z racji licznych analogii) dochodzi tutaj do usidlenia i ucisku zarówno nerwów, jak i naczyń.

Objawy

Choroba objawia się piekącym bólem na podeszwowej powierzchni stopy, nierzadko promieniującym na przyśrodkową powierzchnię łydki. Odpoczynek powoduje zazwyczaj ustąpienie dolegliwości, ale nierzadko do zaostrzenia bólów dochodzi w nocy i dopiero podjęcie chodzenia przynosi ulgę.

Sprawa nie nastręcza trudności diagnostycznych w przypadkach oczywistych urazów.

Sytuacja się komplikuje, gdy do neuropatii dochodzi na podłożu stopy prawidłowej i bez wyraźnego urazu, pozostawiającego ślad w pamięci pacjenta, a tak się dzieje w powyżej 50% przypadków zespołu kanału stępu u osób uprawiających sport. Naturalnie, wystąpienie objawów chorobowych poprzedzają zazwyczaj okresy szczególnego przeciążenia stóp - wielogodzinne ćwiczenia, dźwiganie ciężarów, bieganie, zwiększanie masy ciała, zdeformowane obuwie, obuwie niestabilne oraz sezonowe czy okresowe zwiększanie obciążeń treningowych.

Badaniem klinicznym stwierdza się zazwyczaj dodatni objaw Tinela na przebiegu nerwu piszczelowego w kanale stępu, lub w obrębie jego gałązek końcowych - miejsce wzmożonej tkliwości, którego opukiwanie czy uciskanie daje uczucie bólu lub drętwienia stopy. Z czasem, na stopie pojawiają się miejsca niedoczulicy; zaburzenia czucia zawsze wyprzedzają zaburzenia motoryczne (niedowłady i porażenia mm. wewnętrznych stopy). Nierzadko, chory odwraca stopę i skraca wykrok w czasie chodu lub biegu, celem zmniejszenia dolegliwości wynikających z napinania chorego nerwu.

Cennych wskazówek diagnostycznych dostarczyć może badanie rentgenowskie (pod warunkiem, że jest ono wykonane w pozycji czynnościowej, a więc obciążenia stóp) oraz badanie ultradźwiękowe.

Ważne znaczenie ma też badanie elektrodiagnostyczne - wskazujące zmniejszenie szybkości przewodzenia w nerwie lub w jego rozgałęzieniach. W badaniu tym istotne jest określenie szybkości przewodzenia przed wniknięciem nerwu w kanał stępu - celem wykluczenia nieprawidłowości przewodzenia (np. neuritis peripherica). Czas utajenia przewodnictwa nerwu przyśrodkowego podeszwowego do m. odwodziciela palucha - powinien wynosić poniżej 6,2 milisekundy; zaś nerwu podeszwowego bocznego do m. odwodziciela palucha V poniżej 7 milisekund.

W przypadkach wątpliwych potwierdzenie istnienia neuropatii uzyskać można badaniem szybkości przewodzenia na wysokości stawu skokowego. Według Johnsona i Oritza prawidłowe wartości wynoszą dla nerwu podeszwowego przyśrodkowego 5,32+0,82 ms i dla nerwu podeszwowego bocznego 5,86 + 0,84 ms. Czas utajenia w zespole kanału stępu zdaniem tych badaczy znajduje się w zakresie 6,0-7,6 ms w pierwszym i 7,0-9,0 ms w drugim. Niekiedy opóźnienie może wynosić 13 ms, ale wydaje się, że przekroczenie 7 ms już dowodzi istnienia patologii.

Postępowanie

Chociaż jedyną gwarancję wyleczenia zapewnia leczenie przyczynowe, to należy jednak zaznaczyć, że z powodu nieodwracalnych zmian w nerwie, lub też po złagodzeniu dolegliwości po wstępnym okresie utajenia, może dojść do powrotu objawów neuropatii w różnym czasie po operacji (nawet po upływie lat!). Co więcej, to u około 30% chorych nie dochodzi do poprawy po operacyjnym odbarczeniu kanału.

Przedoperacyjne umiejscowienie objawu Tinela ma znaczenie w rokowaniu. Pacjenci, u których objaw Tinela występuje powyżej kanału stępu rokują gorzej. Najlepiej rokują te przypadki, w których w wyniku operacji dochodzi do natychmiastowego ustąpienia dolegliwości. Jeśli do tego nie dochodzi - wyniki są różne.

Z wymienionych wyżej względów do leczenia chirurgicznego należy przystępować dopiero wówczas, gdy leczenie zachowawcze okaże się bezskuteczne.

Leczenie zachowawcze polega na ograniczeniu aktywności fizycznej, zmianie obuwia, zastosowaniu miękkich wkładek oraz stosowania leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych.

Nierzadko konieczna jest zmiana trybu życia lub zmiana uprawianej dyscypliny sportowej.


 

Podobne prace

Do góry