Ocena brak

Neobehawioralne koncepcje; modelowanie i społeczne uczenie się jako podstawa wyjaśniania zdrowia, patologii i terapii

Autor /Gawel Dodano /09.09.2011

Obserwowanie zachowania innych osób powoduje przejęcie tych zachowań drogą naśladowania, czyli modelowania. Zachowania przejęte drogą mode­lowania mogą mieć charakter przystosowawczy i być oczekiwane społecznie, ale mogą to być także zachowania patologiczne i szkodliwe społecznie, jak zachowania agresywne, przestępcze i uzależniające. Prawa uczenia się drogą modelowania opisał Albert Bandura. Ustalił on kilka rodzajów efektów uczenia się społecznego przez modelowanie.

Skutkiem modelowania jest nauczenie się, że zachowanie daje wynik, np. dobre samopoczucie jest wynikiem ćwiczeń fizycznych lub stosowania diety - jest to efekt wyniku.

Ucząc się w sytuacji społecznej drogą modelowania, zdobywamy za­chowania, których pozytywny wynik możemy przewidzieć. W modelowaniu występuje też efekt rozhamowania, który ma miejsce wówczas, gdy obser­wując pozytywne efekty patologicznego, aspołecznego lub dewiacyjnego zachowania dochodzi do rozhamowania społecznych powściągów (powrót do palenia papierosów w grupie towarzyskiej, w której panuje przyjemna atmosfera i przyzwolenie dla palenia). Efekt zahamowania występuje natomiast wówczas, gdy obserwuje się szkodliwe zachowanie, które zostaje Ukarane.

Efekt facylitacji polega na ułatwieniu przejmowania zachowania Ja modela wówczas, gdy model jest podobny, lubiany, bliski. Facylitacja modelowania zachodzi także wtedy, gdy występuje wielu uczestników, W warunkach tłumu. Modelowanie jest mechanizmem, który leży u podłoża tworzenia się patologii, jest też ono powszechnie wykorzystywane w terapii behawioralnej, zwanej modyfikacją zachowań. Sesje modelowania pożąda­nych zachowań mogą mieć charakter uczestniczenia w sytuacji naturalnej (modelowa psychodrama w grupie młodzieżowej) lub w sytuacji symbolicznei często w toku modelowania wykorzystuje się też technikę wideo.

Bandura poświęcił w ostatnich latach szczególnie dużo uwagi uczeniu się W sytuacji, gdy dochodzi do przekonania, że efekt zachowania jest wynikiem własnej aktywności - czyli efektem własnej skuteczności. Pojęcie własnej skuteczności wyraźnie przesuwa koncepcje tego autora w kierunku nowoczesnych teorii poznawczych.

Poczucie własnej skuteczności jest zmienną osobowościową i bardzo podobną do poczucia kompetencji. Jest to wynik uczenia się społecznego ^doświadczenia, że dzięki własnemu działaniu powstają oczekiwane skutki. Na poziomie samoopisu jest to poczucie i możliwości efektywnych działań w konkretnej sytuacji. Poczucie własnej skuteczności różnicuje ludzi pod względem funkcjonowania poznawczego, motywacyjnego i emocjonalnego.Wysokie poczucie self efficacy sprzyja zdrowiu i zaradności, a niskie może powodować patologię.

Podobne prace

Do góry