Ocena brak

NEAPOL

Autor /Enoch Dodano /04.04.2012

Wł. Napoli, miasto nad Zatoką Neapolitańską, drugi pod wzgl. wielkości port Włoch, gł. miasto Kampanii. Powstał w okresie 600-500 pne. jako odrośl Kum, gr. kolonii w Kampanii, pod nazwą Parthenope gr. 'dziewicza (Syrena, która tu miała sanktuarium)', później, jako 'nowe miasto, Nowogród' przezwany Neapolis.

Od 326 pne. sprzymierzony z Rzymem, od czasów Augusta ważny port i uzdrowisko; zatoka rozciągająca się od przylądka Miseno do półwyspu Sorrento na płd., u stóp Wezuwiusza, z szeregiem atrakcyjnych miejscowości i położonymi u wejścia wyspami Capri, Ischia i Procida. Słynny z pieśni, zabaw, Wesołości, Neapol był i jest miastem tłocznym i hałaśliwym, ściągającym turystów pięknymi widokami, kąpieliskami, zabytkami i wykopaliskami (zob. Herkulanum; Pompeja II).

Słynną operę San Carlo otwarto w 1737; jako ośrodek muzyczny Neapol słynął W XVII i XVIII w., kiedy działała tam tzw. szkoła neapolitańska, której gł. reprezentantem był Scarlatti, a prócz niego m.in. Nicola Porpora, Pergolesi, Paisiello i Cimarosa.

Canzona neapolitana wł., 'pieśń neapolitańska',
najcharakterystyczniejszy typ wł. piosenki lud., pochodzący od villanelli z XVI w.; rozwinięta zwł. od poł. XIX, popularna na całym świecie, np. Santa Lucia, Addio mia bella Napoli, Funiculi-funicula, O sole mio, Wróć do Sorrento itd. Museo Nazionale zob.

Sumy neapolitańskie wywiezione z Polski w 1556 (ok. 500 000 dukatów) przez królową Bonę i pożyczone królowi hiszp. i neapolitańskiemu Filipowi II, których mimo starań dworu polskiego przez 200 lat nie udało się odzyskać; przen. obiecane bogactwa (np. wielki spadek), które się jednak nie realizują; zob. Bajońskie sumy. Wolę polskie gówno w polu niż fiołki w Neapolu zwrot będący kpiną z postaw groteskowo szowinistycznych a. wyrazem swoiście sarmackiego patriotyzmu.

„Znasz-li ten kraj..." zob. Ankwiczówna H. E. (Do Zobacz Neapol, a potem umrzyj, wł. vedi Napoli, e poi muori, chełpliwe powiedzenie neapolitańczyków.

Neapol, czyli Rybak i jego narzeczona duń. balet romantyczny (Kopenhaga 1842); libretto i choreografia: Augustę Bournonville; muzyka: Holger Paulli, Eduard Helsted, N. W. Gade i Hans Chr. Lumbye. Balet pozostał w repertuarze Baletu Królewskiego do naszych czasów.

Do góry