Ocena brak

Nadzór realizowany przez Regionalną Izbę Obrachunkową - Skarga na rozstrzygnięcie nadzorcze

Autor /Al99 Dodano /23.08.2011

Naczelny Sąd Administracyjny pełni doniosłą rolę w sprawowaniu kontroli nad organem nadzorczym, jakim jest izba obrachunkowa. Jednak ta działalność może być różna, w zależności od uregulowania określonych spraw (art. 98 i art 101 ustawy samorządowej). Mnie interesować będzie artykuł 98 ustawy o samorządzie terytorialnym, gdyż dotyczy on zaskarżania rozstrzygnięć organu nadzorczego.

Ustawa samorządowa gwarantuje ochronę sądową samodzielności gminy. Dlatego, gdy środek nadzoru przybiera formę "rozstrzygnięcia", to wówczas gminie służy skarga do sądu administracyjnego. Pod pojęciem rozstrzygnięcia należy rozumieć różnego rodzaju akty prawne typu administracyjnego, które podejmują organy nadzoru. Nadto zaskarżeniu do sądu podlega również "stanowisko" wyrażane nie tylko przez organy nadzoru, ale wszelkie organy, od których "zatwierdzenia, uzgodnienia lub zaopiniowania" uzależnia się ważność rozstrzygnięcia organu gminy.

Ustawa z 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym przewiduje skargę do sądu administracyjnego nie na rozstrzygnięcie nadzorcze, ale na "akty nadzoru nad działalnością organów samorządu terytorialnego". W nauce przyjmuje się, że akty te, podejmowane przez organy nadzoru bieżącego i zwierzchniego posiadają cechy rozstrzygnięcia nadzorczego. A zatem pojęcie "akt nadzoru" ma szerszy zakres niż określenie "rozstrzygnięcie nadzorcze". Wprowadzenie tego określenia spowodowało pewne przesunięcie granic sprawowanej przez NSA kontroli poczynań nadzorczych Regionalnych Izb Obrachunkowych. Obok aktów kolegiów izb, które jako forma władczej ingerencji w sferę działalności uchwałodawczej organów samorządowych, kończą postępowanie nadzorcze, do NSA można będzie zaskarżyć również akty wskazujące nieistotne naruszenie prawa przez badane uchwały oraz sposób usunięcia stwierdzonych uchybień, podejmowane w trybie art. 91 ust. 4 ustawy samorządowej lub art. 11 ust. 2 ustawy o RIO.

Warto zaznaczyć, że środkiem umożliwiającym korygowanie działalności komunalnej w sprawach budżetowych jest zaskarżanie przez RIO uchwały organu gminy do sądu administracyjnego. Wnosząc skargę, izba może dołączyć do niej wniosek o wstrzymanie wykonania uchwały, jednakże po upływie roku od podjęcia uchwały przez organ gminy, doręczonej organowi nadzoru w przewidzianym terminie 7 dni, niedopuszczalne jest wstrzymanie jej wykonania przez sąd na podstawie art. 93 ustawy samorządowej.

Wprawdzie art. 98 ust 1 ustawy samorządowej stanowi, że skarga do NSA może być złożona tylko z powodu niezgodności z prawem, to objęcie skargą do NSA nadzorczych rozstrzygnięć w sprawach zleconych samorządowi, nasuwa pytanie o granice ingerencji NSA. Sąd administracyjny nie może przecież badać celowości, rzetelności czy gospodarności działania, gdyż wówczas stawałby się organem współadministrującym. Tak więc, w praktyce i w orzecznictwie przyjęto, że sąd winien badać, czy organ nadzoru nie przekroczył swych uprawnień ustawowych, tzn. czy spełniono przewidziane ustawą warunki stosowania środka nadzoru.

Inną kwestią jest, kto jest legitymowany do złożenia skargi. Wprawdzie art. 98 ust. 3 stanowi, że taką legitymację posiada gmina lub związek komunalny, których interes prawny, uprawnienia lub kompetencje naruszono, w praktyce występują tu wątpliwości. W szczególności chodzi tu o sytuację, czy w przypadku uchwał rady objętych środkiem nadzoru skargę może złożyć zarząd lub nawet wójt czy burmistrz, czy tylko przewodniczący rady. Niekiedy przyjmowane jest, że rada może upoważnić zarząd do złożenia skargi. Art. 31 zaś mówi, że skoro wójt lub burmistrz reprezentują gminę na zewnątrz, to również w jej imieniu mogą składać skargi do NSA, ale nie może to naruszyć uprawnień samej rady, gdyby dotyczyło środka nadzorczego skierowanego do jej uchwały.

Skargę do NSA należy składać w terminie 30 dni od daty doręczenia rozstrzygnięcia nadzorczego czy stanowiska (art. 98 ust. 1). Po tym terminie rozstrzygnięcia nadzorcze są prawomocne. Podobnie, gdy skarga została odrzucona lub oddalona przez NSA (art. 98 ust. 5). Skargę złożoną po terminie lub z innych powodów NSA odrzuca.

Do góry