Ocena brak

Nadzór i kontrola nad administracją publiczną

Autor /Chrystian99999 Dodano /11.01.2012

Etapy kontroli:

  • badanie istniejącego stanu rzeczy

  • zestawienie stanu rzeczy z tym co być powinno

  • w przypadku zaobserwowania rozbieżności ustalenie ich przyczyn

  • sformułowanie zaleceń mających na celu usunięcie niepożądanych zjawisk

Kryteria kontroli:

  • legalność

  • gospodarność

  • celowość

  • rzetelność

Kontrola zewnętrzna:

Kontrola zewnętrzna administracji to taka, która przeprowadzana jest przez podmioty nie zaliczające się do administracji. Podmioty te mogą być organami państwa ale nie muszą. Z tego względu można wyróżnic kontrolę państwową i niepaństwową.

Kontrola prowadzona przez sądy i trybunały:

Kontrola administracji publicznej, będącej częścią egzekutywy przez sądy i trybunały wynika z zasady trójpodziału władzy, na której to zasadzie opiera się ustrój Rzeczpospolitej.

Kontrola przez sądy i trybunały wynika z art. 7 Konstytucji RP i dotyczy legalności działań i aktów administracji publicznej.

Szczególnym przypadkiem jest tu instytucja Naczelnego Sądu Administracyjnego. Bada on legalność zaskarżonych czynności administracyjnych i ma prawo uchylenia aktu niezgodnego z prawem.

Do sądow administracyjnych w Polsce można zaskarżać:

  • decyzje administracyjne

  • postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym

  • postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym

  • akty prawa miejscowego

  • akty organów jednostek samorządu terytorialnego w sprawach z zakresu administracji publicznej

  • akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego

  • bezczynność organów administracji publicznej

Sądy powszechne sprawują bezpośrednią kontrolę nad administracją publiczną tylko w szczególnych przypadkach. Do kontroli bezpośredniej administracji uprawnione są następujące sądy powszechne:

  • sądy pracy i ubezpieczeń społecznych, które działają jako odrębne jednostki organizacyjne sądów powszechnych, w zakresie ubezpieczeń społecznych, poprzez rozpatrywanie odwołań od decyzji wydanych przez oddziały ZUS

  • sąd antymonopolowy sprawuje kontrolę decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki

  • sądy powszechne między innymi w związanych z działalnością administracji publicznej sprawach

Kontrola pośrednia jest sprawowana przez sądy powszechne przy okazji rozpatrywania spraw cywilnych i karnych.

Kontrolę nad administracją publiczną sprawuje także Sąd Najwyższy przez rozpoznawanie rewizji nadzwyczajnych od orzeczeń NSA. Rewizję taką może wnieść:

Dodatkowo kontrolę nad administracją publiczną moga sprawować Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu.

Kontrola administracji publicznej przez organy kontroli państwowej i ochrony prawa:

Pierwszym takim organem jest Najwyższa Izba Kontroli, która może kontrolować w kraju wszystko co należy do administracji publicznej ze szczególnym uwzględnieniem wykonywania budżetu państwa i realizacji ustaw.

NIK kontroluje administrację nie tylko pod względem legalności ale takze gospodarności, celowości i rzetelności. NIK bada akty administracyjne pod względem merytorycznym. Jest to kontrola o najszerszym zakresie.

Wyjątki w kontroli prowadzonej przez NIK są dwa:

  • działania samorządu terytorialnego nie sa badane pod względem celowości

  • kontrola prywatnych jednostek organizacyjnych i przedsiębiorców nie jest prowadzona pod względem gospodarności

Innym organem kontrolującym pracę administracji publicznej jest Rzecznik Praw Obywatelskich. Podejmuje on dzialania kontrolne poprzez ochronę praw jednostki skarżącej się na działania administracji.

Kontrola administracji publicznej przez inne organy państwowe:

Organem kontrolnym jest również Sejm. Może on powoływać specjalne komisje do badania określonych spraw. Poza tym sami posłowie moga wystosować interpelacje i zapytania do Prezesa Rady Ministrów lub poszczególnych ministrów.

Kontrolę może sprawować równiez Prezydent, który jest strażnikiem przestrzegania Konstytucji. Prezydent sprawuje kontrolę przez wydawane rozporządzenia i zarządzenia.

Kolejnym organem jest Pańtwowa Inspekcja Pracy. Sprawuje ona kontrolę nad pracą osób zatrudnionych w administracji publicznej.

Urząd Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych ma równierz pewne zadania kontrolne wynikajace z ustawy o ochronie danych osobowych. Są to:

  • kontrola zgodności przetwarzania danych osobowych z przepisami

  • wydawanie decyzji administracyjnych i rozpatrywanie skarg w sprawach wykonywania przepisów o ochronie danych osobowych

  • prowadzenie rejestru zbiorów danych oraz udzielanie informacji o zarejestrowanych zbiorach

  • opiniowanie projektów ustaw i rozporządzeń dotyczących ochrony danych osobowych

Kontrola niepaństwowa administracji publicznej:

Chodzi tu o skargi obywateli i organizacji społecznych na działania organów administracji publicznej. Nie jest to do końca sformalizowane. Po prostu każdy organ ma obowiązek przyjmować obywateli, którzy chcą się poskarżyć na jego działanie a każdy obywatel ma prawo do napisania skargi na dziaalnia jednostki administracyjnej.

Kontrola wewnętrzna:

Kontrola wewnętrzna administracji to taka, która jest podejmowana przez jednostki będące również organami administracji. W tym zakresie wyróżniamy kontrolę resortową i międzyresortową.

Kontrola międzyresortowa:

Są to różne inspekcje, często wyposażone w uprawnienia władcze, które to charakterystyczne są dla nadzoru. Przykłady:

Te inspekcje zazwyczaj mają szczebel ogólnokrajowy i delegatury wojewódzkie.

Kolejnym organem kontroli międzyresortowej jest prokuratura. Z punktu widzenia kontroli nad administracją publiczną, najważniejsze zadania prokuratury to:

  • kontrola prawidłowego stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym

  • zaskarżanie niezgodnych z prawem decyzji administracyjnych

  • udział w postępowaniu przed NSA

Kontrola resortowa:

Czyli małe biura kontrolne wewnątrz poszczególnych organów.

Podobne prace

Do góry