Ocena brak

Nadciśnienie tętnicze

Autor /demetrio Dodano /13.06.2014

Częstość występowania pierwotnego nadciśnienia tętniczego u osób starszych szacuje się na około 70% w populacji powyżej 70. rż. Kryteria rozpoznawania nadciśnienia u osób starszych nie odbiegają od przyjętych dla młodszych osób dorosłych. Według WHO nadciśnienie tętnicze rozpoznajemy przy ciśnieniu skurczowym co najmniej 140 mmHg i/lub ciśnieniu rozkurczowym 90 mmHg. Na uwagę zasługuje fakt, że nadciśnienie tętnicze obserwuje się istotnie częściej u kobiet w wieku podeszłym w porównaniu z mężczyznami. Najczęściej obserwuje się izolowane nadciśnienie skurczowe, rzadziej nadciśnienie skurczowo-rozkurczowe i wyjątkowo izolowane nadciśnienie rozkurczowe (około 2% populacji polskiej).

Istotną rolę w występowaniu tej patologii odgrywają zmiany inwolucyjne w zakresie układu sercowo-naczyniowego, tj. m.in. zmniejszenie podatności dużych naczyń, usztywnienie naczyń i zmniejszenie efektu powietrzni, czy też postępująca wraz z wiekiem dysfunkcja śródbłonka naczyniowego. Zmiany strukturalne i czynnościowe ściany naczyniowej wpływają na upośledzenie wrażliwości baroreceptorów tętniczych, co w efekcie przyczynia się do częstego występowania hipotonii ortostatycznej u starszych pacjentów. Nadciśnienie wtórne, które obserwuje się u około 17% osób powyżej 70. rż., to najczęściej: nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie w przebiegu niewydolności nerek, czy też nadczynności tarczycy i niedoczynności tarczycy.

Najczęstsze trudności diagnostyczne wiążą się zarówno z badaniem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Ze względu na bezobjawowy przebieg choroby wywiad dotyczący dotychczasowego niepowikłanego przebiegu choroby jest szczególnie trudny do zebrania. Może to wynikać także ze współistnienia schorzeń, takich jak zespoły otępienne czy depresja.

W badaniu przedmiotowym ze względu na wahania ciśnienia tętniczego (zaburzenia w zakresie mechanizmów regulacyjnych) pomiary ambulatoryjne czy też domowe nie zawsze odzwierciedlają rzeczywiste wartości ciśnienia. Potwierdzono to w 24-godzinnych pomiarach ciśnienia tętniczego krwi u osób starszych.

W badaniach diagnostycznych należy także ustalić, czy pacjent ma „nadciśnienie białego fartucha”, czy nie występuje tzw. pseudonadciśnienie (z powodu usztywnienia tętnicy ramieniowej wartości ciśnienia w rutynowym pomiarze mogą być zawyżone). Istotna jest też ocena powikłań narządowych, zawsze też należy myśleć o nadciśnieniu wtórnym.

W przypadku trudności z pomiarem ciśnienia tętniczego krwi u pacjenta należy rozważyć wykonanie automatycznego monitorowania ciśnienia (Am-bulatory Blood Pressure Monitoring - ABPM). Na podstawie pomiaru średniego ciśnienia tętniczego możemy zaplanować właściwą terapię.

Do najczęstszych powikłań nadciśnienia tętniczego należą: niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, komorowe zaburzenia rytmu i nagła śmierć sercowa, czy też udar mózgu. Innym powikłaniem jest stwardnienie kłębusz-ków nerkowych, które może przyczynić się do rozwoju przewlekłej niewydolności nerek.

Ze względu na duże ryzyko sercowo-naczyniowe leczenie nadciśnienia tętniczego u osób starszych może przynieść korzyści porównywalne lub większe niż w grupie młodszych dorosłych pacjentów. Leczenie hipoten-syjne przyczynia się do redukcji częstości udarów (35-40%), zawałów mięśnia sercowego (20-25%), niewydolności serca (około 50%), udaru (25-60%), czy też demencji (około 60%). Zasadniczym celem terapii nadciśnienia tętniczego jest obniżenie wartości ciśnienia poniżej 140/90 mmHg, do najniższej, dobrze tolerowanej wartości (w przypadku cukrzycy i niewydolności nerek poniżej 130/85 mmHg). Należy pamiętać, że u starszych pacjentów efekt ten należy uzyskiwać stopniowo m.in. ze względu na możliwość hipotonii ortostatycznej.

Istotną rolę w terapii nadciśnienia tętniczego odgrywa leczenie niefar-makologiczne, które u osób starszych nie odbiega od ogólnie przyjętych zasad (redukcja nadwagi, ograniczenie spożycia sodu, alkoholu, zwiększenie aktywności fizycznej, ograniczenie zażywania niesteroidowych leków przeciwzapalnych). Potwierdzają to duże obserwacje kliniczne. Jednak realizacja tych zaleceń napotyka u osób starszych wiele trudności, jak utrwalone nawyki żywieniowe czy upośledzenie sprawności fizycznej, które ogranicza aktywność ruchową.

Farmakoterapia nadciśnienia tętniczego generalnie polega na wyborze leku długodziałającego z takich grup, jak: leki moczopędne, inhibitory kon-wertazy angiotensyny, dihydropirydynowi antagoniści wapnia. Leki z grupy |3-adrenolityków należy zastosować u chorych z chorobą niedokrwienną serca i/lub po zawale mięśnia sercowego. W przypadku leczenia izolowanego nadciśnienia skurczowego należy uwzględnić istotne zmniejszenie się ciś-

nienia rozkurczowego (< 60 mmHg), które może zwiększać częstość powikłań sercowo-naczyniowych. W leczeniu tego typu nadciśnienia zalecane są diuretyki oraz długodziałający dihydropirydynowi antagoniści wapnia. Inne odrębności w farmakoterapii u osób starszych to redukcja wyjściowej dawki leków hipotensyjnych, ostrożność w stosowaniu leków nasilających występowanie hipotonii ortostatycznej oraz mających wpływ na upośledzenie funkcji poznawczych.

Na skuteczność terapii hipotensyjnej u osób w wieku podeszłym mogą mieć wpływ takie czynniki, jak: choroby współistniejące, przyjmowanie innych leków, np. niesteroidowych przeciwzapalnych, polipragmazja, odstawienie leków w przypadku normalizacji wartości ciśnienia tętniczego, nierozpoznanie nadciśnienia wtórnego, czy też niezrealizowanie recept wypisanych przez lekarza, np. ze względu na niski dochód.

Podsumowując, zasadniczym celem terapii hipotensyjnej u osób w wieku podeszłym powinna być redukcja powikłań, przedłużenie życia i poprawa jego jakości.

 

Podobne prace

Do góry