Ocena brak

Naczelne i centralne organy administracji

Autor /Antek Dodano /16.08.2011

Organem centralnym będzie taki organ, którego kompetencje odnoszą się do całego obszaru państwa. Jednakże wśród org. centralnych występuje pewna grupa organów, które zajmują szczególnie eksponowaną pozycję prawnoustrojową - są to organy naczelne. Poza org. naczelnymi występuje bardzo wiele centralnych org. adm. państw., które funkcjonują w sferze władzy wykonawczej. Można zatem powiedzieć, że:

- każdy org. naczelny jest zarazem org. centralnym,

- ale nie każdy org. centralny jest org. naczelnym.

Naczelne organy to:

1. Prezydent RP - jest wybierany przez Naród w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich i tajnych. Jest to więc organ przedstawicielski. Prezydent jest najwyższym przedstawicielem Państwa Polskiego w stosunkach wew. i międzynarodowych. Czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji RP, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa Państwa, nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium oraz przestrzegania umów międzynarodowych. Prezydent RP:

- sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie stosunków zagranicznych (mianuje i odwołuje przedstawicieli RP w innych państwach; ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, o czym jest zobowiązany zawiadomić Sejm i Senat),

- ma szerokie uprawnienia w dziedzinie ochrony bezpieczeństwa zew. i wew. Państwa, jest najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych (org. doradczy to Rada Bezp. Narodowego.) - na okres wojny mianuje i zwalnia Naczelnego Wodza; może wprowadzić stan wojenny w razie zagrożenia zew. lub ogłosić powszechną mobilizację; jeśli nastąpiła klęska żywiołowa lub powstało zagrożenie wew. może wprowadzić stan wyjątkowy (na 3 m-ce lub za zgodą Sejmu przedłużyć go też o 3 m-ce),

- w celu wykonania ustaw wydaje rozporządzenia i zarządzenia. Art. 46 Konstytucji "akty prawne Prezydenta wymagają dla ważności kontrasygnaty Prezesa R.M. lub właściwego ministra, który przedkłada sprawę Prezydentowi". Art. 47 wymienia wyjątki, np. prawo łaski, powoływanie sędziów, inicjatywa ustawodawcza, zwracanie się z orędziem do Sejmu i Senatu, rozwiązanie Sejmu.

Prezydent odpowiada przed Trybunałem Stanu za naruszenie Konstytucji, ustaw i za pospolite przestępstwo. Do tego potrzebna jest uchwała Zgromadzenia Narodowego podjęta większością 2/3 głosów, na wniosek co najmniej 1/4 ogólnej liczby zgromadzenia.

O związkach Prezydenta z Rządem w następnym podpkt.

2. Rada Min. (Rząd) - jest org. kolegialnym, odpowiada za swą działalność przed Sejmem, prowadzi politykę wew. i zagraniczną państwa. Przyjęto generalną klauzulę kompetencyjną (art. 52 Konst.) - R.M. podejmuje decyzje we wszystkich sprawach polityki państwa, których ustawa konstytucyjna lub inna ustawa nie zastrzegła dla Prezydenta lub innego org. adm. państw. lub samorządu.

Skład R.M.:

~ Prezes R.M. - przewodniczący R.M.

~ wiceprezesi R.M. - nie muszą być powołani, zależy to od wniosku Prezesa R.M.; jeśli nie ma wiceprezesa to jego obowiązki pełnić może jeden z ministrów (wyznaczony przez Prezesa R.M.).

~ ministrowie

~ przewodniczący komisji i komitetów (określeni w ustawach), sprawujący funkcje org. adm. państwowej

Podstawowe kompetencje R.M. to: zapewnianie wykonania ustaw; wydawanie rozporządzeń z mocą ustawy; kierowanie, koordynowanie i kontrolowanie pracą wszystkich org. adm. państw., ponosząc za ich pracę odpowiedzialność przed Sejmem; chronienie interesów Skarbu Państwa; sporządzanie projektów budżetu i kierowanie ich wykonaniem; utrzymuje stosunki i zawiera umowy z innymi państwami.

Rada Min. posiada inicjatywę ustawodawczą, a także ma kompetencje stanowienia aktów prawnych (rozporządzenia w celu wykonania ustaw, uchwały w zakresie wykonywania swoich uprawnień konstytucyjnych, z upoważnienia Sejmu rozporządzenia z mocą ustawy - podpisuje je Prezydent i zarządza jego ogłoszenie w Dz.U.).

Posiedzenia R.M. zwołuje i przewodniczy im Prezes R.M. i on ustala porządek dzienny posiedzenia. R.M. działa na podstawie programów pracy.

Mamy 4 sposoby na powołanie Rządu, a oto dwa z nich:

· Prezydent desygnuje Prezesa R.M. i na jego wniosek powołuje R.M.; w ciągu 14 dni od jej powołania Prezes R.M. przedstawia Sejmowi program działania R.M. z wnioskiem o udzielenie votum zaufania (Sejm uchwala votum bezwzględną większością głosów).

· Prezydent powołuje Prezesa R.M. i na jego wniosek Radę Min., a Sejm uchwala votum zaufania większością głosów.

Jeżeli nie zostanie powołany Rząd, to wtedy Prezydent może rozwiązać Sejm, albo na okres nie dłuższy niż 6 m-cy powołuje Prezesa i R.M., a jeśli w tym okresie Sejm nie uchwali votum zaufania lub nieufności, wtedy Prezydent rozwiązuje Sejm.

Prezydent także opiniuje kandydatów na ministrów: Spraw Zagranicznych, Obrony Narodowej oraz Spraw Wew. i Adm.

Dymisję Rządu składa Prezes R.M. Prezydentowi RP w przypadku: ukonstytuowania się nowo wybranego Sejmu, rezygnacji z pełnienia funkcji, nieudzielenia przez Sejm votum zaufania R.M., uchwalenie dla Rządu votum nieufności.

Aparatem pomocniczym R.M. jest Urząd R.M., na czele jego stoi Szef R.M., jako koordynator urzędu, obsługujący technicznie Rząd i Prezesa R.M., a jednocześnie posiada samodzielne kompetencje (wobec wojewodów).

Prezydium Rządu - do jego kompetencji należą zadania o charakterze organizatorskim, koordynacyjnym i zleconym, a ponadto czynności aprobujące, opiniodawcze i ocenne w stosunku do aktów normatywnych stanowionych przez naczelne org. adm.

Organy pomocnicze to Komitet Społ.-Polit. i Komitet Ekonomiczny. Organy te nie posiadają zadań samoistnych, a koordynują prace poszczególnych resortów.

3. Prezes R.M. (Premier) - występuje w życiu polit. kraju jako przewodniczący ciała kolegialnego - R.M., a jednocześnie jako samodzielny org. adm. państwowej. Jego zadania to:

- współpracuje i informuje Prezydenta o podstawowych problemach związanych z Rządem

- zwołuje posiedzenia R.M.

- proponuje skład personalny R.M.

- kieruje procesem prawotwórczym R.M.

- wydaje rozporządzenia wykonawcze

- przyjmuje dymisję poszczególnych ministrów

- nadzoruje działalność centr. org. adm. państw.

- nadzoruje dział. sam. teryt.

- nadzoruje dział. wojewodów

Przy Prezesie działa Rada Legislacyjna jako org. opiniodawczo-doradczy, zajmujący się problematyką stanowienia prawa.

4. ministrowie - każdy minister występuje w podwójnej roli, jako członek R.M. i samodzielny org. adm. powołany do kierowania określonym resortem. Każdy z ministrów ma do realizacji dwa rodzaje funkcji:

- wynikająca ze specyfiki resortu i określona jest w ustawach powołujących urząd ministra.

- druga nie jest taka sama dla wszystkich ministrów, gdyż wynika to z ich pozycji w systemie org. państw.

Kompetencje ministra: określanie polit. resortowej, opracowanie resortowych materiałów do projektów budżetu państwa, nadzór nad podległymi org. centralnymi i org. adm. specjalnej w terenie, kształtowanie polit. kadrowej w resorcie, nadzór nad wojewodami w sprawach resortowych, wydawanie wew. źródeł prawa.

Aparatem pomocniczym ministrów są ministerstwa, wykonujące zadania powierzone przez ministrów. Minister może upoważnić poszczególne osoby (np. sekretarzy) do podejmowania określonych zadań w jego imieniu. Przy ministrach działają także org. doradcze.

Centralne org. adm. państwowej (urzędy centralne).

Urząd centralny jest centr. organem adm. państw. (Urząd ...) lub jest nim Prezes (Szef) urzędu centralnego, np. Szef UOP. Najczęściej stosowanym podziałem org. adm. jest podział wg kryterium org. nadzorczego:

1. podległe R.M. - tu jest tendencja malejąca,

2. podległe Prezesowi R.M. - Wyższy Urząd Górniczy, Główny Urząd Miar, Komisję Pap. Wart.

3. podległe ministrom - jest to najliczniejsza grupa, np. Min. Spr. Wew. i Adm. - Szef UOP, Komendant Gł. Str. Pożarnej, Komendant Gł. Policji; Min. Edukacji Narod. - Naczelny Dyrektor Archiwów Państw.

Podobne prace

Do góry