Ocena brak

NA SREBRNYM GLOBIE, trylogia powieściowa Jerzego Żuławskiego

Autor /Kasia_O Dodano /08.03.2012

NA SREBRNYM GLOBIE, trylogia powieściowa Jerzego Żuławskiego; nazwa od tytułu cz. 1, prwdr. w „Głosie Narodu" 1901-02, wyd. os. we Lwowie 1903; cz. 2 Zwycięzca, prwdr. w „Kurierze Warsz." 1908-09, wyd. os. w Krakowie 1910; cz. 3 Stara Ziemia, prwdr. w „Głosie Narodu" 1910-11, wyd. os. w Krakowie 1911. Cz. 1, w formie pamiętnika jednego z uczestników (pt. Rękopis z księżyca) przedstawia dram. dzieje badawczej wyprawy na Księżyc pięciu bohaterów różnych narodowości, powstania skarlałej społeczności Selenitów, z których tęsknoty za planetą ojców i smutnej wegetacji rodzi się religia oparta na wierze w przyjście Zbawcy. Jego przybycie z Ziemi (w cz. 2) nie spełnia oczekiwań. Marek, zw. Zwycięzcą, mimo początkowych sukcesów (wyzwolenie Selenitów spod jarzma tubylczych Szernów), jest niezdolny do spełnienia pokładanych w nim nadziei i ginie umęczony przez Selenitów w okolicznościach przypominających mękę Chrystusa. Cz. 3, luźno z poprzednimi powiązana przybyciem dwóch Selenitów na Ziemię, przedstawia futurologiczną wizję Europy XXVII w., o zintegrowanej, lecz zautomatyzowanej społeczności; wyraża w niej autor przekonanie, że istotnym postępem ludzkości jest jej duchowy, a nie materialny rozwój.

Trylogia Żuławskiego, nawiązująca do literackich tradycji dawnych utopii i robinsonad, powieści astronautycznych J. Verne'a i H.G. Wellsa, była na gruncie literatury pol. zjawiskiem prekursorskim. Przedstawiona w niej z prawdziwym artyzmem przyroda lunarna, wizje przeszłych i przyszłych dziejów ludzkości świadczą o erudycji, bogactwie myśli i wyobraźni autora. W krytyce pol. uznana za wybitne (zwł. cz. 1) dzieło gatunku; tłumaczona na ros., czes., niem. i węg., inspirowała pisarzy pol. i obcych.

Wyd. Kr. 1975, wstęp S. Lem, posłowie K. Kordylewski.

A. GRZYMAŁA-SIEDLECKI Zamierzchły wiek dwudziesty, „Tyg. Ilustr." 1911 nr 44; K. KROBICKI O trylogii fantastycznej Jerzegę Żuławskiego, „Kur. Lit.-Nauk." 1936 nr 40; H. KARWACKA O trylogii fantastycznej Jerzego Żuławskiego, Zesz. Nauk. UŁ 25 (1962): E. JACKOWSKA, Utopia i antyutopia w „Trylogii księżycowej" Jerzego Żuławskiego, tamże 104 (1974); A. SMUSZKIEWICZ Trylogia księżycowa Jerzego Żuławskiego, „Nurt" 1978 nr 4.

Helena Karwacka

Podobne prace

Do góry