Ocena brak

NA PRZEŁĘCZY. Wrażenia i obrazy z Tatr, utwór S. Witkiewicza

Autor /Kasia_O Dodano /08.03.2012

NA PRZEŁĘCZY. Wrażenia i obrazy z Tatr, utwór S. Witkiewicza, prwdr. 1889-90 w „Tygodniku Ilustr.", wyd. os. w Warszawie 1891, z drzeworytami wg rysunków autora. Relację z wycieczki górskiej połączył Witkiewicz z opisami krajobrazu tatrzańskiego oraz refleksją nad życiem, charakterem i mową górali, budownictwem oraz ich sztuką zdobniczą. Rozpoczynając drogę twórczą od malarstwa (pozostał mu zresztą wierny do końca), podjął tu próbę „malowania słowem". Entuzjasta opisów w Panu Tadeuszu, uważał „plastykę obrazowania" za istotną wartość literatury. W tym dziele, obok opisów o charakterze statycznym - jakby patrzał na obraz malarski, ujęty uprzednio, w całość kompozycyjną, próbował on uchwycić nieustanną zmienność natury, rodzenie się pod wływem światła coraz nowych kompozycji. Owa ambicja pisarza-malarza, aby przetopić „naturę na czysty blask światła i barwy" w duchu impresjonizmu, wystąpiła szczególnie w ukazywaniu pejzażu górskiego w mgłach, przez które przenika światło. W warstwie refleksyjnej dzieła heroizował charakter i podnosił wysoko uzdolnienia artyst. górali. Zamieścił też parę opowiadań Sabały i dał jego znakomity portret literacki. Wydanie 2 (1906, bez ilustracji) poszerzył szkicami Tatry w śniegu (prwdr. w „Wędrowcu" 1886) oraz Po latach (1905): w drugim z nich przedstawił swoje poglądy na architekturę, sztukę zdobniczą i mowę górali, upatrując w lud. stylu góralskim źródło odrodzenia kultury nar. („To, co się stało w Zakopanem, jest z jednej strony ocaleniem od zagłady bardzo cennych pierwiastków starej polskiej kultury, z drugiej zaś jej odrodzeniem").

Wyd. R. Hennel w: Pisma wybrane, t. 3 W kręgu Tatr, Kr. 1970; wyd. i wstęp tenże 1.1, Kr. 1978. J.Z. JAKUBOWSKI Próba impresjonizmu w: Z dziejów naturalizmu w Polsce, Wr. 1951. 

Jan Zygmunt Jakubowski

Podobne prace

Do góry