Ocena brak

Na czym polega terapia SORM i NORM o nie ustalonej etiologii?

Autor /Eustachy777 Dodano /13.03.2013

We wszystkich przypadkach, gdy dziecko ukończyło 3 rok życia, wykazuje opóźnienie rozwoju mowy i istnieje trudność z ustaleniem przyczyny tego opóźnienia (czy jest lo samoistne, czy niesamoistne opóźnienie rozwoju mowy), należy zgodnie z wcześniej sygnalizowaną sugestią - rozpocząć postępowanie terapeutyczne. Jego celem jest stymulacja rozwoju mowy i wszechstronne usprawnianie funkcji mowy.

Pod pojęciem stymulacji rozwoju mowy rozumie się takie zachowania językowe dorosłych opiekunów dziecka, które sprzyjają kształtowaniu jego mowy oraz pobudzają je do mówienia. Termin len oznacza, żc poprzez odpowiednie wzorce językowe, postawy, styl i atmosferę wychowawczą dąży się do stworzenia optymalnych warunków do rozwoju mowy dziecka.

Zgodnie z takim rozumieniem tego terminu, do zachowań językowych dorosłych sprzyjających rozwojowi sprawności komunikacyjnej dziecka należą:

1.    kształtowanie i utrzymywanie przez matkę prawidłowej więzi emocjonalnej z dzieckiem;

2.    inspirowanie dziecka do mówienia poprzez częste z nim rozmowy, (tzw. otaczanie dziecka mową; mówienie powoli, wyraźnie, prostymi zdaniami);

3.    rozbudzanie w dziecku motywacji do mówienia i do podejmowania wysiłku związanego z nauką mowy (budzenie tzw. radości mówienia, chęci powiadamiania, a także wyrażania myśli i uczuć itd.);

4.    zwracanie przez matkę uwagi na własną mowę, którą powinno cechować:

- prawidłowe tempo, rytm. melodia, akcent (ponieważ początkowo tylko te

elementy mowy dziecko odbiera),

staranna, precyzyjna, niezbyt przesadna wymowa,

odpowiednie: ton, barwa i natężenie głosu (mowa nic powinna być ani zbyt głośna, ani zbyt cicha);

5.    odpowiednia ilość produkcji słownej osoby dorosłej (nie można zalewać dziecka potokiem słów, aby „nie utopić dziecka w kąpieli słownej");

6.    budowanie komunikatów słownych ze zróżnicowanego, lecz znanego dziecku słownictwa;

7.    umiejętność budowania prostych konstrukcji gramatycznych (zdań krótkich, logicznie powiązanych ze sobą);

8 umiejętność przekształcania komunikatów dziecka w sensowny tekst;

9.    umiejętność dostosowania się do możliwości językowych dziecka (używanie jak już podkreślono - znanego dziecku słownictwa oraz prostych konstrukcji zdaniowych), czyli mówienie językiem dla niego zrozumiałym (zgodnie z zasadą dyferencjacji środków językowych w zależności ad ich odbiorcy np, da trzylatka mówi się: zobacz jedzie nutu. a nie: zobacz jedzie alfa-romeo);

10.    rozmawianie przez matkę ze sobą przy dziecku, zadawanie samej sobie pytań i odpowiadanie na nic (tzw. protodialogi) w każdym kontakcie z dzieckiem oraz slawianie tzw. pylań rutynowych (np. w trakcie ubierania: a gdzie jest ta moja rączka?)-, także opatrywanie komentarzem każdej czynności wykonywanej w obecności dziecka (np. a teraz biorą mąkę i wysypuję ją na stolnicę). Początkowo dialog z dzieckiem powinien dotyczyć tego, co jest tu i teraz;

11.    umiejętność wysłuchania dziecka, podtrzymywania rozmowy i pozwolenia mu na dokończenie wypowiedzi bez okazywania, że zrozumiało się jego wypowiedź przed jej zakończeniem;

12.    każdorazowo w przypadku niewłaściwej wymowy dziecka - podawanie prawidłowego wzorca i delikatne zachęcanie, a nic zmuszanie, do powtórzenia wypowiedzi;

13.    danie dziecku możności odczucia, żc mowa dorosłych nie jest doskonała (że możliwe i wręcz wskazane są przerwy w (oku mowy, czyli czas na zastanowienie się nad wypowiedzią, widoczne przerwy na oddech, przejęzyczenia, poprawianie się oraz inne objawy nicpłynności, takie jak elementy retardacyjnc: yyyyy, aaaa, wtrącanie słów);

14.    zapewnienie dziecku kontaktu z rówieśnikami (np. przez umieszczenie go w przedszkolu);

15.    nawiązywanie koniaktu wzrokowego (patrzenie na dziecko w trakcie jego i swojej wypowiedzi).

Nic sprzyjają rozwojowi umiejętności językowych dziecka: ton dyrektywny i kategoryczność wypowiedzi, które z zasady zamykają dyskusję (np. ani mi się waż!, nie dyskutuj ze mną, jak ty już coś wymyślisz!, lepiej skończ!) oraz formy prowokujące do nieprzewidzianych odpowiedzi (np. nie bądź taki bezczelny -ja nie jestem bezczelny'.).

Należy pamiętać, że słuchanie jest pierwszym etapem rozwoju mowy. Dziecko najpierw słyszy, a dopiero później mówi. W związku z tym dobra jakość dostarczanych wzorców językowych i odpowiednie zachowania językowe, rozumiane bardzo szeroko, stanowią podstawę profilaktyki w przypadku dzicci normalnie rozwijających się. a w przypadku dzieci z opóźnieniem lub zaburzeniami rozwoju mowy są pierwszym etapem terapii logopedycznej.

Poniżej zamieszczono ogólny szkic programu terapii logopedycznej dla dzieci wykazujących opóźnienie, w którym przedstawiono najważniejsze zasady stymulowania rozwoju mowy. Można go wykorzystać do insiruowania osób pracujących z dzieckiem, a logopedzi mogą się nim posłużyć przy konstruowaniu szczegółowych, dostosowanych do konkretnych potrzeb, programów terapeutycznych,

1.    Pracę z dzieckiem prowadzi się według określonej kolejności, zgodnie z zasadą, że rozpoczyna się ją od tego. co jest dla dziecka najłatwiejsze, co sprawia mu najmniej trudności, by pozwolić małemu pacjentowi na przeżycie sukcesu.

2.    Terapię logopedyczną prowadzi się więc według pewnych etapów, dostosowanych do trudności konkretnego dziecka. Pracę należy rozpoczynać od kształtowania zdolności rozumienia mowy.

3.    W zakresie nadawania terapię najczęściej rozpoczyna się od rozwijania i wzbogacania słownictwa dziccka kolejno poprzez ćwiczenie nazywania przedmiotów konkretnych i przedstawionych na obrazkach, nazywania czynności demonstrowanych przez dorosłego, a potem wykonywanych przez dziecko i rozpoznawanych pr/ez nie na obrazkach sytuacyjnych. Dopiero później można uczyć dziecko łączenia słów w proste zdania, a jeszcze później budowania zdań złożonych.

4.    F o r m gramatycznych należy uczyć d/iccko poprzez trening w mowie dialogowej (umiejętności odpowiadania na pytania i zadawania pytań), opowieściowej, sytuacyjnej.

5.    Równocześnie nie należy zapominać o rozwijaniu szeroko pojętej sprawności językowej. Z. Tarkowski (1993) proponuje pracę nad rozwijaniem sprawności językowej dzieci w kolejno następujących po sobie obszarach poznawczo-językowych, takich jak: ja, rodzina, dom, podwórko, plac zabaw, ulica, sklep. które można rozszerzać o następne, będące przedmiotem zainteresowań dziccka. Praca w obrębie każdego z wymienionych obszarów pozwala na rozwijanie różnych sprawności językowych, np. obszar plac zabaw daje możliwość: określania, wyrażania stanów emocjonalnych, życzeń, próśb związanych z zabawą, prowadzenia rozmowy w trakcie zabawy itd.

6.    Wraz z ćwiczeniami mowy należy prowadzić ćwiczenia słuchu muzycznego i fonc m a t y czn c go.

7.    Wszystkie te ćwiczenia wykonuje się w trakcie zabawy i w sytuacjach życia codziennego. Mają one sprawiać dziecku przyjemność i pomagać w przezwyciężaniu przez nie trudności.

8.    Korzystne jest włączanie do programu terapeutycznego ćwiczeń ogólnorozwojowych, ze szczególnym zwróceniem uwagi na usprawnianie ruchowe oraz ćwiczenie integracji wzrokowo-ruchowcj, precyzji i praksji ruchów ręki

Przykładem szczegółowego opracowania służącego do stymulowania rozwoju opóźnionej mowy dziecka (bez względu na podłoże tego opóźnienia) jesl program tcrapeutyczno-stymulacyjny pt. Rozwijanie mowy dziecka autorstwa Z. Tarkowskiego przy współpracy C. Jurkiewicz (1993). Program ten składa się z trzech zasadniczych części, a mianowicie: praca z rodzicami,

-    eliminowanie zachowań zakłócających przebieg terapii,

-    stymulacja rozwoju poznawczo-językuwego.

Uwzględnia się w nim wiedzę z zakresu psycholingwistyki rozwojowej, doświadczenia płynące z terapii behawioralnej i terapii rodzin. Ukierunkowany j&st na rozwiązanie podstawowych problemów werbalnych i pozawerbalnych dziecka i jego rodziny. Ponadto program len został wyposażony w pomoce i daje logopedzie możliwość twórczego działania.

Uwagi metodyczne:

a)    Konieczne jesl stosowanie wzmocnień pozytywnych (pochwał, nagród, uznania).

b)    W pracy z dzieckiem wykazującym ORM ważna jesl cierpliwość i systematyczność, gdyż uzyskanie jakichkolwiek efektów uwarunkowane jest wielokrotnością powtórzenia bodźca.

c)    Należy pracować zgodnie z zasadami pedagogiki (zasada indywidualizacji, stopniowania trudności itp.).

Do góry