Ocena brak

Na czym polega empiryzm metodologiczny Franciszka Bacona. Teoria idoli (złudzeń)

Autor /Olaf Dodano /06.07.2011

Empiryzm - filozofia zakładająca, że źródłem ludzkiego poznania są wyłącznie, lub przede wszystkim bodźce zmysłowe docierające do naszego umysłu ze świata zewnętrznego, zaś wszelkie idee, teorie itp. są w stosunku do nich wtórne. Empiryzm ma dwa rodzaje: metodologiczny (całe życie człowieka jest oparte na doświadczeniu pośrednim lub bezpośrednim) i genetyczny (człowiek rodzi się pusty i czysty jak tablica - tabula rasa, dopiero w miarę dorastania i dojrzewania tablica zapisuje się i wypełnia doświadczeniami człowieka).

Bacon pisał: „Dwa są sposoby poznania, mianowicie przez argumentacje i przez doświadczenie. Argumentacja prowadzi do wniosków, zmusza do ich wyciągnięcia, ale nie daje pewności, nie usuwa wątpliwości. Umysł zaspokaja się jedynie oglądając prawdę, a do oglądania prawdy może dojść tylko na drodze doświadczenia. Bez doświadczenie nie można wiedzieć w dostateczny sposób” Żadne rozumowanie, żaden argument nie przekona np., że ogień parzy, tego trzeba doświadczyć.

Tylko wiedza doświadczalna ma charakter przekonywujący, daje pewność. Bacon głosił hasło doświadczania, ale doświadczanie pojmował szerzej, niż to się czyni obecnie. Twierdził, że doświadczać można nie tylko rzeczy zmysłowych, ale i nadzmysłowych, nie tylko przyrodzonych, ale i nadprzyrodzonych. Zatem oprócz doświadczenia zewnętrznego jest jeszcze doświadczenie wewnętrzne. Ale jest to doświadczenie inne: mistyczne, przekraczające przyrodzone zdolności umysłu i wymagające nadprzyrodzonego, boskiego oświecenia. Bacon solidaryzował się z augustyńską teorią poznania, nawet szedł jeszcze dalej od innych augustyniaków w iluminizmie i mistycyzmie. Znał trojakie oświecenie: jedno przyrodzone, wszystkim ludziom dane, niezbędne, aby jakąkolwiek wiedzę posiąść, drugie – wewnętrzne, nadprzyrodzone. Ponadto przyjmował jeszcze trzecie: paraobjawienie, obejmujące wszelką prawdę, a niegdyś udzielone „patriarchom i prorokom” żydowskim, zostało ono zatracone i tylko częściowo odzyskane przez filozofów greckich. Ostatecznie pogląd Bacona był taki, że wszystkie prawdy znane są tylko dzięki objawieniu. Granica między prawdami przyrodzonymi a nadprzyrodzonymi została zatarta, bo wszystkie pochodzą z objawienia. Rozum sam przez się nie jest zdolny do poznania prawdy: filozofię autonomiczną, jaką uprawiali poganie, Bacon potępił. Jego filozofia była w gruncie rzeczy sceptyczna wobec czystej wiedzy. Zalecał metodę doświadczalną, ale zaznaczał, że doświadczenie jest możliwe dzięki objawieniu.

Do góry