Ocena brak

Muzyka renesansu

Autor /Depsey Dodano /06.02.2012

Tak jak w przypadku literatury i sztuki, muzyka renesansowa stanowiła powrót do starożytnych wartości. Jej celem było nie tylko przynoszenie przyjemności, ale takie dostarczenie słuchaczowi przeżyć o charakterze moralnym i duchowym.
   
Wielkie odrodzenie sztuki i nauki, jakie rozpoczęło się w XIV w., trwało nie­przerwanie do XVI stulecia. W tym czasie dyscypliny te, podobnie jak wiele innych, przeszły dramatyczne zmiany, dzięki którym cywilizacja europejska wyszła ze średniowiecza i wkroczyła w okres nowożytności.
Przejawy ożywienia dało się zaobserwować również w dziedzinie muzyki i kompozycji. Hu­maniści (uczeni renesansowi, którzy studiowali kulturę starożytną) oznajmili, że tworzenie muzy­ki jest rzeczą dobrą z etycznego punktu widzenia i że ten, kto chce naprawdę czuć się człowiekiem renesansu, musi umieć śpiewać i grać na jakimś instrumencie. Z tego powodu szlachta zaczęła zatrudniać muzyków jako nauczycieli dla swoich dzieci, a także do dostarczania rozrywki odwie­dzającym ich sąsiadom.

Popularne instrumenty
W XVI w. pojawiło się wiele nowych instrumen­tów, a najpopularniejszymi z nich były te, na któ­rych granie było stosunkowo proste i nie wyma­gało specjalnych umiejętności.
Do ulubionych należały instrumenty podobne do wioli. Wiola była poprzedniczką skrzypiec, a swoją popularność zawdzięczała progom (drewnianej podziałce na podstrunnicy), które ułatwiały grającemu odnalezienie pożądanego to­nu. Dźwięki wydobywane na wioli brzmiały ci­cho i łagodnie, w sam raz na potrzeby niedużych spotkań domowych. Innym cieszącym się powo­dzeniem instrumentem była lutnia, także wyposa-żona w progi, której dźwięki często towarzyszyły fragmentom wokalnym (śpiewom), podobnie jak w dzisiejszych czasach akompaniament gitary.
Innymi popularnymi instrumentami były flety i rogi. Mniej więcej w tym czasie upowszechniło się zastosowanie klawesynu, wirginału i organ, powstało też wiele wyszukanych utworów napi­sanych specjalnie z myślą o tych instrumentach. Jednak muzycy tworzyli również prostsze kom-:f pozycje, które mogłyby być wykonywane przez 2 amatorów nie posiadających wybitnych umiejętności instrumentalnych. Także technologia druku nutowego posunęła się naprzód. Ottaviano Petrucci, włoski drukarz i wydawca muzyczny, wynalazł metalowe czcionki, które zastąpiły wcześniej stosowaną niewygodną technikę drze­worytnicza. Dzięki nowej metodzie druku nuto­wego zwiększyła się ilość publikacji muzycz­nych, co przyczyniło się do spopularyzowania muzyki wśród szerszego kręgu odbiorców.

Rozpowszechnienie muzyki
Nowe instrumenty, rewolucja w technologii dru­ku nutowego oraz szerszy krąg odbiorców utoro­wały drogę rozwojowi nowego rodzaju muzyki -muzyki kameralnej. Była to muzyka tworzona specjalnie do wykonywania w niedużych salach, dla nielicznej grupy słuchaczy. Jej wykonawcami było kilku muzyków, którzy szczególną wagę przywiązywali do części wokalnej. Partie śpiewa­ne były o wiele bardziej rozwinięte niż część instrumentalna. Humaniści uważali, że najlepszą drogą do tego, by dotrzeć do serc słuchaczy było połączenie muzyki i poezji, w wyniku czego roz­winęły się dwie nowe formy muzyczne - francu­ski chanson i włoski madrygał.

Chanson i madrygał
Chanson był utworem wielogłosowym, którego tekst mógł poruszać sentymentalne tematy zwią­zane z dworską miłością, jak również opisywać bardziej przyziemne historie odnoszące się do życia na wsi. Kompozytorzy tego typu pieśni sta­rali się oddać poetycki nastrój za pośrednictwem możliwie prostej melodii. W ten sposób powstał madrygał, który był pisany na cztery bądź pięć głosów i posiadał luźną strukturę poetycką.
W późniejszych latach XVI w. kompozytorzy uznali, że madrygał nie posiada intensywności, jakiej od muzyki oczekiwali starożytni Grecy i Rzymianie. Podjęto próby mające na celu od­tworzenie skal starogreckich. Ponadto, celem wprowadzenia bardziej dramatycznych zmian na­stroju, zróżnicowano tempo muzyczne.
Doprowadziło to do skojarzenia pewnych form muzycznych z wyobrażeniami plastycznymi. Na przykład, skala wstępująca mogła wskazywać na górę, natomiast zstępująca na dolinę. Także okre­ślone uczucia stały się rozpoznawalne w muzyce.
Smutek wyrażano przez kompozycje o wol­nym tempie, pełne niemiłych dla ucha dysonansów. Natomiast uczucie szczęścia emanowało z utworów żywych, o harmonijnej strukturze, przyjemnych dla ucha. Wcześniejsze starania, mające na celu utrzymanie spójności utworów, zastąpiło dążenie do różnorodności i kontrastów, których celem było odzwierciedlenie bogatego świata ludzkich emocji. Muzyka nabrała głębi i indywidualnego charakteru.

Widowiskowość
Różnego rodzaju widowiska były charaktery­styczną cechą okresu renesansu. W tym czasie ludzie uroczyście obchodzili wiele różnych świąt, od kościelnych po ludowe. Przy takich okazjach udekorowane platformy ciągnięte przez konie wiozły muzyków i aktorów, którzy odgrywali scenki, recytowali wiersze i śpiewali madrygały. Często główną atrakcją pokazu były żywe obra­zy, którym towarzyszyła podniosła muzyka oraz wynalazki sceniczne, takie jak na przykład ma­szyna do robienia dymów.
Jednak najwspanialsza muzyka tego okresu powstała na potrzeby religijne. Według dzisiej­szych standardów chóry kościelne były nieduże -ok. 20 do 30 osób. Jednak glosy ludzkie wzmoc­niono wprowadzeniem instrumentów takich jak kornety czy puzony, a w czasie najważniejszych świąt, np. świąt Bożego Narodzenia, chóry zasila­ne były śpiewakami z całej okolicy. Dostojnicy Kościoła katolickiego uważali, że muzyka religij­na powinna być prosta i zrozumiała, dlatego za jej wzór uznali utwory włoskiego kompozytora Pa-lestriny, którego kompozycje były krótkie i przejrzyste, z dającymi się wychwycić słowami. Nie­mniej jednak sam Palestrina w późniejszym okresie życia skierował swoje zainteresowanie w stronę bardziej rozbudowanych form, z boga­tym i potężnym brzmieniem, które w pełni mogło oddać możliwości chóru.

Język muzyki
Na początku XVI w. większość wybitnych kom­pozytorów pochodziła z północnych rejonów kontynentu europejskiego, jednak do końca stule­cia palmę pierwszeństwa przejęli kompozytorzy włoscy. Z całej Europy zjeżdżali do Włoch muzy­cy, po to by pobierać nauki.
Głównym ośrodkiem muzyki renesansowej w Polsce był Kraków. Do najwybitniejszych przedstawicieli tej muzyki należeli organista i kompozytor, Mikołaj z Krakowa, uznawany za najbardziej wszechstronnego muzyka polskiego tego okresu, oraz Wacław z Szamotuł, który wzo­rował się na stylu muzyków niderlandzkich.
Od czasów renesansu muzyka przestała być jedynie przedmiotem badań naukowych, czy też jedną z form kultu religijnego, lecz stała się środ­kiem wyrazu indywidualnych przeżyć ludzkich.

Podobne prace

Do góry