Ocena brak

Mrówkożer workowaty

Autor /Epik Dodano /31.01.2012

Mrówkożer workowaty jest jedy­nym przedstawicielem swej rodzi­ny. Ten mały torbacz występuje tylko w kilku dzikich rejonach południowo-zachodniej Australii. Spadek liczebności tego gatunku został spowodowany obecnością zwierząt sprowadzonych do Aus­tralii przez kolonistów i zniszcze­niem naturalnych środowisk.
Główną cechą, która odróżnia torbacze od ssaków łożyskowych jest to, że ich młode przychodzą na świat bardzo małe i nie są tak dobrze rozwinięte, jak młode łożyskowce. U większości torbaczy maleńki noworodek po uro­dzeniu się wpełza do specjalnej torby na brzuchu matki, gdzie przyczepia się do sutka. Tam nastę­puje dalszy rozwój. U mrówkożerów workowatych rozwój młodych odbywa się w nieco inny sposób, gdyż samice nie posiadają torby. Młode po uro­dzeniu się przyczepiają się do ukrytych w długiej sierści sutków samicy i pozostają w takiej pozycji przez następne cztery miesiące.
Mrówkożery workowate - zwierzątka wielkości wiewiórki - mają bardzo atrakcyjnie wyglądające futerko. Sierść na wierzchu głowy i barkach jest rudobrązowa, a grzbiet i nasada ogona są pokryte poprzecznie biegnącymi czarno-białymi pasami. Pod brzuchem sierść jest znacznie jaśniejsza. Długi ogon jest bardzo puszysty, porośnięty prostymi włosami barwy szarej i białej. Od pyszczka przez oko po nasadę ucha ciągnie się czarna smuga z białą obwódką. Pyszczek mrówkożera jest wydłu­żony i spiczasty, a krótkie, smukłe kończyny przed­nie są szeroko rozstawione. Na każdej przedniej łapce mrówkożer ma pięć palców zakończonych mocnymi pazurkami, natomiast kończyny tylne są czteropalczaste.

Pożywienie
Nazwa gatunku - mrówkożer workowaty - jest nieco myląca, gdyż ssak ten żywi się prawie wy­łącznie termitami. Czasem zjada również mrówki, jednak są to tylko te osobniki, które znalazły się przypadkiem w gnieździe termitów, zniszczonym przez mrówkożera.
Chociaż mrówkożery ewoluowały w całkowitej izolacji od gatunków innych ssaków mrówkożernych i termitożernych, to jednak wykształciły wiele cech wspólnych z tymi zwierzętami. Posiadają one mocne pazury umożliwiające dostanie się do wnę­trza gniazda, mają wydłużone zaostrzone pyski i bardzo długie, zwężające się i pokryte lepką sub­stancją języki, które z łatwością wsuwają w szcze­liny. Kostne podniebienie ułatwia im rozgniatanie termitów przed połknięciem.
Sposób odżywiania mrówkożera sprawia, że ssak ten prowadzi dzienny tryb życia. Jest to bar­dzo niezwykłe wśród torbaczy - mrówkożer to jedyny gatunek australijskiego torbacza w pełni aktywny w ciągu dnia. Prawie cały dzień, poza krótkimi okresami wylegiwania się na słońcu, ssak ten poświęca poszukiwaniu pokarmu. Mały owadożerca szuka pokarmu w martwych pniach drzew, wkładając swój spiczasty pyszczek w szczeliny i rozdrapując korę próchniejących pni. Ciągle też przeszukuje wierzchnią warstwę gleby, przewra­cając liście i drobne patyki. Po odnalezieniu ter­mitów wykopuje je z ziemi i szybko zjada.

Leśne środowisko
Mrówkożer zamieszkuje głównie obszary poro­śnięte krzewami i lasami eukaliptusowymi, gdyż termity najczęściej zakładają swe gniazda pod leżącymi na ziemi suchymi gałęziami i kłodami. Mrówkożer z łatwością wciska swój długi język w szczeliny w martwym drzewie i wyciąga z nich mnóstwo termitów, które przylgnęły do lepkiej powierzchni języka.
W spróchniałych pniach eukaliptusów mrów­kożer nie tylko znajduje termity, buduje tam także swoje gniazdo z liści i trawy i szuka schronienia. Czasami mrówkożery wykopują nory, w których śpią i w których rodzą swe młode. Nora ma postać korytarza kończącego się małą komorą, w której może znajdować się wysłane suchą trawą i liśćmi gniazdo. Czasami mrówkożery wykorzystują na schronienie nory innych zwierząt. Wydaje się, że torbacze te szukają schronienia w dziuplach w mie­siącach cieplejszych, a gdy noce są zimniejsze, śpią w norach. Samotny mrówkożer nie przywiązuje się zbytnio do jednego schronienia i zwykle jed­nocześnie wykorzystuje ich kilka.

Rozmnażanie się
Mrówkożery spędzają większość czasu samotnie poruszając się po obszarze 100-150 hektarów. Sam­ce i samice spotykają się w okresie rozrodczym w miesiącach letnich, tj. od grudnia do kwietnia. Samice rodzą w okresie od stycznia do maja od dwóch do czterech młodych. Najczęściej w jed­nym miocie są cztery młode.
W ciągu kilku minut od przyjścia na świat mło­de zaczynają pełznąć po matczynym brzuchu i do­cierają do sutków. Chwytają je pyszczkami i wtu­lają się w ciepłe futro samicy. W ten sposób mają zapewniony pokarm i ciepło. Małe karmione mle­kiem matki szybko rosną i stają się coraz cięższe, ale nadal pozostają przyczepione do ciała matki.
Dzieje się tak do czwartego miesiąca życia mło­dych. Później, w ciągu dnia samica pozostawia młode w norze i powraca do nich tylko na noc, aby je nakarmić. Kiedy młode mrówkożery mają pół roku, muszą zacząć same zdobywać pokarm. Za­czynają żywić się termitami. Trzymają się jednak blisko matki aż do grudnia, kiedy to samica przy­stąpi po raz kolejny do rozrodu.
Dawniej głównymi wrogami naturalnymi mrówkożerów workowatych były węże i duże jaszczur­ki. Obecnie większym niebezpieczeństwem są spro­wadzone przez białych osadników lisy, psy i koty. Mrówkożer jest zwinnym, szybkim zwierzęciem, często ratując się przed drapieżnikiem ucieka na drzewo i chowa się do dziupli, zasłaniając wejście gęsto owłosioną tylną częścią ciała. Dla drapież­nika jest to przeszkoda prawie nie do pokonania. Zaskoczony lub przestraszony mrówkożer siada na pośladkach w pozycji wyprostowanej lub przy­wiera do ziemi i stroszy swój puszysty ogon.

Gatunek chroniony
Dawniej mrówkożer zasiedlał obszary Nowej Po­łudniowej Walii, Australii Południowej i Australii Zachodniej. Zamiana środowisk naturalnych w ob­szary rolnicze i związane z tym usuwanie pni mar­twych drzew będących siedliskiem termitów spo­wodowały, że zasięg występowania mrówkożera bardzo się skurczył. Chociaż środowiskom, w któ­rych mogą żyć te małe torbacze nic nie grozi, gdyż są objęte ochroną, to jednak liczebność mrówko-żerów znacznie zmalała. Mrówkożer workowaty stał się obecnie gatunkiem zagrożonym wyginię­ciem. W Australii Zachodniej istnieje kilka kolo­nii mrówkożerów i jest szansa, że te małe owadożerne torbacze pojawią się ponownie na terenach, na których dawniej występowały. Ochrona odpo­wiednich dla gatunku środowisk, głównie poprzez przeciwdziałanie pojawianiu się tam psów, lisów i kotów, może przyczynić się do wzrostu liczeb­ności mrówkożerów.

■ Mrówkożer został odkryty przez na­ukowców w latach trzydziestych dziewięt­nastego wieku.
■ Mrówkożer ma 52 zęby, czyli najwięcej spośród wszystkich ssaków lądowych. Jednak rzadko używa ich do miażdżenia termitów. Wśród wszystkich torbaczy ssak ten ma największy - w stosunku do masy ciała - mózg.
■ Mrówkożer workowaty może w ciągu dnia zjeść 10000-20000 termitów.
■ Na terenie Australii, Tasmanii i Nowej Gwinei żyje ponad 200 gatunków torbaczy. Na obszarze Ameryki Północnej i Połud­niowej występuje siedemdziesiąt pięć ga­tunków torbaczy. Są tam one nazywane oposami lub dydelfami.

Mrówkożer workowaty (Myrmecobius fasciatus) jest jedynym przedstawicielem rodziny Myrmecobiidae w podgromadzie Marsupialia.


Długość:
Głowa i tułów, 21-27,5 cm
Ogon: 13-17 cm

Masa ciała: do 500 g

Podobne prace

Do góry