Ocena brak

Możliwości zapobiegania „przedwczesnemu zużyciu” stawów kolanowych u sportowców

Autor /gregory Dodano /03.12.2013

Współczesny sport wyczynowy i związane z nim nieodłącznie sumujące się przeciążenia, mikro- i makrourazy muszą odbijać się ujemnie na stale eksploatowanych stawach kolanowych.

Stawy kolanowe są najbardziej zagrożonymi stawami organizmu człowieka, z racji ich umiejscowienia na przedłużeniu 2 długich dźwigni łańcucha kinetycznego kończyny dolnej, oraz z powodu braku osłonięcia przez ochronna warstwę mięśni.

Do szczególnie niekorzystnej sytuacji dochodzi w przypadku nadmiernej, a często wręcz rabunkowej eksploatacji tych stawów, jak to ma miejsce w przypadku zbyt częstych startów, nadmiernych obciążeń treningowych, czy skracania okresu treningu ogólnorozwojowego u sportowych dzieci i młodzieży. Naturalnie, szczególnie zagrożone są stawy kolanowe wykazujące wady i zaburzenia rozwojowe — genu valgum, genu varum, genu recu-rmtum, meniscus cystoides, niestabilności czy niedorozwoje rzepki oraz nie leczone na czas patologie wewnątrzstawowe.

Ponieważ nic nie wskazuje na to, aby sport wyczynowy zmienił swój charakter i stawy kolanowe przestały być przeciążane i zagrożone urazami, konieczne są działania mające na celu profilaktykę przedwczesnego zużycia tych stawów, a co za tym idzie zapobieganie arthritis degenerativa stawu udowo-goleniowe-go i stawu rzepkowo-udowego.

Profilaktyka, jak też osłabienie przebiegu procesów zwyrodnieniowych w obrębie kolana zasadza się głównie na szybkim rozpoznaniu i leczeniu wszelkich chorób kości, chrząstki stawowej, systemu więzadłowo-torebkowego, mięśni, troczków, ciała tłuszczowego Hoffy, łąkotek, błony maziowej i nerwów obwodowych (neuropatie) stawu kolanowego.

W wywiadzie pacjenta zagrożonego zmianami zwyrodnieniowymi stawu kolanowego stwierdza się zazwyczaj przebycie jednego lub powtarzających się urazów kolana, częste dysfunkcje stawu, okresowe wysięki i pobolewania oraz objawy tzw. „uciekania” kolana.

Tak więc, w większości przypadków, proces zwyrodnieniowy stawu kolanowego można przewidzieć z dużą dozą prawdopodobieństwa. Zobowiązuje to do podejmowania na czas odpowiedniego przeciwdziałania - natychmiastowego ograniczenia aktywności fizycznej, utrzymywania prawidłowej masy ciała, ewentualnej zmiany zawodu czy rodzaju uprawianego sportu i zajęć fizycznych.

W obrazie rentgenowskim, na proces zwyrodnieniowy wskazuje zwężenie szpary stawowej (z reguły przyśrodkowej), zaostrzenie obrysów wyniosłości międzykłykciowej, tzw. stenoza dołu międzykłykciowego oraz okołostawowe osteofity; przedział centralny kolana reaguje na wiotkość rotacyjną wczesnymi zaostrzeniami wyniosłości międzykłykciowej, a następnie stenozą dołu międzykłykciowego.

U pacjentów młodych pożyteczne jest badanie scyntygraficzne Technetem 99, określające patologię komórkową warstwy podchrzęstnej kości w poszczególnych przedziałach stawu kolanowego (dla następowego porównania z obrazem artroskopowym chrzęstnej powierzchni stawu kolanowego i stawu rzepkowo-udowego). Badanie scyntygraficzne przy użyciu Technetu 99 wykazuje często, że proces chorobowy jest ograniczony do jednego stawu i ta informacja, w połączeniu z analizą wyglądu powierzchni stawowej w obrazie artroskopowym, może przesądzić np. o podjęciu decyzji osteotomii piszczeli.

W przypadku bólów mających swe źródło w stawie rzepkowo-udowym, znaczenie diagnostyczne maja krzywe wydolności i siły mięśnia czworogłowego oraz mięśni kulszowo-goleniowych uzyskane na aparatach typu Cybex czy Orthotrone (w grę wchodzi osłabienie siły mięśnia czworogłowego przy zachowaniu siły mięśni kulszowo-goleniowych).

Wybór metody leczenia opóźniającej przebieg procesu zwyrodnieniowego wymaga szczególnego zastanowienia. Z leczenia zachowawczego w grę wchodzą: ćwiczenia mięśni, zmniejszenie masy ciała, leki przeciwzapalne, sposoby fizykoterapii, itp. W skład leczenia operacyjnego wchodzi: debridement sposobem artroskopii, czy artrotomii, korekcyjne osteotomie piszczeli, rekonstrukcja więzadłowa, plastyka więzadłowa pozastawowa, fascjektomia, zwolnienie troczków rzepki lub częściowe wycięcie rzepki, oraz przeszczepy chrząstki z warstwą podchrzęstną kości.

Wynik leczenia chorego, celem zapobieżenia, względnie możliwie długiego odwleczenia przedwczesnego zużycia stawu kolanowego, jest całkowicie uzależniony od trafności rozpoznania. Nierzadko, właściwe leczenie tak zachowawcze, jak i operacyjne, umożliwia wieloletnie utrzymywanie prawidłowej funkcji bezbolesnego kolana.

Przy decyzji leczenia operacyjnego uszkodzonych stabilizatorów kolana, jednym z celów jest m. in. uchronienie łąkotek przed niechybnym zniszczeniem przez niestabilne końce stawowe kolana. Uległe zwyrodnieniu łąkotki nie niszczą stawu, i nawet w kolanie niestabilnym nadal, przejmują część nacisków. Dlatego w chwili obecnej zaleca się w pierwszym rzędzie naprawę uszkodzonych łąkotek.

Wszyscy znawcy zagadnienia są zgodni, że niestabilność stawu kolanowego musi doprowadzić do jego przedwczesnego zużycia, które objawia się między innymi uszkodzeniami łąkotek. W niestabilnym stawie kolanowym nieuchronnie dojdzie do rozwoju zmian zwyrodnieniowych; wystąpienie tych zmian jest tylko kwestia czasu.

 

Do góry