Ocena brak

Motyw drzewa w literaturze

Autor /kostek Dodano /09.04.2013

Drzewo/drzewa - Jako najpotężniejsza    roślinasymbolizuje w wielu religiach istoty boskie, dlatego bywa przedmiotem czci, zwłaszcza jako połączenie podziemnych sił (korzenie) i niebiańskich sfer (korona) z życiem ziemskim (pień). Rozumiane często jako oś świata. Pliniusz w "Historii naturalnej" stwierdza, że drzewa były dla człowieka pierwszymi świątyniami. Drzewo funkcjonuje jako symbol: płodności, długowieczności, mądrości, czci, odrodzenia, zwycięstwa życia nad śmiercią, piękna poezji, drabiny do nieba, krzyża, schronienia, azylu, miłości, ofiary. Wyróżnia się: drzewo życia (poniżej); drzewo wiadomości złego i dobrego (poniżej); drzewo wszechświata (w mitologii    skandynawskiej drzewo Igdrasil - wiecznie zielony jesion podtrzymujący świat; wierzono, że wyrasta z ciała olbrzyma Imira; drzewo krzyża (poniżej); drzewo judaszowe (poniżej); drzewo wolności (w USA, Francji, Włoszech drzewo sadzone przez ludność jako symbol wolności, równości po zwycięskich woj -nach o niepodległość obwieszane narodowymi flagami i emblematami). Mitologia - 1) Grecy wierzyli, że drzewa i gaje były miejscem zamieszkania bóstw, nimf (driad). Dąb łączono z Zeusem, oliwkę z Ateną, cedr i orzech z Artemidą, mirt z Afrodytą, wawrzyn z Apollinem, topole z Heraklesem, sosny z Korą-Persefoną.

Posejdonem o miasto Ateny, bogowie bowiem dzielili między siebie miasta i wyspy, gdzie oddawano im szczegółną cześć, wznoszono świątynie. Walkę Ateny i Posejdona miał rozstrzygnąć konkurs - zwycięży ten, kto podaruje miastu cenniejszy dar. Bogowie uznali, że dar Ateny jest cenniejszy, bowiem miasto dostało od niej drzewo oliwne. 4) Tantal, który zakpił sobie z bogów, został ukarany tak, że wtrącono go do Tartaru i skazano na cierpienie bez końca (męki Tantala): skazaniec czuł głód i pragnienie, gdy jednak wyciągał rękę po jabłko, gałąź cofała się. 5) Apollo uchodził za doskonałego muzyka. Raz stanął w zawody z Marsjaszem    (równie nieporównanym flecistą). Gra Marsjasza była tak piękna, że słychać było w niej echa leśne i szum drzew. Apollinowi przyznano pierwszeństwo, ale dumny bóg chciał jeszcze ukarać Marsjasza: przywiązał go do drzewa i żywcem obdarł ze skóry. Chłopiec umarł i wtedy "wielki płacz ozwał się z głębi lasów i gór". Por. wiersz Herberta pt. "Apollo i Marsjasz", gdzie drzewo, do którego został przywiązany mitologiczny przeciwnik Apollina, zupełnie osiwiało, wyrażając w ten sposób współczucie i ból całej przyrody oraz niezgodę wobec okrucieństwa boga. 6) Herakles wśród swoich dwunastu prac miał też zerwać złote jabłka z ogrodu Hesperyd. Jabłoni (podarunku ślubnego Gai dla Hery) strzegł smok oraz Hes-perydy. Symbolizowały u Greków drzewo życia. Herakles zdobył złote jabłka.

J. Kochanowski "Na lipę" (Uczony gościu) - Podobne zalety drzewa (cień, spokój, odpoczynek), pojawia się też wspomnienie Orfeusza jako prapoety i arcymuzyka, który swoją grą potrafił poruszyć drzewa w lasach, stąd apostrofa do gościa: ale mię raczej daruj rymem pochwalnym. Wiara w nieśmiertelność poezji pociąga za sobą chęć uwiecznienia w niej szczególnie cennych i godnych tego rzeczy. Podobnie por. J. Kochanowski , Na lipę" (Przypatrz się gościu, jak on list mój zielony). W. Szekspir "Burza" - Zła czarownica Sykorales    zamyka nieposłusznego jej duszka, Ariela, w rozłupanej sośnie. Przez dwanaście lat Ariel pozostanie tam uwięziony, cierpiąc straszliwe męczarnie. Uwolni go dopiero Prospero.

F. Karpiński "Laura i Filon" - W sentymentalnej sielance tytułowi bohaterowie wyznaczyli sobie spotkanie pod umówion-,m jaworem, jednak Filon postanowił sprawdzić uczucia Laury i ukrył się w zaroślach. I oto drzewo stało się świadkiem sceny zazdrości: Laura porwała wieniec z róż, a koszyk z malinami strzaskała o drzewo. Zgodnie z konwencją sentymentalną, natura miała być świadkiem przeżyć bohaterów. J.W. Goethe "Król olch" - W niezwykłej scenerii (noc, pustka, wiatr) pędzi na koniu ojciec z chorym dzieckiem w objęciach. W mijanej starej wierzbie ojciec widzi tylko pokraczne, spróchniałe drzewo o niesamowitych kształtach, natomiast chory syn dostrzega w nim króla Elfów, który wabi go do swego świata, obiecując barwne życie, zabawę, niecodzienność. Na przykładzie drzewa widać nieprzenikalność, hermetyczność światów obu bohaterów. A. Mickiewicz Świtezianka" - Pod modrzewiem spotyka się prosty chłopiec (strzelec) i wodnica (Świtezianka). Tu co noc mówią sobie czułe słowa, tu przyklęknąwszy, młodzieniec złoży swej ukochanej przysięgę wierności. Jednak jej nie dotrzyma, dlatego zostanie srogo ukarany i dusza jego na wieki będzie jęczeć pod tym modrzewiem.

W. Broniewski "Brzoza" -Wiersz napisany po śmierci córki poety - Anki. Jest liryczną rozmową z brzozą, która w utworze jest symbolem smutku, delikatności, kruchości, śmierci. Drzewo jest świadkiem rozpaczy ojca, który stracił dziecko, ale też bezradnego poety, który bezskutecznie próbuje znaleźć odpowiednie słowa do wyrażenia swojego bólu.

W. Broniewski "Dąb" - Drzewo jest tu symbolem mocy, odporności, siły, trwania. Idę sobie zamaszyście i opada ze mnie życie jak jesienne liście -zestawienie życia drzewa z losem człowieka. Dąb obumiera jesienią (opadające liście), by odrodzić się wiosną. Człowiek w swej wędrówce przez życie spotyka innych ludzi, ulega uczuciom (miłość, złość, trwoga), co go kształtuje, ale boli. Wiersz jest poetycką wypowiedzią na temat istoty człowieczeństwa: w czasie każdej życiowej "zamieci" trzeba znaleźć w sobie tyle siły, aby trwać jak dąb.

H. Poświatowska "Dlaczego nie drzewem" - Refleksja nad biologicznym trwaniem drzewa, które - spokojne i pogodzone z prawami natury - przeżywa wszystkie etapy życia (młodość: pnie się wzwyż, okres dojrzały: w nagrzane slońcem południe rodzi, starość: porywczym rękom wiatru oddaje liści sierśc-. Drzewom jest być może łatwiej, bo zbudzą się wiosną do nowego życia, człowiek nie może pogodzić się ze śmiercią.

J. Twardowski "Drzewa nie wierzące" - Są one w wierszu jednym z elementów pięknej, bogatej, różnorodnej w swych formtach natury, która jest doskonałym dziełem Boga. Drzewa nie muszą się uczyć religii, bo samym swym istnieniem dają świadectwo wielkości Boga, a swoim pięknem sławią jego potęgę.

Drzewa występują też w wielu baśniach, np. Braci Grimmów. W baśni o Kopciuszku zasadzona ręką sieroty gałązka leszczyny rozrasta się na grobie jej matki do potężnego drzewa, które spełnia wszystkie życzenia Kopciuszka. W baśni "Krzak jałowca" matka pochowana pod jałowcem przywraca za pośrednictwem rośliny życie zabitemu przez macochę synowi. W baśniach drzewa często pełnią funkcje magiczne.

Podobne prace

Do góry