Ocena brak

Monarchie stanowe i społeczeństwo stanowe w XIV i XV wieku. Polska pod rządami Jagiellonów

Autor /Kordian Dodano /21.10.2011

Dzięki reformą K. Wielkiego utrwaliła się w Polsce monarchia stanowa. Społeczeństwo podzielone było na stany, z którymi władca dzielił się władzą. Dzięki temu w Polsce wykształciły się cztery stany: stan rycerski, stan duchowny, stan mieszczański i stan chłopski.

Duchowieństwo był to jedyny stan, do którego przynależność nie wiązała się z urodzeniem. Fryderyk Jagiellończyk był biskupem i prymasem. Doprowadziło to do tego, że stan ten był zróżnicowany materialnie i pod względem oświecenia. (księża chłopscy, mieszczaństwo, rycerstwo i książęta) Stan duchowny zaczął uzyskiwać przywileje i prawa.

Stan rycerski (10% społeczeństwa) podzielony był na dwie warstwy: I możnowładztwo - przedstawiciele bogatych rodów, sprawujący wysokie urzędy(szlachta Małopolska) II warstwa to ogół rycerstwa, czyli reszta. Po śmierci Kazimierza rozpoczął się proces nadawania przywilejów ogólno stanowych(generalnych dla rycerstwa)- szlachta osiadła. Z czasem stan ten zaczął się zamykać w wieku XVI. Na razie niemożliwe było przejście z różnych stanów. Często kupowano sobie godności, zawierano małżeństwa (mezalians), nadawano przywilejów przez króla.

Stan mieszczański wyodrębnił się za Kazimierza(lokacja miast) nastąpił rozwój osadnictwa i mieszczaństwo się wykrystalizowało.

- PATRYCJAT miejski -najbogatsi(sprawowali oni rządy)

- POSPULSTWO -był to ogół

- PLEBS (plebejusze)- żebracy, szukający pracy

Była rada królewska wybierająca wójta. Typowa budowa miast. Np. Kraków W centrum był rynek, od którego odchodziły ulice zamieszkiwane zawodami. (np. szewska, kanoniczna)

Wtedy też znaczną rolę odgrywali w mieszczaństwie przedstawiciele niepolscy.

Warstwa chłopska za czasów Kazimierza okrzepła. (kształtuje się od XIII wieku) osadnictwo, lokacja wsi, sołtys z prawami, prawo lokacji polskie i niemieckie.

Zróżnicowana była sytuacja prawna, różne sądy. Największe miasta to Gdańsk, Poznań, Kraków, Toruń, Elbląg. Pod koniec XVI w. nastąpiło zamykanie się stanów.

Duchowieństwo: (prawa) - odrębne dochody - prawo kanoniczne - prawo sądownictwa (wszyscy duchowni podlegli sądom kościelnym, w których obowiązywało prawo kanoniczne) (obowiązki) - odprawianie mszy św. - udzielanie sakramentów - czuwanie nad religijnością

Rycerstwo: (prawa) - przywileje 1374 koszycki, 1422 czerwiński, 1430 jedloński, 1454 czerwińsko - mieszawski. - zwolnienie od większych podatków - nietykalność, utrzymywanie sejmików (obowiązki) - ochrona kraju przed najeźdźcami

Mieszczaństwo: (prawa) prawa miejskie - prawo lokacji (obowiązki) - sprawowanie urzędów miejskich - wykonywanie zawodu

Chłopi: (prawa) - wolność osobista - prawo do dziedziczenia (obowiązki) - czynsz - dziesięcina.

Podobne prace

Do góry