Ocena brak

MONADA

Autor /bolo007 Dodano /09.11.2012

 

MONADA (gr. , -ados = jedność, jednostka) ang. monad; fr. monade; nm. Monade

  1. Termin pochodzenia pitagorejskiego; występuje on w różnych znaczeniach od czasów starożytnych poprzez średniowie­cze po czasy nowożytne na określenie in­dywidualnej, prostej substancji, stanowią­cej elementarny, cielesny lub duchowy, składnik całej rzeczywistości. Występuje m. in. u Platona w odniesieniu do idei; u Mikołaja z Kuzy, który ujmował rzeczy indywidualne jako substancje odzwier­ciedlające świat; u G. Bruna, który przypi­sywał monadom naturę zarówno cielesną, jak i duchową, zakładając, iż zawierają one materię i formę. Boga zaś nazywał monas monadum.

  2. U G. W. Leibniza: prosta, niepodzielna substancja o charakterze niematerial­nym (psychicznym) i nierozciągłym. Akty­wność monady jako substancji przejawia się w spostrzeżeniach i w dążeniu do no­wych spostrzeżeń — im więcej wyraźnych elementów zawartych w dokonanym przez nią spostrzeżeniu oraz im więcej osiąga ona spostrzeżeń, tym jest doskonalsza by­towo. Odpowiednio do stopnia swej do­skonałości monady są zróżnicowane i pod­legają hierarchii: najniższe odpowiadają ciałom nieorganicznym, najwyższą mona­dą jest Bóg (Wielka Monada), który decy­duje o istnieniu wszystkich monad. Mona­dy nie mogą oddziaływać na siebie ani się ze sobą komunikować („nie mają okien ani drzwi"); wzajemna łączność i zestrojo­ne działanie są możliwe dzięki harmonii z góry ustanowionej przez Boga (—> har­monia przedustawna). Każda monada har­monijnie wyraża pozostałe i przez to odbija cały wszechświat.

Termin „monada" przejęli od Leibniza niektórzy myśliciele późniejsi, zwłaszcza zaś Ch. Renouvier.

Podobne prace

Do góry