Ocena brak

Modele służby cywilnej we współczesnym świecie.

Autor /Ferdek Dodano /20.07.2011

Przez model służby cywilnej rozumieć należy ogół rozwiązań prawnych i organizacyjnych odnoszących się do podstawowych składowych systemu zarządzania personelem: rekrutacji i typu zatrudnienia, awansu, szkolenia i wynagrodzenia, które wynikają z przyjęcia ogólnych złożeń teoretycznych w zakresie tego zarządzania w służbie cywilnej. W wysoko rozwiniętych krajach demokratycznych, w tym Europie Zachodniej występują modelowo dwa typy organizacji służb cywilnych:

  1. SYSTEM KARIERY

  2. SYSTEM STANOWISK (tzw. pozycyjny)

System kariery zakłada stopniową karierę urzędniczą - od podstawy administracyjnej hierarchii, aż po jej szczyt. Istnieje tzw. zatrudnienie dożywotnie. System określa z reguły rodzaj wykształcenia wymaganego w admin., uznając przy tym znaczna rolę doświadczeń z sektora publicznego, Status urzędników reguluje w tym systemie prawo publiczne, są oni zatrudniani przez państwo, nie zaś przez konkretny urząd. Kandydaci są poddani ostrym egzaminom w momencie wejścia do służby. Nie są to jednak egzaminy na konkretne stanowisko, jakie urzędnik zajmuje. Płaca nie jest zasadniczo uzależniona od sprawności na stanowisku pracy, istnieją specjalne regulacje płacowe i emerytalne. W Europie system kariery przyjęły: Belgia, Niemcy, Grecja, Hiszpania, Irlandia, Luksemburg, Austria, Portugalia, różnicując go odpowiednio z uwagi na narodowe tradycje i potrzeby. Warto podkreślić, że system ten, przywiązujący znaczną wagę do apolityczności urzędników przyjęły w większości państwa, które nie tak dawno weszły na ścieżkę rozwoju demokratycznego i mają w swej historii totalitarne i autorytarne doświadczenie z admin.

System stanowisk charakteryzuje się z kolei uznaniem konkretnych kompetencji, nie zaś dyplomu, na praktycznie wszystkie poziomy hierarchii bez wymaganego wieloletniego doświadczenia(stażu) na poszczególnych szczeblach kariery. Procedury rekrutacji przypominają procedury stosowane w sektorze prywatnym. Uznaje się doświadczenie z sektora prywatnego, co skutkuje również metodami ustalania świadczeń pracowniczych (pałace, emerytury). Nie przewiduje się dożywotniego zatrudnienia urzędników, ale ich zwolnienie wymaga dokładnego uzasadnienia. System ten przyjęty został przez: Danię, Włochy, Finlandię, Szwecję, Wielką Brytanię.

Jedyna „namiastka” jakiegokolwiek związku s.c. z polityką to to, że na 16 członków Rady Służby Cywilnej 8 wybiera się spośród osób reprezentujących wszystkie kluby parlamentarne, z tym że, osoby te muszą odpowiadać warunkom zatrudnienia w s.c.

Konwergencja modeli prowadzi do ujednolicenia niektórych rozwiązać lub przynajmniej do określenia podstawowych standardów zatrudnienia w administracji publicznej państw demokratycznych. Przykładem, na europejskim gruncie, jest rekomendacja Rady Europy z 24 lutego 2000r. dot. statusu pracowników służb cywilnych w Europie. Rekomendacja zaleca 17 reguł kształtowania i zarządzania służbami pub. w państwach członkowskich. Najważniejsze i najbardziej uniwersalne z nich to:

  • równy dostęp do stanowisk publicznych, zakaz dyskryminacji i dobór najlepszych kandydatów wg kryterium merytorycznego,

  • jawność i precyzja procedur rekrutacji i dopuszczenie odwołań w procesie rekrutacji,

  • kryteria merytoryczne jako podstawa awansu, decyzja o zwolnieniu i karach dyscyplinarnych podlega kontroli sądowej,

  • możliwość ograniczania politycznych i pracowniczych praw urzędników, ale jedynie na podstawie ustawy i wyłącznie w niezbędnym ze względu na pełnienie funkcji zakresie,

  • dopuszczalność tzw. współdecydowania pracowniczego w admin. pub.

Podobne prace

Do góry