Ocena brak

Modele decentralizacji administracji na przykładzie Włoch

Autor /DobryDuszek Dodano /20.07.2011

Włochy są państwem jednolitym o dużej decentralizacji władzy. Z 20 regionów 5 działa na podstawie specjalnych statusów- jest to pewna forma autonomii przewidziana dla regionów z dużymi mniejszościami narodowymi lub posiadających swoja specyfikę i odrębność (np. Sycylia, Górna Adyga). Po nowelizacji konstytucji w 2001 roku regiony otrzymały wyłączność ustawodawcza w kwestiach przewidzianych w kompetencji regionów - podobnie gminy, prowincje i miasta metropolitalne. Wszystkie te podmioty posiadają samodzielność finansowa. Dla regionów biedniejszych tworzony jest tzw. fundusz wyrównawczy w myśl solidarności społecznej i usuwania nierówności ekonomicznych i społecznych. W ostatnim czasie prowadzone są prace w parlamencie na rzecz wprowadzenia jeszcze większej samodzielności regionów, a w konsekwencji federacji. Za takim rozwiązaniem optują głównie bogate regiony, teraz mocno obciążone wspieraniem terenów słabiej rozwiniętych.

Obecnie istnieje 20 regionów, każdy wymieniony w konstytucji, ale Byt każdego z nich nie jest jednak do końca zagwarantowany konstytucyjnie, gdyż w myśl art. 132 może być przeprowadzony, ich podział lub połączenie. Wymaga to uchwalenia odpowiedniej ustawy konstytucyjnej. Nie może to jednak wyglądać jako centralnie narzucane przekształcenie, gdyż wskazany przepis konstytucyjny stanowi, że przy łączeniu regionów należy wysłuchać zdania rad regionalnych, natomiast podział odbywa się na żądanie rad gminnych i po zatwierdzeniu go w drodze referendum. Ustrojowe ramy regionów ustalone są w konstytucji oraz w statucie odrębnym dla każdego z nich. Statuty dla regionów specjalnych uchwalane są przez Parlament w formie ustaw konstytucyjnych i mają zawierać dla nich „szczególna warunki autonomii”. Na przykład przewodniczący regionów mają prawo brania udziału w posiedzeniach Rady ministrów. Dla pozostałych regionów statuty uchwalane są przez rady regionalne, ale wymagają zatwierdzenia przez ustawę zwykłą. Konstytutywną cechą ustroju autonomii regionalnej jest decentralizacja na rzecz regionów także w pewnym zakresie funkcji ustawodawczej, i to o istotnym ciężarze gatunkowym.

Bez tego zabiegu nie może być mowy o autonomii. Problem ten rozwiązany jest we Włoszech w sposób nader złożony. Po pierwsze, pięć regionów specjalnych mogą stanowić ustawy w zagadnieniach wskazanych w ich statutach, na zasadzie ustawodawstwa wyłącznego, tj. z wyłączeniem ustawodawstwa państwowego. Po drugie, wszystkie już regiony mogą wydawać ustawy, które nazwać można uzupełniającymi, albowiem stanowione być mogą w rozwinięciu „zasad” regulacji danej materii, podjętej w ustawach państwowych. Konstrukcja taka może jednak znaleźć zastosowanie nie w każdej materii, a tylko w materiach wskazanych w art. 117 Konstytucji lub rozszerzonych w dalszych ustawach konstytucyjnych. Ustawy regionalne muszą być przy tym „zgodne z interesem narodowym i interesami innych regionów”, co zabezpieczone jest pewnymi sankcjami. Dopuszcza się też możliwość, że takie ustawy mogą jednak upoważnić regiony do wydawania przepisów (ustaw) wykonawczych. Byłaby to trzecia konstrukcja ustawodawstwa regionalnego. W kontekście działalności ustawodawczej regionów radom regionalnym przysługuje wobec Parlamentu inicjatywa ustawodawcza, i to formalnie w nieograniczonym zakresie.

W tych więc sprawach, w których nie mogą ukazywać się ustawy regionalne, regiony także mogą wywierać wpływ na ustawodawstwo. Oprócz delegacji na regiony funkcji ustawodawczych, Konstytucja dopuszcza delegację na ich rzecz również administracji państwowej, czyli realizacji ustawy państwowej. Administracja państwowa w podstawowym zakresie spraw wykonywana jest jednak przez organy państwa (naczelne i terenowe: tymi ostatnimi są prefekci rezydujący w prowincjach), choć jak widzimy, może przybrać również kształt administracji zleconej regionom. Z kolei działalność wykonawcza wobec ustaw regionalnych podejmowana jest albo przez organy regionów albo też. na podstawie ustaw państwowych lub regionalnych, może być przekazana organom prowincji lub gmin. Organem regionu, któremu Konstytucja powierza sprawowanie władzy ustawodawczej jest rada regionalna pochodząca z wyborów powszechnych mieszkańców regionu. Oprócz rady organem regionu jest komitet regionalny.

Jest to z kolei organ wykonawczy regionu, składający się z przewodniczącego i resortowych asesorów. Przewodniczący komitetu pochodzi również z wyborów powszechnych i bezpośrednich. Asesorów mianuje przewodniczący komitetu. Jest on także oficjalnym reprezentantem regionu. Komitet realizuje ustawy i inne rozstrzygnięcia rady regionalnej. Natomiast przewodniczący komitetu odpowiedzialny jest za realizację przekazanej regionom administracji państwowej. Jak zaznacza Konstytucja w zakresie tym związany jest instrukcjami Rządu Republiki. Na autonomiczne stanowisko regionu składają się również- oprócz pewnej swobody w zakresie kształtowania własnej struktury organizacyjnej (składa się na nią tylko uchwalanie statutu, lecz także wydawanie ustaw regionalnych w sprawach organizacji urzędów i jednostek organizacyjnych regionu, oprócz działalności administracyjnej podejmowanej wobec ustaw państwowych- także inne elementy: autonomia finansowa, w zakresie określonym ustawami, własne źródła dochodów (w tym własne podatki), które również winny być ustawami państwowymi, oraz własny majątek odrębny od majątku państwa.

Autonomia regionalna znajduje swoje granice w zasadzie „jednolitości i niepodzielności” Republiki Włoskiej, czego deklaracja znajduje się w tym samym art. 5 Konstytucji, proklamującym decentralizację władzy i autonomię. Włochy nie są państwem federalnym (aczkolwiek ostatnio pojawił się postulat o potrzebie takiego przekształcenia), regiony nie posiadają statusu jednostki federalnej. Nie mają własnych konstytucji, odrębnego obywatelstwa, ich ustawodawstwo jest jednak zasadniczo wtórne wobec ustawodawstwa państwowego oraz, co wymaga szczególnego zaznaczenia, są konstytucyjnie poddane nadzorowi państwa. Po pierwsze, wszystkie ustawy regionalne przesłane są Rządowi Republiki, który w terminie 30 dni może uznać, że ustawa taka przekracza kompetencje regionu, jest sprzeczna z interesem ogólnonarodowym lub interesami innych regionów.

Po drugie, w sytuacjach przewidzianych w art. 126, rada regionalna może być rozwiązana z jednoczesnym usunięciem Przewodniczącego komitetu wykonawczego, w drodze dekretu Prezydenta Republiki. Przyczynami takiego kroku mogą być m. in. : podejmowanie aktów sprzecznych z Konstytucją, poważne naruszanie ustaw, wymogi bezpieczeństwa narodowego. Organem bieżącego nadzoru nad regionami jest komisarz rządu rezydujący w każdym z nich.

Podobne prace

Do góry