Ocena brak

Mocne strony metody biograficznej

Autor /jolka Dodano /26.05.2014

Przede wszystkim metoda biograficzna jest ze wszech miar godnym uwagi uzupełnieniem i poszerzeniem metod badań pedagogicznych nastawionych głównie na opis i analizę ilościową zgromadzonych za ich pomocą wyników. Wychodzi ona poza paradygmat obowiązujący w badaniach pedagogicznych, prowadzonych zgodnie z założeniami tzw. scjentyzmu czy neopozytywizmu. Założenia te doceniąjąjedynie metody badań umożliwiające ścisły pomiar badanych zjawisk, procesów, zdarzeń czy faktów. Metoda biograficzna natomiast preferuje podejście jakościowe z wyraźnym niedocenianiem lub wręcz eliminowaniem podejścia ilościowego. Fakt ten sprawił, że metoda ta — zwłaszcza w latach rozkwitu i apoteozy badań ilościowych — była jakby nieobecna w pedagogice lub znalazła się co najwyżej na marginesie dokonywanych wówczas poczynań badawczych. W ostatnim czasie bywa doceniana właśnie z uwagi na charakterystyczne dla niej podejście jakościowe.

Użyteczność swą w badaniach pedagogicznych zawdzięcza także temu, iż pozwala dotrzeć szczególnie do subiektywnych przeżyć osób badanych i — co za tym idzie — spojrzeć na interesujący badacza problem z ich własnego punktu widzenia, czyli niejako ich oczami. Wskazuje na to treść dokumentów, do których odwołuje się metoda biograficzna. Dotyczą one bowiem w dużej mierze subiektywnych przeżyć i doświadczeń ich autorów, co pozwala lepiej zrozumieć osoby badane i podejmowane w badaniach problemy.

Nic więc dziwnego, że metoda biograficzna umożliwia bliższe poznanie tego, jak to, co dzieje się wokół osób badanych (czyli jak to, czego są one świadkiem na co dzień lub w wyjątkowych okolicznościach), odbija się w ich świadomości, opiniach, przekonaniach, postawach, dążeniach, a także w uznawanych przez nich wartościach, normach czy zasadach postępowania. Stąd też dzięki metodzie biograficznej możemy w niemałym stopniu dowiedzieć się o tym, jakie znaczenie przywiązują osoby badane do ludzi, zjawisk, rzeczy, z którymi pozostają w bardziej lub mniej stałych relacjach i w ogóle do szeroko rozumianych warunków, w jakich żyją.

Mówiąc bardziej konkretnie, metoda biograficzna—jak sugeruje J. Szczepański (1970a, 147-149) — umożliwia m.in. badanie:

—    przekonań, poglądów, wierzeń, ideałów, dążeń osób badanych i ich wielorakich uwarunkowań;

—    różnego rodzaju instytucji zarówno pod względem strukturalnym, zakresu ich działalności i przepisów regulujących tę działalność, czyli jej funkcjonowania, jak również z uwzględnieniem tego, czym jest dana instytucja w świadomości badanych, tj. jak się oni do nich odnoszą i do obowiązujących tam reguł:

—    subiektywnej strony życia określonych zbiorowości ludzkich i niektórych zachodzących w nich procesów;

—    uwarunkowań zachowań ludzkich w rozmaitych sytuacjach społecznych, np. rodzinnych lub szkolnych.

Niektórzy podkreślają, iż dzięki metodzie biograficznej poznajemy szczególnie indywidualną (osadzoną w codzienności) historię życia osób badanych łącznie z różnymi czynnikami warunkującymi jej przebieg. Słowem, pozwala poznać ich bliżej w wyniku kontrolowanej rekonstrukcji życia na przestrzeni nierzadko dłuższego czasu (por. S, Lamnek, 1993, s. 360 i n.). Inni w zastosowaniu metody biograficznej widzą cenne źródło wiadomości o epoce, w której żyli lub nadal żyją autorzy materiałów biograficznych, a także o sytuacji społeczno-politycznej czy życiowej i systemie wartości osób badanych oraz w ogóle o tym, co przywykło się nazywać świadomością ludzi (por. T. Pilch, 1995, s. 69). Jeszcze inni kładą nacisk na to, iż metoda biograficzna umożliwia badanie „znaczeń, jakie jednostki nadają rzeczom i sytuacjom, interpretując rzeczywistość społeczną” (K. Kaźmierska, 1990, s. 111). Zastosowana w badaniach pedagogicznych metoda biograficzna może służyć także wielostronnej interpretacji rzeczywistości pedagogicznej, w tym zwłaszcza świata znaczeń i wartości uznawanych przez osoby badane oraz „mechanizmów oddziaływań wychowawczych” (A. Nowak, 1998, s. 107).

 

Podobne prace

Do góry