Ocena brak

MINISZEWSKI JÓZEF ALEKSANDER, pseud. J.A. Starża

Autor /cykoria Dodano /06.03.2012

MINISZEWSKI JÓZEF ALEKSANDER, pseud. J.A. Starża, ur. 19 III 1821 w Orchowie (ziemia sieradzka), zm. 2 V 1863 w Warszawie, publicysta, powieściopisarz. W l. czterdziestych w Warszawie (debiut 1841 w „Bibliotece Warsz.") obracał się w kręgach demokr. młodzieży (czł. —> Cechu Głupców); 1848-50 przebywał w zaborze prus.: we Wrocławiu (tu zbliżenie ze Słowackim), nast. w Wielkopolsce. Po powrocie podjął współpracę z „Gazetą Codz.", gdzie opublikował 1858 dwie serie felietonów Listy Cześnikowicza do Marszałka (wyd. os. t.1-2 1860; S. III w „Kronice Wiadomości Krajowych i Zagr." 1859); przyznając ziemiaństwu wyjątkową rolę w życiu narodu, atakował szlach. przywary i nawoływał do uwłaszczenia w imię unowocześnienia gospodarki folwarcznej. W 1861-63 służył gorliwie piórem programowi A. Wielopolskiego w cyklu publicyst. Rzeczy społeczne („Gaz. Rządowa", nast. „Dzień. Powsz." 2 XI 1861-2 V 1863), w broszurze Ruch polski z 1861 roku (Lipsk 1862); ściągnął na siebie nienawiść środowisk patriot. ostrą, nie przebierającą w środkach napaścią na manifestacje, ruch spiskowy i powstanie (m.in. głośny art. Interesa rewolucji powszechnej i narodowości w nrze 88 i 91 „Dziennika" 1863). Uważany za zdrajcę, został zasztyletowany, najpewniej z wyroku władz powstańczych. Dorobek literacki M. obejmuje m.in. „opowiadania Cześnikowicza" (Galeria obrazów szlacheckich t. 1-3 1860, Życie w parafii t. 1-6 1860-61), wczesne powieści hist. oraz późniejsze obycz., m.in. Grzechy powszednie (1850), z wallenrodycznym bohaterem na tle obrazu ziemiaństwa wielkopol. przed 1848, i „obrazek z życia warsz." Ciernię kwitnące (wyd. pośm. t. 1-2 1865). Utalentowany publicysta, jest M. do dziś postacią kontrowersyjną; , .problem M." podjął W. Terlecki w opowiadaniu Rośnie las (w tomie pod tymże tyt. 1977).

PSB 21 (S. Kieniewicz); A. KRAUSHAR Imć pan Cześnikiewicz-M, W. 1912; J.J. LIPSKI J.A.M., w: Warszawscy „Pustelnicy" i „Bywalscy", 1.1, W. 1973; E. KNOBLOCH-KALETA Achilles Katzenbergovius. O J.A.M., dziennikarzu złej sławy, „Mies. Lit." 1978 nr 2.

Zofia Lewinówna

Podobne prace

Do góry