Ocena brak

MIŁOŚĆ

Autor /bolo007 Dodano /09.11.2012

 

MIŁOŚĆ gr. agape, philia (1), e'ros (2); łc. amor, caritas (= miłość bliźniego); nłc. dilectio (= miłość bezinteresowna); ang. love; fr. amour; nm. Liebe

Pojęcie wieloznaczne, o wielkiej przy tym głębi znaczeniowej; często sprowadzane do uczucia (miłość afektywna) czy też wprost do doznań seksualnych (miłość ero­tyczna); w aspekcie filozoficznym wiąza­ne z pojęciem dobra; w aspekcie teologicz­nym — z rzeczywistością samego Boga.

Filozofia klasyczna wyróżnia trzy głów­ne rodzaje miłości czy, ściślej biorąc, trzy jej elementy strukturalne: 1) pożądanie {amor concupiscentiae) — element zmysło­wy lub rozumowy, 2) upodobanie {amor complacentiae) — element emocjonalny, 3) ży­czliwość {amor benevolentiae) — element wolitywny.

  1. U przedsokratyków (Empedokles): prze­ciwstawna nienawiści {philia - neikos) zasa­da scalania się elementów.

  2. W tradycji platońskiej: począwszy od miłości erotycznej stopniowe dochodzenie człowieka do idei piękna poprzez dążenie do różnych odmian dobra (droga miłości ukazana w Uczcie Platona).

  3. W tradycji neoplatońskiej: udzielanie przez Boga dobra stworzeniom i oddawanie tego dobra Bogu; inaczej — ruch, krą­żenie dobra między Stwórcą i stworze­niem. Miłość kosmiczna — we­dług tezy, że Wszechświat jest przenikany promieniami Boskiej miłości (m. in. Dan­te, M. Buber).

    4. W tradycji arystotelesowskiej: A) w znaczeniu funkcjonalnym: we­wnętrzna skłormość woli ku —^ dobru (2), przejawiająca się w —> pożądaniu i w -> działaniu (1) jako ich pierwotna i zasadnicza racja. Poruszenie woli jako wła­dzy pożądania względem przedmiotu przedstawionego w poznaniu jako dobro stanowi określony akt w porządku pożą­dania (sc. akt miłości), analogiczny do aktu, jakim jest pojęcie w porządku po­znania. Miłość naturalna^— we­wnętrzna racja regularnego działania na­tury jako układu przyporządkowanego swą strukturą do uzyskania właściwego sobie dobra; B) w znaczeniu przedmiotowym: czy­sta —) doskonałość (1); do podstawowej doskonałości, jaką jest istnienie, dodaje ona własną treść, realizującą się najpełniej w Bogu, który jest Miłością samą przez się stwórczą, powołującą byty przygodne do istnienia.

5. W psychologii racjonalnej: dyspozy­cja woli lub uczucia w stosunku do tego, co zostaje uznane za dobre lub jako dobre odczute, różnicująca się zależnie od: a) inten­sywności, b) podmiotu (miłość duchowa, miłość zmysłowa > eros 121), c) przed­miotu (miłość własna, miłość bliźniego, miłość Boga, umiłowanie wartości).

W ujęciu psychologicznym miłość jest doznaniem, pozytywnie zabarwionym uczuciem; może być chwilowa lub długo­trwała; objawia się w chęci kontaktu z oso­bą kochaną, utożsamiania się z nią, po­święcenia się dla niej, gotowością wyrze­czenia się pragnień egoistycznych; łączy się ściśle z uznawanym systemem warto­ści. Miłość można określić jako swoistą po­stawę stanowiącą połączenie -^ egoizmu i —> altruizmu na sposób koniunkcji, nie zaś alternatywy (E. Fromm). Według S. Freuda i jego kontynuatorów podłożem wszelkiej miłości są sublimowane tendencje seksu­alne {-^libido I al).

6. et. Stosunek człowieka jako podmio­tu moralnego do irmych osób, a także do sie­bie samego, polegający na dążeniu do za­pewnienia danej osobie dobra, wyznaczo­ny głównie przez wolę i angażujący czynno­ści rozumu. Gdy owo dążenie poruszane jest jednocześrue pragnieniem własnego dobra, wtedy miłość taka zwie się „miłością
pożądania" {amor concupiscentiae), kiedy zaś polega na bezinteresownym pragnieniu do­bra dla irmej osoby ze względu na nią samą, czyli na jej własne dobro {-^ dobro /3Ba/ godziwe — bonum honestum), miłość pożą­dania przeistacza się w „miłość życzliwo­ści" {amor benevolentiae).

Wypowiedziane w Ewangelii przykaza­nie miłości („Będziesz miłował..."), doty­czące osób — Boga i człowieka, stanowi podstawowe prawo porządku nadprzy­rodzonego, tj. nadprzyrodzonego odnie­sienia podmiotu religijnego i moralnego do Boga i bliźnich. Wysunięta przez K. Woj­tyłę tzw. norma personalistyczna („osoba nie może być nigdy dla drugiej osoby je­dynie środkiem do celu"), nawiązująca w swym sformułowaniu do —> imperaty­wu kategorycznego, ujmuje naturalną treść przykazania m.iłości pojmowalną sa­mym tylko rozumiem (bez udziału wiary), ponieważ ze względu na naturę osoby i jej obiektywną wartość właściwym i pełno­wartościowym odniesieniem do niej może być tylko miłość.

7. teol. jedna z trzech (obok—> na­dziei /!/ i —> wiary /3a/) ^ cnót (2c) teologalnych.

Podobne prace

Do góry