Ocena brak

Mieszko III Stary - Informacje Ogólne

Autor /Emeryk Dodano /20.10.2011

MIESZKO III - z racji swojego długiego życia zwany Starym - urodził się ok. 1126 roku. Był synem księcia Bolesława III Krzywoustego i jego drugiej żony Salomei, hrabianki Bergu w Szwabii. W chwili śmierci ojca (1138) Mieszko miał 12 lat. Jego młodość upłynęła na zamku w Łęczycy w pobliżu matki i w otoczeniu licznego rodzeństwa.

Romańska patena kaliska Mieszka III Starego, wykonana przed 1200, fundowana przez księcia dla klasztoru cystersów w Lądzie. Na rewersie przedstawione są postacie św. Mikołaja, Mieszka III Starego, Opata Szymona z Lądu i popiersia złotnika Konrada z Lądu. Obecnie znajduje się w skarbcu katedry w Kaliszu. Jej replika podarowana została w czerwcu 1997 Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II podczas Jego pielgrzymki do sanktuarium św. Józefa.

Zgodnie z testamentem zmarłego księcia, polegającym na systemie senioratu, państwo polskie zostało podzielone między synów. Najstarszy Władysław II Wygnaniec, obok Śląska który stał się jego dzielnicą dziedziczną, objął dzielnicę senioralną z Krakowem i Gnieznem oraz Ziemią Lubuską.

W skład dzielnicy senioralnej weszła początkowo ziemia kaliska, która dopiero w 1146 roku znalazła się w obrębie macierzystej Wielkopolski. Mieszko otrzymał zachodnią Wielkopolskę z Poznaniem, a Bolesław Kędzierzawy - Mazowsze z częścią Kujaw. Władysław, dzięki swojej pozycji princepsa, był zarówno wewnątrz kraju i na zewnątrz niekwestionowanym księciem całej Polski. Takie rozwiązanie miało uchronić kraj przed wojną domową, zachować jednolitość władzy politycznej oraz zabezpieczyć młodszym synom udział we władaniu i dochodach państwa. Niestety statut dynastyczny, zwany potocznie "Testamentem Krzywoustego" nie spełnił oczekiwań ustawodawcy. Nie uchronił po jego śmierci kraju przed walkami wewnętrznymi. Już w latach 1142-1146 Mieszko wraz z Bolesławem występował przeciwko najstarszemu bratu, który dążył do przywrócenia i zachowania jedności ziem polskich. W wyniku przegranej bitwy z wojskami książąt juniorów pod Poznaniem w 1146 roku, Władysław został zmuszony do opuszczenia Polski. Jego żona, Agnieszka nie zdołała też obronić stolicy dzielnicy senioralnej Krakowa i podążyła za mężem na wygnanie. W tej sytuacji tron seniora i zarząd nad Śląskiem przejął Bolesław IV Kędzierzawy.

Mieszko pozostał jego sojusznikiem, a po śmierci brata w 1173 roku, jako najstarszy Piastowicz, objął dzielnicę senioralną, jednocząc pod swoją władzą Wielkopolskę i Małopolskę. Z braci żył jeszcze tylko najmłodszy Kazimierz, zwany później Sprawiedliwym, posiadający dotychczas małą dzielnicę w Wiślicy. Mieszko oddał mu, pozostawioną przez bezpotomnego Henryka i nieprawnie przetrzymywaną dotąd przez seniora, dzielnicę sandomierską. Mazowsze i Kujawy dostał małoletni syn Kędzierzawego Leszek.

Mieszko rządził nie tylko we własnej dzielnicy i w posiadłościach senioralnych, ale miał decydujący głos w całej Polsce. Występował jako "dux maximus", a na monetach pojawił się nawet napis "Król Polski". Mieszko odnowił też zwierzchnictwo nad Pomorzem Zachodnim. Wszystkie jego działania zmierzały do przywrócenia zachwianego autorytetu władzy monarszej. Rządy Mieszka III jako księcia zjednoczonej Polski nie trwały jednak długo. Na skutek spisku możnowładców, w 1177 roku, utracił władzę na rzecz Kazimierza. Do spisku przystąpił też najstarszy syn Mieszka - Odon, który zaskoczył ojca buntem w samej Wielkopolsce. Fakt ten spowodował, że mieszko musiał szukać schronienia na Śląsku, następnie w Niemczech. Wreszcie z pomocą Pomorzan i swoich stronników w Wielkopolsce zdołał w 1182 roku wrócić do Gniezna i odzyskać Wielkopolskę, przy dyskretnej aprobacie Kazimierza. Przez następne lata toczył wytrwale walkę o przejęcie pozostałych dzielnic, a szczególnie Krakowa z Małopolską. Na tron krakowski powracał jeszcze trzykrotnie, ale tylko na krótko w 1191, 1198-1199 i w 1202 roku, w którym zmarł jako książe - princeps. W czasie tych wszystkich wysiłków i starań o odzyskanie utraconego tronu senioralnego Mieszko III coraz częściej i dłużej przebywał w Kaliszu, który przez to nabierał charakteru miasta stołecznego.

Mieszko III Stary po długich latach zmagań i walk o tron krakowski zmarł w Kaliszu 13 marca 1202 roku. Pochowany został obok syna Mieszka Mieszkowica w kolegiacie Św. Pawła Apostoła.

Walczący o likwidację rozdrobnienia dzielnicowego, Mieszko III uważany jest za ostatniego przedstawiciela rządów silnej ręki w Polsce. Rządy swoje wypełnił nieustępliwą walką o prestiż własny i władzy zwierzchniej, starając się o utrzymanie jedności i władzy państwa polskiego.

Podobne prace

Do góry