Ocena brak

Mięśnie zwierząt

Autor /wera Dodano /31.01.2012

Jest kilka rodzajów mięśni. Mięśnie nie tylko umożliwiają ruch kończyn, ale zapewniają funkcjonowanie narządów wewnętrznych - serca, płuc i przewodu pokarmowego.
Jedną z cech odróżniających zwierzęta od roś­lin jest możliwość poruszania się i przemiesz­czania. Dzięki tej zdolności zwierzę może odnajdywać nowe źródła pokarmu i uciekać przed drapieżnikami. Nawet takie istoty jak pąkle, które są przytwierdzone do podłoża i prowadzą osiadły tryb życia, mają pewne części ciała, które są nie­zwykle ruchliwe.
Zdolność do ruchu u większości bezkręgowców i wszystkich kręgowców jest wynikiem pracy mięś­ni . Mięśnie umożliwiają także krążenie substancji po całym ciele. Dzięki skurczom mięśni pokarm przesuwa się w jelicie, krew krąży w naczyniach, a woda z tlenem lub powietrze przemieszczają się w obrębie narządów oddechowych.
Tkanka mięśniowa składa się z długich, cien­kich, cylindrycznych komórek, które są nazywane miocytami lub inaczej włóknami mięśniowymi. Komórki te wykazują zdolność do kurczenia się i dzięki tym skurczom mięśnie wprawiane są w ruch. Mięśnie są bogato unaczynione i unerwio­ne. Naczynia krwionośne dostarczają do nich tlen i substancje pokarmowe zapewniające energię do pracy komórek mięśniowych, a nerwy przewodzą impulsy kontrolujące pracę mięśni.

Mięśnie bezkręgowców
Niektóre prymitywnie zbudowane bezkręgowce nie posiadają wyspecjalizowanej tkanki mięśnio­wej. Mimo to nawet one są zdolne do ruchu. Jed­nym z najprostszych zwierząt wielokomórkowych jest stułbia. Zwierzę to jest zbudowane tylko z dwóch warstw komórek. W ich obrębie znajdu­ją się komórki o wydłużonym kształcie, które mogą kurczyć się. Przedstawiciele jeszcze innej grupy prymitywnych zwierząt bezkręgowych - żyjące w morzu gąbki - są wyposażone w kurczące się komórki, które wywołują przepływ wody przez ciało bezkręgowca.
Wraz z wykształceniem się form o bardziej zło­żonej budowie, komórki zdolne do kurczenia się zgrupowały się w pasma i utworzyły wyspecjalizo­waną tkankę. U płazińców i obleńców komórki mięśniowe wchodzą w skład wora skórno-mięśniowego stanowiącego powłoki ciała tych orga­nizmów. Gdy mięśnie po jednej stronie ciała kur­czą się, robak porusza się na boki i dzięki temu może przemieszczać się po podłożu.

Bezkręgowce wyższe
Bardziej zaawansowane zwierzęta bezkręgowe mają znacznie bardziej wyspecjalizowane układy mięśniowe, co pozwala im wykonywać o wiele bardziej złożone czynności. Rodzaje tych czyn­ności są zbieżne z potrzebami określonego gatunku. Na przykład mięśnie odnóży krocznych pasikonika kurczą się gwałtownie w reakcji na sygnał nerwo­wy, a mięśnie małża mogą być w stanie ciągłego, wytrwałego skurczu, dzięki któremu możliwe jest zamknięcie dwóch połówek muszli.
Mięśnie wprawiające w ruch skrzydła owadów są zdolne do wykonywania bardzo szybkich skur­czów, a im owad jest mniejszy, tym szybciej mięś­nie mogą się kurczyć. Na przykład motyle i ćmy machają skrzydłami z częstotliwością 50 razy na sekundę, u muchy wartość ta wynosi 200 razy na sekundę, a komar wykonuje ponad 600 wy machów skrzydłami w ciągu sekundy.

Mięśnie kręgowców
Zwierzęta kręgowe posiadają trzy typy mięśni. Są to mięśnie prążkowane szkieletowe, mięśnie prąż­kowane serca i mięśnie gładkie. Mięśnie prążko­wane szkieletowe podlegają kontroli centralnego układu nerwowego, tak więc ich skurcze są wywo­ływane przez impulsy biegnące od ośrodków zloka­lizowanych w mózgu i rdzeniu kręgowym. Skurcze te są skurczami dowolnymi, to znaczy, że mięśnie prążkowane szkieletowe pracują zgodnie z naszą wolą. Mięśnie szkieletowe są zwykle przyczepione do kości. Gdy mięsień kurczy się, ciągnie on kość, a to pozwala na ruch kończyną.
Gdy włókno mięśniowe skurczyło się, nie może ono powtórnie wydłużyć się bez pomocy z ze­wnątrz. Dlatego mięśnie szkieletowe są ułożone w pary zwane parami mięśni antagonistycznych, czyli przeciwstawnych. Ich skoordynowana praca wywołuje określony ruch kończyny.
Na przykład w parach antagonistycznych pra­cują mięśnie trójgłowe i dwugłowe. Gdy mięsień dwugłowy (biceps) kurczy się, pociąga on przed­ramię i ręka zgina się w stawie łokciowym. Skurcz tricepsa powoduje wyprostowanie się ręki. Biceps jest więc mięśniem zginaczem, a triceps mięśniem prostownikiem. Inne pary mięśni zginają i roz­prostowują nogi. Ryby po obu stronach kręgosłupa mają mięśnie antagonistyczne. Przemienne skur­cze dwóch układów antagonistycznych powodują zginanie się ciała ryby raz w jedną stronę, a raz w drugą, W ten sposób powstaje fala skurczów mięśni, dzięki której ciało ryby wygina się jak fala, co pozwala jej na ruch do przodu.

Mięśnie gładkie i sercowe
Mięsień gładki jest odpowiedzialny za przemiesz­czanie się substancji i obiektów wewnątrz ciała zwierzęcia. Warstwy mięśni gładkich występują w takich strukturach jak przewód pokarmowy, naczynia krwionośne, macica i pęcherz moczowy. Skurcze mięśni gładkich są wolniejsze i bardziej długotrwałe niż skurcze mięśni szkieletowych. W przeciwieństwie do mięśnia szkieletowego, praca mięśni gładkich nie podlega kontroli naszej świadomości, toteż skurcze mięśni gładkich są nazywane skurczami mimowolnymi.
Trzecim rodzajem komórek mięśniowych są komórki mięśniowe serca, które jak sama nazwa wskazuje, występują w ścianach serca. Komórki mięśniowe se^pa są pod względem budowy podob­ne do komórek mięśni szkieletowych, jednak są od nich o wiele krótsze. Skurcze miocytów serca zmniejszają objętość komór, a to wywołuje ruchy pompujące, dzięki którym krew jest wzbudzona do krążenia po całym ciele zwierzęcia.

UJARZMIENIE ENERGII SKURCZU
Mięśnie wykonują bardzo ciężką pracę i dlatego, aby działać efektywnie, potrze­bują bardzo dużo energii. Jednak zamiana energii na pracę mięśni jest stosunkowo mało wydajna. Około 70% wytworzonej w mięśniach energii zamienia się w ciepło. To dlatego gdy wykonujemy męczącą pra­cę fizyczną jest nam gorąco. U większości zwierząt ciepło wytworzone w mięśniach jest wypromieniowywane do otoczenia. U zwierząt stałocieplnych (ptaków i ssa­ków) ciepło pochodzące z pracy mięśni jest częściowo wykorzystane do utrzyma­nia stałej temperatury ciała. Gdy tempe­ratura ciała zwierzęcia obniża się, nagłe, mimowolne skurcze mięśni (dreszcze) wy­twarzają ciepło, które podwyższa ciepło­tę organizmu.

Podobne prace

Do góry