Ocena brak

Mierniki oceny płynności

Autor /bosa.vanessa Dodano /22.03.2011

Ocena płynności finansowej banku wymaga stosowania odpowiednich instrumen­tów pomiaru. Znane są dwa typy instrumentów, a mianowicie:

  • wskaźniki absolutne;

- wskaźniki względne.

Wskaźniki absolutne wskazują na rozmiary nadwyżki lub niedoboru płynności:

nadwyżka/ niedobór = płynne aktywa - krótkoterminowe pasywa

gdzie:

1) płynne aktywa:

  • stany gotówki,

  • stany rachunków w banku centralnym,

- krótkoterminowe papiery wartościowe,

  • płynne lokaty na rynku międzybankowym pieniężnym,

- inne aktywa o okresie zapadalności do 30 dni;

2) krótkoterminowe pasywa:

- zmienna część depozytów a vista,

- krótkoterminowe kredyty z banku centralnego (np. redyskontowy lub lom­bardowy),

  • operacje odkupu papierów wartościowych z transakcji aukcyjnych,

- inne pasywa o okresie wymagalności do 30 dni.

Wskaźnik ten ma zastosowanie przede wszystkim w monitorowaniu płynności i operatywnym zarządzaniu. Wyznacza skalę zaangażowania rezerw dodatkowych w przypadku niedostatecznej płynności lub zakres potrzeb angażowania środków ze źródeł zewnętrznych. W przypadku wystąpienia nadwyżki stanowi podstawę decyzji o lokowaniu nadmiaru płynności na rynku pieniężnym. Ta forma wskaźni­ka nie jest użyteczna w porównaniach między bankami, stąd szerzej są stosowane względne formy wskaźników:

 

wskaźnik płynności = płynne aktywa /krótkoterminowe pasywa

 

Dla zachowania zdolności baku do regulowania zobowiązań płatniczych bez doraźnego sięgania do źródeł zewnętrznych wskaźnik ten musi być przynajmniej równy 1. Przy aktywnym gospodarowaniu pasywami i pełnej dostępności do źródeł zewnętrznych wskaźnik może być znacznie niższy od 1.

Nawiązując do konstrukcji przedstawionej wyżej bezwzględnej miary płynno­ści formuła wskaźnika względnego jest następująca:

 

wskaźnik płynności = nadwyżka /niedobór / aktywa ogółem

 

Wskaźnik ten służy przede wszystkim do oceny gospodarowania płynnością". Określa on udział aktywów niedochodowych, zabezpieczających płynność banku, w globalnej wartości aktywów. W przypadku wystąpienia niedoboru płynności stosunek ten ujawnia stopień ryzyka podjętego przez bank.

Płynność banku można także ocenić na podstawie wskaźnika skonstruowanego w następujący sposób:

wskaźnik płynności kasowej = rezerwy gotówkowe / krótkoterminowe pasywa

Wskaźnik ten charakteryzuje zdolność banku do regulowania zobowiązań wy­magalnych w krótkim terminie.

Można także poddać ocenie stopień przygotowania banku do zachowania płyn­ności, uwzględniając typowe dla banku czynniki zagrożeń, np.:

wskaźnik wahań płynności = rezerwa plynności / potencjalne roszczenia klientów

gdzie: rezerwa płynności: aktywa płynne i możliwości refinansowania z zewnątrz; potencjalne roszczenia: realizacja przyrzeczeń udzielenia kredytów i nieoczeki­wane wypowiedzenia depozytów.

Ryzyko zawartych umów jest zagrożeniem trudnym do przewidzenia. Przy ustala­niu mianownika należy się połużyć wynikami badań statystycznych. Obserwacja tego wskaźnika daje pogląd o możliwościach absorpcji skutków ryzyka umów.

wskaźnik poziomu refinansowania = dostępne środki refinansowania / aktywa płynne

gdzie: dostępne środki refinansowania: możliwości krótkoterminowego zadłużenia na rynku pieniężnym i możliwości dostępu do linii kredytowych.

 

Relacja ta wskazuje, w jakim stopniu bank może doraźnie wspomóc swoją zdolność płatniczą. Jeżeli dostęp do środków refinansowania został oceniony re­alistycznie, to im większy jest poziom wskaźnika, tym lepiej bank jest przygoto­wany do zachowania płynności.

Do oceny roli wkładów w refinansowaniu działalności stosowany jest następu­jący wskaźnik:

udział wkładów w zobowiązaniach = wkłady klientów / globalne zobowiązania

Im niższy jest udział faktycznego stanu wkładów w zobowiązaniach banku, tym większe musi być zaangażowanie środków innych banków lub szersze refinansowanie z rynku poprzez emisję papierów wartościowych. Uzależnienie płynności banku od refinansowania na rynku pieniężnym jest ryzykowne wówczas, gdy płynność rynku jest mała.

 

Analiza struktury wkładów według klas wielkości pozwala z kolei na ocenę zagroże­nia ich wycofania. Dla oceny ryzyka refinansowania banku szczególne znaczenie ma:

wskaźnik udziału dużych wkładów = suma dużych wkładów / globalne zobowiązania

Ponadto wskaźnik ten sygnalizuje o poziomie zagrożenia zerwania umów depozy­towych. Im większy jest udział wkladów w globalnych zobowiązaniach, tym skutki zerwania umów są groźniejsze dla utrzymywania płyrnvości; powodują nąjczęścicj gwaktowne jej obniżenie.

Analizę struktury wkładów można również przeprowadzić przy ich podziale we­dług rodzaju. Pozwala to rozpoznać stopień zagrożenia zerwania umów również w tym przekroju. Obie formy wskaW ików, tj. uwzględniające klasy wielkości i rodza­je wkładów, służą nie tylko do identyfikacji zagrożenia płynności i jego pomiaru, ale także do weryfikacji stosowanej polityki depozytowej banku.

Poziom ryzyka terminu można określić na podstawie następujących wskaźników:

udział kredytów przeterminowanych = wolumen kredytów z zaległą obsługą / globalny wolumen kredytów

Wysoki poziom tego wskaźnika stanowi duże zagrożenie dla płynności banku. Oprócz działań zmierzających do redukcji „złych" kredytów w portfelu, koniecz­ne jest także podjęcie działań niezbędnych dla utrzymania płynności.

Pomiar ryzyka terminu może być dokonany także w ujęciu strumieniowym, poprzez zrelacjonowanie zaległych do należnych płatności w badanym okresie: wskaźnik zaległych płatności = kwota zaległych rat + odsetki kwota należnych rat i odsetek

Wskaźnik ten ilustruje stopień wyhamowania procesu odmrażania zainwesto­wanego kapitału i realizacji dochodów.

Do weryfikacji skuteczności zarządzania płynnością stosuje się następującą po­stać wskaźnika:

 

wskaźnik utraty płynności = rezerwy płynności / negatywne zmiany płynności

 

Ten wskaźnik ma szczególne znaczenie w sterowaniu płynnością. Obejmuje on nie tylko skutki operacji zrealizowanych, ale także przewidywanych na podstawie szacunków utraty kapitału. Planistyczne ujęcie mianownika daje podstawę do pro­gnozowania warunków utrzymania płynności w przyszłości.

O zdolności płatniczej banku można wnioskować na podstawie następującej relacji:

udział banku w obrocie międzybankowym = lokaty w bankach / lokaty z innych banków

Paziom wskaźnika większy od 1 świadczy o tym, że bank nie ma trudności w utrzymywaniu płynności, natomiast mniejszy od 1 wskazuje, że na rynku międzybankowym bank w szerszym zakresie jest biorcą niż dawcą środków pieniężnych.

 

Podobne prace

Do góry