Ocena brak

Miedzynar org. gospodarcze

Autor /Wladek Dodano /03.06.2011

Wydarzenia II wojny + wspomnienie kryzysu lat 30. XX w. dały przekonanie potrzeby powołania międzynarodowych instytucji o znaczeniu globalnym – zajmujących się regulacją stosunków ekonomiczno-społecznych

Najważniejsze to:

ujęcie w ramy instytucjonalne rynków finansowo-walutowych; odbudowa gospodarcza krajów zniszczonych; liberalizacja wymiany handlowej

w celu realizacji tych zadań w 1944 w Breton Woods powołano:

  • Międzynarodowy Fundusz Walutowy

  • Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju

  • Międzynarodowa Organizacja Handlu – przygotowano jedynie statut - na jego bazie podpisano w 1947 Układ Ogólny w Sprawie Taryf Celnych i Handlu – GATT – do 1995; powstanie Światowej Organizacji Handlu WTO

Bank Światowy – od 1944 jako Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju – agenda ONZ, Waszyngton.

Pomoc w odbudowie i rozwoju terytoriów państw członkowskich oraz pobudzanie postępu w krajach rozwijających się

  • Popieranie długofalowego, zrównoważonego wzrostu międzynarodowej wymiany handlowej oraz utrzymywanie równowagi bilansów płatniczych

  • Wspieranie i promowanie prywatnych inwestycji zagranicznych

  • Udzielanie lub gwarantowanie pożyczek z innych źródeł na finansowanie najpilniejszych inwestycji

  • Wspieranie rozwoju przedsiębiorczości lokalnej

Przez kilka pierwszych lat działania BŚ wspierał odbudowę Europy Zachodniej – jednak wyręczył go z tego plan Marshalla

  • Plan Marshalla – to program pomocy gospodarczej USA dla Europy, mający służyć odbudowie gospodarek poszczególnych krajów po II wojnie - uchwalony przez Kongres w 1948

Obecne cele – zwalczanie ubóstwa i wspieranie krajów rozwijających się, koncentracja na 8 celach milenijnych z 2000 roku

Funkcje BŚ:

  • kredytowa – dostarczanie środków na finansowanie odbudowy/rozwoju

  • koordynacyjna – harmonizacja pomocy kredytowej płynącej z różnych źródeł

  • gwarancyjna – zachęta dla międzynarodowych inwestycji

  • doradcza – ekspercka pomoc techniczna

  • mediacyjna – pomoc w rozwiązywaniu sporów

Członkowstwo:

  • 44 założycieli (Polska)

  • Warunek – wcześniejsze członkowstwo w MFW

  • Decyzja Rady Gubernatorów

  • Obecnie większość państw świata

Władze:

  • Rada Gubernatorów - wybieranych

  • Rada Dyrektorów Wykonawczych – wybiera prezesa

Działalność BŚ to przede wszystkim udzielanie pomocy finansowej. Jest zaangażowany w około 1800 projektach na całym świecie. Angażuje się w trudnych sprawach i misjach; opieka zdrowotna, mikropożyczki dla przedsiębiorczych, walka z AIDS, ruchy niepodległościowe, pomoc po klęskach żywiołowych itp.

Źródła finansowania działań BŚ:

  • Emisje obligacji na rynkach krajów członkowskich

  • BŚ ma wysokie notowania ratingowe – pozwala to na korzystną sprzedaż papierów wartościowych

  • BŚ ma fundusz gwarancyjny

Międzynarodowy Fundusz Walutowy IMF – od 1944/ działa od 1947 (w tym Polska)

Cele

  • Popieranie międzynarodowej współpracy walutowej

  • Ułatwianie rozwoju i zrównoważonego wzrostu wymiany międzynarodowej

  • Przyczynianie się do utrzymania stabilnych walut

  • Pomoc w tworzeniu wielostronnego systemu regulowania należności

  • Wzmocnienie zaufania do członków

  • Skracanie czasu trwania i obniżanie braku równowagi w bilansach płatniczych członków

Funkcje:

  • Regulacyjna – ustanawianie norm i wzorców w sferze finansów

  • Kredytowa

  • Konsultacyjna

  • Kontrolna – nadzorowanie programów dostosowawczych

Członkowstwo:

  • Państwa założycielskie (Polska do 1950)

  • Obecnie większość państw świata

  • Aprobata Rady Gubernatorów

Władze:

  • Rada Gubernatorów – kraje delegują po 2 przedstawicieli

  • Rada Wykonawcza – dyrektor generalny Zgodnie z niepisaną umową Europa wybiera dyrektora zarządzającego IMF, kiedy USA zaakceptują szefa Banku Światowego.

Źródła finansowania działań MFW:

  • Głównie wpłaty do kapitału zakładowego – wielkość zależy od udziału kraju w handlu międzynarodowym

Krytyka działalności MFW i BŚ

  • Największe kontrowersje budzą programy dostosowawcze – wdrażane w celu rozwiązania kryzysu zadłużenia lat 80.

tj. problem wielkiego wydobycia i boomu naftowego, tanich kredytów z banków komercyjnych oraz wielkich deficytów budżetowych w krajach rozwijających się.

Na początku lat 80. większość krajów nie umiała spłacić kredytów – z pomocą przyszedł MFW i BŚ

  • Warunkiem uzyskania kredytu było wdrożenie zalecanych reform mających przywrócić krajom dłużniczym równowagę zewnętrzną oraz wypłacalność i wiarygodność kredytową

  • Programy dostosowawcze z zasady koncentrowały się na równoważeniu bilansów płatniczych co osiąga się w tej sytuacji poprzez tłumienie popytu wewnętrznego

Taka polityka nie przynosiła pożądanych efektów, prowadziła do faktycznego zubożenia krajów – klientów

Stosowano:

  • Dewaluację waluty

  • Ograniczenie deficytów budżetowych

  • Wysoką stopę procentową

  • Liberalizację handlu

Na fali niepowodzeń formułowano zarzuty:

  • Zastosowanie wobec wszystkich krajów takich samych środków, niezależnie od ich specyfiki

  • Wspieranie programów, które nie działają, hamują wzrost gospodarczy i prowadzą do eskalacji ubóstwa

  • Narzucanie uciążliwych i surowych warunków krajom członkowskim

  • Stosowanie w sposób doktrynalny liberalnej filozofii rynkowej

  • Ignorowanie opinii rządów państw rozwijających się

  • Brak wpływu na decyzje podejmowane przez rządy w krajach wysoko rozwiniętych

  • Arbitralność w przyznawaniu kredytów i faworyzowanie krajów prozachodnich

  • Rozbudowana biurokracja.

W ostatnich latach zaszły daleko idące zmiany – cele milenijne – nowa misja „Naszym marzeniem jest świat wolny od biedy”

Światowa Organizacja Handlu – kontynuatorka GATT - Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu (1948-95)

GATT – oparta na 4 zasadach:

  • Klauzula największego uprzywilejowania

  • Zasada wzajemności

  • Klauzula narodowa

  • Zasada wyłączności ceł jako instrumentu interwencji w handlu

Klauzula największego uprzywilejowania Zakaz dyskryminacji w stosunkach handlowych między partnerami; Rozciągnięcie korzyści i ulg przyznawanych jednemu partnerowi na pozostałych członków

Zasada wzajemności Żaden członek nie był zobowiązany do udzielania jakichkolwiek koncesji partnerowi bez wzajemności z jego strony

Klauzula narodowa Traktowanie towarów importowanych nie mniej korzystnie niż podobnych pochodzenia krajowego

Zasada wyłączności ceł jako instrumentu interwencji w handlu Jedynym instrumentem chroniącym rynek krajowy przed nadmiernym importem lub konkurencją mogą być tylko cła a nie inne narzędzia polityki handlowej Niestety od tych zasad istniało wiele wyjątków

Cel ogólny GATT – liberalizacja handlu światowego – realizowano poprzez rundy negocjacyjne – 8 rund, z których największe znaczenie miały:

  • Szósta – Kennedyego 1963-67 – doprowadzono do znacznej (35%) redukcji ceł na towary przemysłowe, przyjęcie Polski

  • Siódma – Tokijska 1973-79 – znaczna redukcja ceł 34%

  • Ósma – Urugwajska 1986-94 – również znaczna redukcja ceł towarów przemysłowych (39%), liberalizacja handlu produktami rolnictwa, zawarcie Układu ogólnego w sprawie handlu usługami, ustanowienie WTO

Ważna rola GATT w zakresie kształtowania reguł handlu światowego

Światowa Organizacja Handlu WTO siedziba Waszyngton

  • 1994 Marakesz/Maroko

Porozumienie ustanawiające WTO:

  • Wielostronne porozumienia w sprawie handlu towarami

  • Układ ogólny w sprawie handlu usługami

  • Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej

  • Porozumienie w sprawie zasad i procedur regulujących rozstrzyganie sporów

  • Mechanizm przeglądu polityki handlowej – zasady systematycznego badania polityki i praktyk handlowych krajów członkowskich/dyscyplinowanie

  • Fakultatywne porozumienia handlowe (handel samolotami cywilnymi, zakupy rządowe, porozumienie o mięsie wołowym i mleczarskie)

Władze:

  • Konferencja Ministerialna – przedstawiciele wszystkich członków

  • Komitet ds. Handlu i Rozwoju

  • Komitet ds. Ograniczeń Wprowadzonych dla Ochrony Bilansu Płatniczego

  • Komitet ds. Budżetu, Finansów i Administracji

*Rada Generalna – j/w

  • Rada ds. Handlu Towarami

  • Rada ds. Handlu Usługami

  • Rada ds. Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej

  • Pracami WTO kieruje sekretariat w Genewie

Forum prac międzynarodowych to Konferencje Ministerialne:

  • Singapur 1996 – głównie cele organizacyjne i Porozumienie w sprawie handlu produktami technologii informatycznej; Genewa 1998obchody 50. rocznicy GATT; Seattle 1999 – nie osiągnięto zakładanych celów, duże różnice zdań między krajami rozwijającymi się a rozwiniętymi, wielkie demonstracje antyglobalistów; Dauha/Katar 2001 – osiągnięto kompromis w sprawie deklaracji końcowej dotyczącej rozpoczęcia nowej rundy negocjacji handlowych; rozpoczęcie negocjacji w temacie – handel a środowisko; Cancun/Meksyk 2003trudna dyskusja o zniesieniu subsydiów do eksportu produktów rolnych; Hongkong 2005negocjacje koncentrowały się wokół propozycji wzmacniających pozycję krajów rozwijających się w handlu światowym (tzw. pakiet rozwojowy) oraz wokół rozwiązań mających doprowadzić do eliminacji wszelkich form wspierania eksportu produktów rolnych przez kraje rozwinięte

  • Jednym z najważniejszych ustaleń jest przyjęcie dotyczące 2013 jako ostatniego, w którym możliwe będzie stosowanie wsparcia eksportu

Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju

  • Idea wyszła od F. Mitterranda w 1989 w przemówieniu w Parlamencie Europejskim, powiedział

  • jestem pewien – i myślę, że wszyscy się ze mną zgodzą – że najważniejszą rzeczą dla Europy oraz świata po drugiej wojnie światowej są zmiany zachodzące w krajach Europy Wschodniej…. Co Europa może zrobić? EBOiR rozpoczął działanie 1991

EBOiR – bank dualny – posiada: cechy banku rozwoju i cechy banku komercyjnego

Cel podstawowy – finansowanie rozwoju gospodarczego krajów Europy Środkowej i Wschodniej oraz przyspieszenie procesu transformacji ich gospodarek

bank deklaruje przywiązanie do:

  • Fundamentalnych zasad demokracji

  • Wielopartyjności

  • Rządów prawa

  • Poważania dla praw człowieka i gospodarek rynkowych

  • Wyjście naprzeciw oczekiwaniom państw Europy Środkowej i Wschodniej

Pozostałe cele kluczowe:

  • Inwestycje w krajach regionu

  • Udzielanie pomocy finansowej krajom członkowskim w realizacji reform gospodarczych, strukturalnych i sektorowych

  • Umacniane sektora finansowego

  • Reforma systemu prawnego

  • Rozwój infrastruktury niezbędnej do wzrostu sektora prywatnego

  • Podtrzymywanie procesów przekształceń gospodarczych

Funkcje EBOiR:

  • Kredytowa

  • Katalizatora procesów finansowania projektów z udziałem innych instytucji finansowych

  • Gwarancyjna

  • Konsultacyjna

Pierwszy bank w którym państwa Europy Środkowo-Wschodniej są pełnoprawnymi członkami, na takich samych zasadach jak kraje Europy Zachodniej, USA i Japonii.

  • Rada Generalna – przedstawiciele krajów członkowskich Komitet Wykonawczy - Zarząd

Działalność EBOiR i źródła finansowania

  • Pomoc dla krajów Europy Centralnej, krajów bałtyckich, Rosji, krajów Azji Centralnej oraz Europy Południowo-Wschodniej i Kaukazu

  • 60% środków jest angażowane w finansowanie sektora prywatnego i przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw państwowych

  • 40% - finansowanie infrastruktury danego kraju

  • Źródła zasobów kapitałowych:

  • Głównie statutowy kapitał akcyjny – chwila powstania 10 mld ECU (jednostka rozliczeniowa pełniąca funkcję składnika rezerw walutowych w UE 1979-88) – obecnie 29 mld Euro

  • Dodatkowe fundusze, prowizje, opłaty

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju

Konferencja Narodów Zjednoczonych do Spraw Handlu i Rozwoju - UNCTAD

  • 1964 – w Genewie przez Zgromadzenie Ogólne ONZ jako jedna z agend;

Cele:

  • Wspieranie porozumień na rzecz zmian w systemie światowego handlu dla zapewnienia rozwoju gospodarczego,

  • Promowanie handlu międzynarodowego i rozwoju gospodarczego krajów rozwijających się

  • Wspieranie przedsiębiorczości, przejrzystego systemu decyzyjnego

  • Promowanie właściwych strategii narodowych I inne

Konferencja odbywa się co 4 lata

  • Pomiędzy konferencjami – Rada – wszyscy członkowie

  • 3 komisje

  • Sekretarz generalny

Działalność UNCTAD:

  • Prowadzenie negocjacji i tworzenie regulacji prawnych

  • Sporządzanie analiz, badań, publikacji

  • Pomoc techniczna

  • Finansowanie:

  • Budżet ONZ – 50 mln $ rocznie

Problemy rozwoju i wymiany międzynarodowej krajów rozwijających się

Charakterystyka krajów rozwijających się

  • Pomiędzy krajami zawsze istniały różnice w poziomie rozwoju gospodarczego

  • Szczególnie to dobrze widać na krajach bogatej Północy i biednego Południa

  • Od II wojny w stosunku do krajów rozwijających się używano terminu – kraje Trzeciego Świata

Trzeci Świat (kraje rozwijające się) to powstałe w okresie zimnej wojny określenie państw nie należących do bloku zachodniego, w którym dominował kapitalizm, ani wschodniego, gdzie dominował ustrój socjalistyczny

  • Do krajów Trzeciego Świata zaliczonych było ponad 130 państw, przede wszystkim afrykańskich, azjatyckich i należące do Ameryki Łacińskiej

  • Państwa te charakteryzowały się słabym uprzemysłowieniem i dominacją form społeczeństwa tradycyjnego. Pod koniec lat 50. XX w. państwa rozwijające się przeforsowały w ONZ koncepcję „dekad rozwoju”

  • Uważano, że problem przyspieszenia gospodarczego tych krajów jest ważny dla całej gospodarki światowej

  • Występuje problem z jednoznacznym zakwalifikowaniem państw do grupy rozwijających się

  • Kryterium PKB było niedoskonałe

  • Były kraje takie jak Libia, Kuwejt – wydobywające ropę, czepiące znaczne zyski – a rozwijające się

cechy charakterystyczne dla danego państwa:

  • Niski poziom PKB na jednego mieszkańca

  • Wysoki odsetek zatrudnionych w rolnictwie

  • Wysoki poziom bezrobocia o charakterze strukturalnym i sezonowym

  • Niski poziom oświaty, nauki, ochrony zdrowia

  • Degradacja środowiska naturalnego

  • Silna presja demograficzna

  • Nierówności społeczne

Ten sposób oceny nie jest obowiązujący

Grupa krajów rozwijających się jest bardzo zróżnicowana – stąd różne podziały, np.

  • Kraje najsłabiej rozwinięte gospodarczo

  • Kraje naftowe:2 grupy - bogatsze i biedniejsze

  • Pozostałe kraje słabo rozwinięte gospodarczo

Inny podział:

Kraje o średnim dochodzie na mieszkańca

Kraje o niskim dochodzie na mieszkańca

Kraje nowo uprzemysłowione

Kraje OPEC

BŚ dzieli wszystkie kraje (wg PKB – co jest krytykowane):

  • Kraje o niskim dochodzie

  • Kraje o średnio niskim dochodzie

  • Kraje o średnim dochodzie

  • Kraje o wysokim dochodzie

Wg ONZ:

  • Kraje najsłabiej rozwinięte

  • Nie naftowe kraje rozwijające się

  • Kraje OPEC

Podobne prace

Do góry