Ocena brak

Miasta globalne

Autor /piegus Dodano /06.05.2014

Systemy miast należą do najbardziej skomplikowanych wytworów cywilizacji ludzkiej. Stopień ich złożoności trudno jest opisać, a jcszcze trudniej wyjaśnić. Ab-deł-Rahman (2000) w zwięzłym opracowaniu zdołał ująć kluczowe problemy występujące w badaniu tych systemów. Złożoność miast i ich systemów tworzy się pod wpływem wielu różnorodnych sił i czynników. W każdym systemie występują miasta wyspecjalizowane i miasta o zróżnicowanej strukturze. W wielu krajach można zauważyć tendencję do dominacji wielkich metropolii nad resztą systemu, przy czym metropolie mają zróżnicowaną strukturę sektorową. W dodatku miasta zróżnicowane osiągają na ogół większe rozmiary niż miasta wyspecjalizowane. Wzrastają różnice dochodów zarówno w skali poszczególnych miast, jak i w skali ich systemów. Obserwuje się to zwłaszcza w miastach krajów rozwijających się.

Zrozumienie działania sił, które formują miasta, ich układ sektorowy oraz struktury przestrzenne, staje się z czasem coraz ważniejsze. Są dwa tego powody:

1) wzrost procentu ludności żyjącej w obszarach miejskich i 2) wpływ sektorowego układu gospodarki miast na ich rozwój. W skali światowej udział ludności żyjącej w obszarach miejskich wzrósł z 34% w 1960 roku do 44% w 1993 roku. Jeszcze szybsze było tempo wzrostu liczby ludności miejskiej w krajach rozwiniętych. W tym samym czasie jej udział w liczbie ludności ogółem wzrósł z 61% do 73%.

Wpływ sektorowego układu gospodarki na wzrost miast jest niejednoznaczny

i trudny do uchwycenia. Przedstawiono empiryczne dowody na to, że zróżnicowanie struktury gospodarczej pobudza wzrost miast. Inne dowody wskazują, że nowe gałęzie przemysłu są przyciągane głównie do miast o zróżnicowanej strukturze, podczas gdy gałęzie dojrzałe szybciej rozwijają się w miastach wyspecjalizowanych. W poprzednich punktach rozdziału przedstawiono różnorodne aspekty wzrostu i przekształceń miast i systemów miejskich. W tym punkcie chcemy przedstawić aspekty globalne.

W literaturze geograficznej i ekonomicznej często używa się określeń „miasto globalne", „sieć miast globalnych" lub „system miast globalnych". Przez nazwy te rozumie się zwykle centra decyzyjne i kontrolne oddziałujące na gospodarkę globalną oraz wyrażające nowy międzynarodowy podział pracy pobudzany przez wielonarodowe korporacje. Dotychczas jednak nie stworzono wymiernej i przekonującej specyfikacji miast wchodzących w skład systemu globalnego. Istnieje co prawda wiele prób specyfikacji, są one jednak arbitralne, a próby uzyskania wy-miernośd nie wychodzą poza taksonomię przepływów (przewozy lotnicze, połączenia telefoniczne). Taksonomia nie może zastąpić analizy sieciowej jako rygorystycznego sposobu operacjonalizacji pojęć teoretycznych.

Krokiem w tym kierunku jest praca Taylora (2001) na temat specyfikacji sieci miast globalnych. Autor ten podkreśla potrzebę precyzyjnej specyfikacji, bez niej bowiem nie można przeprowadzić szczegółowych badań sieci miast globalnych, jej działania, węzłów, powiązań i sposobu integrowania się. Oznacza to, że nie można w zadowalający sposób badać ważnych aspektów gospodarki światowej. Taylor zastosował dwustopniową procedurę badawczą. Najpierw zidentyfikował typ sieci, jaki reprezentują miasta globalne. Sieć tę określił jako szczególny przypadek sieci tworzonej przez trzy różne szczeble. Następnie przedstawił formalną specyfikację tej trójpoziomowej struktury i ujął miasta w formie tzw. globalnej macierzy, będącej podstawą analizy sieciowej. 

Sieci infrastruktury, takie jak sieci transportu i łączności, mają duże znaczenie dla powstania i działania sieci miast globalnych, lecz nie one określają jej istotę. Nowe podejście wymagało ponownego rozważenia miasta jako podmiotu działającego. W innych sieciach indywidualne podmioty działające czy państwa reprezentowane przez swoje rządy można sensownie interpretować jako główne elementy w ich systemach produkcji i reprodukcji. Pozycja miast jest inna. Miasta mają wprawdzie swoje organy decyzyjne, a konkurencja z innymi miastami jest częścią procesu formowania się sieci miast globalnych, ale część ta stanowi nieduży element ogólnego procesu. W pierwotnych koncepcjach miast globalnych jako ośrodków zarządzania i kontroli głównymi aktorami i decydentami były wielonarodowe korporacje. Podsumowując swoją argumentację, Taylor proponuje wyodrębnienie następującej trój poziomowej struktury: gospodarka światowa jako poziom ponadwęzlowy, miasta jako węzły i korporacje wielonarodowe jako poziom pod węzłowy. Trzeba tu zwrócić szczególną uwagę na poziom podwęzłowy. Powstawanie i rozwój sieci miast globalnych jest w wyższym stopniu rezultatem działania korporacji wielonarodowych niż zbiorowego działania zarządów miast. Korporacje działają wewnątrz miast oraz między miastami i to ich działanie przekształca miasta w węzły sieci globalnej. Miasta są więc węzłami sieci, ale nie są jej głównymi aktorami.

W obliczeniach Taylor uwzględnił lokalizację oddziałów firm produkujących usługi biznesowe oraz wielkość tych oddziałów. Przyjął wiarygodne założenie, że im większy jest oddział, tym więcej dokonuje się połączeń między nim a pozostałymi oddziałami firm. Wielkość oddziałów uznał więc za miernik wartości usług. Wyniki badań przedstawia tabela 4.2. Nie są one niespodzianką. Na pierwszym miejscu jest Nowy Jork z wartością usług równą 8 jednostkom. Następne miejsca zajmują: Londyn i Los Angeles, tworzące wraz z Nowym Jorkiem czołową grupę miast globalnych. W drugiej grupie znalazły się: Chicago, Frankfurt i Tokio, w trzeciej — Mediolan, Singapur, Paryż i Hongkong.

Podobne prace

Do góry