Ocena brak

Metody kliniczne w praktyce diagnostycznej psychologa - Testy psychometryczne w diagnozie klinicznej

Autor /Edgar Dodano /09.09.2011

Są to metody do obiektywnej oceny potencjałów - zdolności ogólnych (inteligencji), zdolności specjalnych oraz deficytów. Klinicysta stosując te metody powinien na bieżąco śledzić postęp w zakresie psychometrii i znać zasady konstruowania tych metod, ich podstawy teoretyczne, posiadać umie­jętności ich używania (co oznacza precyzyjne stosowanie się do instrukcji i sposobu obliczania wyników).

W praktyce diagnostycznej najczęściej stosowane są skale Wechsiera do badania inteligencji dzieci i dorosłych. Aktualnie klinicys­ta może i powinien skorzystać z nowych adaptacji tych skal:

• Polskiej adaptacji Skali Inteligencji D. Wechsiera dla Dorosłych WAIS-R (PL) i

• Polskiej adaptacji Skali Inteligencji D. Wechsiera dla Dzieci WISC-R .

Metody te umożliwiają obiektywną ocenę poziomu intelektualnego i struk­tury inteligencji. Klinicysta może także wyciągnąć na ich podstawie ważne wnioski co do natury deficytów intelektualnych i postawić hipotezy na temat różnych postaci patologii, np. uszkodzenia OUN, schizofrenii itp.

Test Wechsiera ma podstawowe znaczenie przy rozpoznawaniu stopnia upośledzenia umysłowego. Świadczą o tym wyniki przeliczone wszystkich skal tego testu, zgodne z normami dla danej populacji. O upośledzeniu umysłowym wnioskujemy począwszy od tego momentu, gdy odchylenie standardowe (in minus) wynosi -2 i więcej. Poziomy upośledzenia według tego kryterium przedstawiono w poniższej tabeli. Upośledzenie umysłowe jest więc rozpoznawane wówczas, gdy iloraz inteligencji (II) mierzony testem WAIS-R nie przekracza 69 punktów. Wiadomo jednak, że nie test stawia diagnozę, a psycholog, który analizuje także typ błędów charakterystyczny dla zaburzeń rozwoju zdolności intelektualnych, w szczególności analizuje funkcje myślenia abstrakcyjnego.

Iloraz inteligencji spełnia jednak tylko wówczas właściwą rolę, gdy trafnie określa możliwości osoby badanej. Skala Wechsiera nie jest doskonałym narzędziem do diagnozy stopni upośledzenia. Zdaniem Kowalika nie można na jej podstawie określać głębszych stopni upośledzenia.

Sam Wechsier opracował też inny, ważny wskaźnik przydatny w diagnozie klinicznej - wskaźnik deterioracji, przy pomocy którego można określić globalne obniżenie sprawności intelektualnych w stopniu większym niż przewiduje to wiek badanego, na skutek procesu chorobowego, a w szcze­gólności uszkodzenia i procesów chorobowych w OUN.

Wechsier zaliczył do podtestów obniżających się: Podobieństwa, Powta­rzanie cyfr. Symbole cyfr i Klocki, a do nie obniżających się - Wiadomości, Słownik, Układanki i Braki w obrazkach.

Stosunki wyników Skali Słownej do Bezsłownej (TS: TB) stały się, jak podaje Kowalik, podstawą wielu hipotez badawczych w psy­chologii klinicznej. Nie przyniosły jednak jednoznacznych wyników.

Ważną grupą metod specjalistycznych dla psychologii klinicznej, a zwłasz­cza neuropsychologii stanowią tzw. testy organiczne. Wśród nich trzeba wymienić test Lauretty Bender, test Graham, Kendal i test Bentona. Badają one percepcję i pamięć figur geometrycznych. Niestety ich trafność łącznie z wielowymiarową Baterią Testów Neuropsychologicznych Halsteade-Reitana ciągle jest w literaturze fachowej dyskutowana, co wymaga wyjaśnienia.

Do góry