Ocena brak

Metodologia badań społecznych - POZYTYWIZM W NAUKACH SPOŁECZNYCH

Autor /Feliks Dodano /05.09.2011

Pozytywizm - kierunek myśli w filozofii i literaturze zainicjowany przez Augusta Comte'a w połowie XIX wieku (Kurs filozofii pozytywnej) i kontynuowany do czasów współczesnych (zob. empiriokrytycyzm, pozytywizm logiczny). Podstawowa teza pozytywizmu głosi, że jedynie prawdziwą wiedzą jest wiedza naukowa, która może być zdobyta tylko dzięki pozytywnej afirmacji teorii za pomocą empirycznej metody naukowej.

August Comte (1798 — 1857) przeszedł do historii jako inicjator pozytywizmu we Francji oraz jako twórca naukowej socjologii. W swoich głównych dziełach: „Kurs filozofii pozytywnej” (1830-42) oraz „System polityki pozytywnej” (1851-54) opisuje podstawy swego systemu, którego aspiracją było dokonanie uniwersalnej reformy wszystkich sfer ludzkiego życia.

Fazy rozwoju ludzkiego umysłu

Według Comte'a ludzkość w swym rozwoju przeszła przez trzy fazy:

- teologiczną (iluzoryczną) – wszystkie fenomeny były przypisywane bezpośredniemu i ciągłemu działaniu licznych sił ponadnaturalnych

- metafizyczną (abstrakcyjną) – wszystkie zjawiska były tłumaczone w oparciu o istnienie substancji, idei lub sił abstrakcyjnych

- pozytywną (naukową) – ludzki umysł uznał niezdolność człowieka do zdobycia wiedzy absolutnej

W konsekwencji w tej fazie rozwoju człowiek zrezygnował z pytania o genezę i sens świata, a także o to, jakie są niewidzialne przyczyny zjawisk.

Cechy pozytywizmu

a) Empiryzm (od gr. ἐμπειρία empeiría – "doświadczenie") – doktryna filozoficzna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są wyłącznie, lub przede wszystkim, bodźce zmysłowe docierające do naszego umysłu ze świata zewnętrznego, zaś wszelkie idee, teorie itp. są w stosunku do nich wtórne.

b) Scjentyzm (od łac. scientia - wiedza) - zespół poglądów filozoficznych głoszących, że prawdziwą i w pełni uzasadnioną wiedzę o rzeczywistości dostarczają jedynie nauki przyrodnicze. → „Wszystkie realne problemy są pytaniami nauki, żadnych innych nie ma” – M. Schlick

Fazy pozytywizmu

- Pierwszy pozytywizm rodzi się na początku XIX wieku we Francji. Jego główny przedstawiciel August Comte dzieli historię na trzy główne fazy (teologiczną, metafizyczną, pozytywną)

- Empiriokrytycyzm, "drugi pozytywizm" - pozytywistyczny nurt filozoficzny z przełomu XIX i XX wieku. Jego najważniejszymi przedstawicielami byli Ernst Mach i Richard Avenarius. Główną tezą programu empiriokrytycyzmu było podanie jasnych kryteriów rozróżnienia wiedzy naukowej i nienaukowej i odrzucenie jako nienaukowych wszelkich rozważań metafizycznych, tj. nie opartych na doświadczeniu. Empiriokrytycyzm usiłował znieść przeciwstawności idealizmu i materializmu wysuwając teorię o psychologicznej naturze wrażeń (tzw. teorię czystego doświadczenia), do których sprowadzał całą rzeczywistość (stanowiącą sumę elementów naturalnych, tj. danych zmysłowych).

- Pozytywizm logiczny - szkoła filozoficzna, która powstała w pierwszej połowie XX wieku w Wiedniu, zwana także neopozytywizmem i empiryzmem logicznym.Jej założycielem był Moritz Schlick, głównymi jej przedstawicielami byli Rudolf Carnap, Otto Neurath, którzy budowali swe poglądy pod silnym wpływem Wittgensteina którego poglądy z tak zwanego I okresu działalności filozoficznej były niezwykle silną inspiracja dla jego członków. Ludwig Wittgenstein uważany jest za ojca chrzestnego pozytywizmu, choć nigdy nie był członkiem Koła Wiedeńskiego w ramach których pozytywizm był dyskutowany i rozwijany. W swoich późniejszych pracach Wittgenstein odszedł dość zdecydowanie od założeń pozytywizmu logicznego, aczkolwiek w zupełnie innym kierunku niż Popper.

Podobne prace

Do góry