Ocena brak

METODA INTROSPEKCYJNA

Autor /bolo007 Dodano /09.11.2012

 

METODA INTROSPEKCYJNA (nłc. methodus = sposób postępowania + introspectio = wglądanie do wnętrza, z łc. introspectus (od introspicere) = wgląd, miejsce, przez które można dokądś zajrzeć) ang. method of introspection, introspective method; fr. methode introspective; nm. Methode der Selbst-beobachtung

psych., metod. Jedna z podstawowych me­tod badawczych w psychologii, uznawana i stosowana przez kierunek zwany introspekcjonizmem. Polega ona na obser­wowaniu przez podmiot własnych, aktu­alnie danych stanów i aktów -^ świado­mości (2), czyli na tzw. obserwacji wewnę­trznej (-^ introspekcja), mającej stanowić jedyną w swoim rodzaju możliwość bez­pośredniego dostępu do stanów i aktów wewnętrznych, takiego jak w naukach przyrodniczych, w których obserwuje się zjawiska.

Koncepcja i praktyka obserwacji we­wnętrznej spotkały się z krytyką pozy­tywistyczną, m. in. ze strony A. Comte'a, który zakwestionował nie tylko metodolo­giczną i naukową wartość takiej obserwa­cji (m. in. ze względu na trudność wyeli­minowania z niej jednostkowych złudzeń, udział autosugestii, niemożność uogólnie­nia, brak obiektywności), ale i samą jej moż­liwość. Wobec tych zarzutów próbowano metodę introspekcyjną uściślić, wprowa­dzając tzw. introspekcję eksperymentalną, a dokładniej — introspekcję wywoływaną (introspection provoquee), zapoczątkowaną przez A. Bineta we Fran­cji, a rozwijaną i doskonaloną jako Ausfragemethode w szkole wurzburskiej przez K. L. Buhlera, N. Acha, O. Kulpego, K. Marbego i in. (stąd jej nazwa: „metoda wurzburska"). Introspekcja eksperymentalna pole­gała na tym, że w czasie jej przeprowadza­nia osoba dokonująca introspekcji była pod­dawana działaniu określonych bodźców i różnym testom; jednakże bardziej niż na laboratoryjne wyniki badania (przejawio­ne reakcje) zwracano uwagę na uzyskiwa­ny w ten sposób od podmiotu opis stanów jego świadomości.

Metodę introspekcyjną zakwestionował następnie behawioryzm, według którego jest ona — w przeciwieństwie do stosowa­nych w nim samym metod obiektywnych — metodą subiektywną, a więc nienauko­wą; została także zakwestionowana przez psychoanalizę, według której nie dociera ona do nieświadomości — sfery psychiki ludzkiej tak bardzo istotnej w badaniach psychologicznych.

Do góry