Ocena brak

Metoda indywidualnych przypadków

Autor /Aleksander Dodano /29.08.2011

Metoda indywidualnych przypadków zwana także "studium indywidualnych przypadków" wywodzi się z metod pracy socjalnej rozwijanych w pedagogice opiekuńczej na przełomie - i rozpowszechnionych w latach 20. naszego wieku. Działalność opieku6cza wyrastając z ram filantropii, szukała naukowych podstaw swej pracy i bardziej skutecznych form od­działywania. Ewolucja szła od filantropii do pracy socjalnej opartej na na­ukowych podstawach, od zwykłego ratownictwa do naukowej profilakty­ki. Istota metody indywidualnych przypadków polegała na przekonaniu, że upadek i nędza mają przyczynę w słabości jednostki oraz że warun­kiem wydźwignięcia człowieka w sytuacji kryzysowej jest wszechstronne rozpoznanie przyczyn konkretnego przypadku i zindywidualizowana po­moc przewidująca, obok materialnych bodźców także wyzwalanie prak­tycznej aktywności człowieka i psychicznej zaradności oraz wiary we własne siły. Metoda indywidualnych przypadków wzbogacona potem o za­łożenia metody grupowej i środowiskowej stanowiła metodologiczną pod­stawę, na której wyrosła jedna z ważniejszych metod badań pedagogicz­nych zwana dziś metodą indywidualnych przypadków.

Z metody pracy opiekul1czej zostały na grunt metody badawczej prze­niesione ogólne założenia poznawcze i generalna koncepcja wyrażająca się w skutecznej pomocy dla konkretnego przypadku.

Metoda indywidualnych przypadków w pedagogice sprowadza się do biografii ludzkich. Odrzuca się więc takie 'rozumienie tej metody wedle której odnosi się ona do badania układ w społecznych, instytucji lub do badania dynamiki wewnętrznej i przeobrażeń zbiorowości społecznej. Ograniczenie zaś metody indywidualnych przypadków do analizy konkret­nych, jednostkowych przypadków wychowawczych ma uzasadnienie w hi­storycznym rodowodzie tej metody ora utylitarny sens dla praktyki wy­chowawczej, której ta metoda służy.

Podnoszenie już po raz drugi służebnego znaczenia metod badawczych wo­bec praktyki wychowawczej jest podkreśleniem zasadniczej i swoistej cechy badań pedagogicznych, których cel poznawczy jest tylko środkiem dla celu głównego tych badań, który polega na melioracji badanego fragmentu rzeczy­wistości wychowawczej. Badania w pedagogice sprowadzają się najczęściej do diagnozy, która stanowi punkt wyjścia dl badań naprawczych, swoistej tera­pii. Bez uwieńczenia badań pedagogicznych rezultatami praktycznymi, dzia­łalnością terapeutyczną odbiera im w zasadzie społeczny sens.

Przyjmując przeto przedmiot badań i funkcję metody indywidualnych przypadków za elementy konstytutywne ,definicję jej można sformułować następująco: metoda indywidualnych przypadków jest sposobem ba­dań polegającym na analizie jednostkowych losów ludzkich uwikła­nych w określone sytuacje wychowawcze, lub na analizie konkretnych zjawisk natury wychowawczej poprzez pryzmat jednostkowych bio­grafii ludzkich z nastawieniem na opracowanie diagnozy przypadku lub zjawiska w celu podjęcia działa terapeutycznych.

O ile pierwszy człon definicji wyróżnia metodę indywidualnych przy­padków od innych metod, to następny jest swoisty dla każdej metody badań pedagogicznych, a nawet dla badań pedagogicznych w ogóle. W tym jednak przypadku można rzec, że cel stworzył metodę i jej funkcje. Z potrzeby rozpoznania skomplikowanych sytuacji, ich istoty i przyczyn zrodziła się metoda, która wkomponowana została w praktyczne cele usuwania nieprawidłowości lub sytuacji zagrożenia w indywidualnych losach ludz­kich. Jej szczególny rodowód i ścisłe pokrewieństwo z metodą pracy so­cjalnej uzasadniają podkreślenie w definicji funkcji poznawczych i terapeutycznych..

Przykładami problemów, które stanowią znakomity przedmiot zainte­resowania dla omawianej metody będą: "trudności dydaktyczne i wychowawcze a sytuacja rodzinna dziecka", "adaptacja społeczna wychowan­ków domu dziecka", "funkcjonowanie rodzin zastępczych i opiekuńczych".

Badania metodą indywidualnych przypadków posługują się dość nie­licznym zestawem technik badawczych. Wynikało głównie ze ścisłego określenia zakresu przedmiotowego metody. Najbardziej użyteczną tech­niką w przypadku omawianej metody jest wywiad. Znakomicie uzupełnia go obserwacja i analiza dokumentów osobistych. Niekiedy pomocne być mogą techniki projekcyjne, testy. Zależy to od charakteru i złożoności po­szczególnego przypadku.

Metoda indywidualnych przypadków nastręcza pewne trudności w przedmiocie budowania uogólnień. Wszelka pochopna generalizacja oparta na badaniach małych grup jest niebezpieczna. Rozciąganie prawi­dłowości poznanych przy badaniu wybranej populacji na populację gene­ralną lub inne zbiorowości wymaga dużej ostrożności. Prawo do generali­zacji rośnie w miarę kompetencji badającego oraz uzyskiwania podobnych wyników w innych badaniach na innych grupach. lub przypadkach: Zakres ważności uogólnień teoretycznych z badań empirycznych stanowi odręb­ny problem metodologiczny, którego przedstawienie wykracza poza przed­miot i ramy niniejszego opracowania.

Podobne prace

Do góry