Ocena brak

Metafizyka Arystotelesa - Arystotelizm

Autor /Karol123 Dodano /20.04.2011

1) Filozofia Arystotelesa.

2) Koncepcje i nurty filoz. nawiązujące do całości lub części poglądów Arystotelesa.

W starożytności arystotelizm reprezentowali początkowo działający w Likejonie w IV/III w. p.n.e. tzw. perypatetycy: Teofrast z Eresos, Eudemos z Rodos, Dikajarchos z Messyny, Arystoksenos z Tarentu, Straton z Lampsakos, Kritolaos z Faselis; kontynuowali gł. rozpoczęte przez mistrza badania w zakresie nauk szczegółowych. W I w. p.n.e. traktaty logiczne Arystotelesa komentował Andronikos z Rodos (który uporządkował też jego spuściznę), Metafizykę - Eudoros, teksty etyczne zaś Aspasios. W II/III w. komentarz do całości pism Stagiryty opracował w duchu naturalistycznym Aleksander z Afrodyzji.

Od III w. komentowali je neoplatonicy, m.in. Porfiriusz z Tyru. Studia nad Arystotelesem, zwł. jego logiką, prowadzili też teologowie chrześcijańscy; działający w VI w. w Aleksandrii Jan Filoponos zainicjował arystotelesowską orientację w teologii bizantyńskiej. W średniowieczu główną tendencją arystotelizmu były dalsze próby zaadoptowania dorobku Stagiryty do potrzeb filozofii i teologii chrześcijańskiej, a także muzułmańskiej, m.in. u Awicenny i Aweroesa, oraz żydowskiej, np. u Majmonidesa. Pisma Arystotelesa oddziaływały w kręgu kultury łacińskiej dzięki przekładom Boecjusza, Jakuba z Wenecji, Henryka Arystypa.

W następstwie wystąpienia Dawida z Dinant zakazywano kilka razy (1210, 1231, 1245, 1263) studiowania dzieł przyrodniczych i Metafizyki. Studia takie były jednak prowadzone, m.in. przez św. Alberta Wielkiego i św. Tomasza z Akwinu, których dokonania (albertyzm, tomizm) łączy się, jak scholastykę, z nurtem tzw. arystotelizmu ortodoksalnego. Nurt heterodoksalny, sprzeczny z dogmatami chrześcijaństwa, tworzył gł. awerroizm łaciński. W XV w. podjęto próby przywrócenia filozofii Arystotelesa starożytnej postaci. Wydano jego teksty w oryginale. Gł. przedstawiciel renesansowego arystotelizmu, P. Pomponazzi, nawiązał do interpretacji Aleksandra z Afrodyzji; sięgano też do Awerroesa. Arystotelikiem był Ph. Melanchton, a metafizykę Stagiryty wprowadzono do programu uniwersytetów protestanckich.

W następnych stuleciach arystotelizm jako nurt filozoficzny wygasł, choć do Arystotelesa nawiązywało wielu myślicieli - np. R. Descartes, G. Berkeley, G.W. Leibniz, G.W.F. Hegel, F. Brentano, E. Husserl. W Polsce początki arystotelizmu sięgają poł. XIV w. (traktat logiczny Jana z Grodkowa). Od przełomu XIV i XV w. rozwijał się on bujnie na Akademii Krakowskiej (gromadzącej bogaty księgozbiór podmiotowy i przedmiotowy) - reprezentowali go m.in. Paweł z Worczyna, Benedykt Hesse, Jan Isner, Andrzej Wężyk, Piotr ze Sieny, Jan z Głogowa.

Podobne prace

Do góry